Huyền thoại đi tìm lửa của người Mường lên sân khấu thực cảnh ở Sơn La

Ấn tượng "The Mong Show" - vở thực cảnh đầu tiên về người Mông ở Sa Pa

GĐXH - Khai thác văn hóa của người Mông tại Lào Cai, vở diễn thực cảnh "The Mong show - Sa Pa lặng lẽ yêu" đã gây ấn tượng cho du khách bởi sự chân thực của những diễn viên bản địa.

Từ lời mo của cha đến huyền thoại đi tìm lửa trong 'Hồn Mường thức giấc'

Chương trình nghệ thuật thực cảnh "Hồn Mường thức giấc" dự kiến diễn ra trong hai ngày 11 và 12/12/2026 tại khu vực hồ Suối Chiếu, bản Chiếu, xã Mường Cơi, tỉnh Sơn La. Vở diễn kéo dài 60 phút, gồm ba chương, chín cảnh, do đạo diễn văn hóa Trần Trung và đạo diễn Mai Long thực hiện, với sự tham gia của các nghệ nhân, người dân địa phương và diễn viên quần chúng.

Chia sẻ về việc đặt tên show thực cảnh "Hồn Mường thức giấc" gợi liên tưởng đến đời sống tâm linh, đạo diễn văn hóa Trần Trung cho biết câu chuyện bắt đầu từ những chuyến đi xây nhà tình thương ở Mường Cơi. 

"Tôi biết đến Mường Cơi qua Công, một người em đang giữ chức Phó trưởng Công an xã. Trong hai năm qua, chúng tôi cùng các câu lạc bộ thiện nguyện xây 11 căn nhà cho những gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Đời sống ở đây còn nhiều thiếu thốn. Chính tình cảm của bà con và sự tận tâm của Công đã khiến tôi muốn gắn bó hơn với vùng đất này", đạo diễn Trần Trung nói.

Khi bắt tay vào dàn dựng, điều nam đạo diễn trăn trở nhất là làm sao để khán giả cảm nhận được nét riêng của văn hóa Mường. Có người hỏi ê-kíp sẽ dùng công nghệ trình diễn đến mức nào? Nhưng với anh, điều ê-kíp coi trọng nhất vẫn là giữ gìn bản sắc và để người dân nơi đây trực tiếp kể câu chuyện của mình. 

"Tôi luôn tâm niệm rằng văn hóa bắt đầu từ con người. Chính bà con là những người gìn giữ và trao truyền di sản qua các thế hệ. Với "Hồn Mường thức giấc", chúng tôi muốn khán giả vừa đi, vừa xem và trực tiếp trải nghiệm trong một không gian mở. Đó cũng là cách chúng tôi hình dung về việc "nhập Mường". Khi di chuyển qua các không gian trình diễn, khán giả có thể đến gần hơn với những sinh hoạt của bản làng và tham gia vào câu chuyện đang diễn ra quanh mình", Trần Trung bày tỏ.

Hành trình trải nghiệm sẽ dẫn dắt người xem đi qua nhiều cung bậc cảm xúc. Chương mở đầu là "Tiếng gọi bản Mường", đưa khán giả vào nhịp sống thường ngày của bản làng qua những cảnh lên nương, gánh nước, nhóm bếp, làm nghề và hát giao duyên trước ngày cưới. Giữa lúc dân bản chuẩn bị cho ngày vui, hai cha con nảy sinh bất đồng. Người cha mong con học lời mo và tiếp nối những hiểu biết do tổ tiên để lại, còn người con muốn tự chọn đường đi cho mình.

Sang chương hai, "Ngọn lửa ngàn đời", người cha qua đời khi những điều muốn truyền dạy vẫn còn dang dở. Trong tiếng mo tiễn cha, người con nhớ lại huyền thoại đi tìm lửa. Theo kịch bản, ngọn lửa vừa được mang về bản thì vụt tắt. Dân bản lại lên đường, rồi học cách tự tạo ra lửa và chỉ lại cho nhau. Trên sân khấu, từ một bếp lửa nhỏ, nhiều điểm sáng lần lượt xuất hiện.

Ở chương cuối, "Hồn Mường thức giấc", người con tìm đến các nghệ nhân để học lại tiếng nói, câu hát và những điều cha từng gìn giữ. Trong cảnh đám cưới, khi anh quên một câu hát cha dạy, một nghệ nhân cất lời hát tiếp. Phụ nữ, trai gái và trẻ nhỏ trong bản lần lượt hòa giọng.

Đạo diễn Mai Long cho biết mối quan hệ cha con là sợi dây kết nối các chất liệu văn hóa được đưa vào vở diễn. "Chúng tôi mong muốn kết hợp những yếu tố sẵn có của thiên nhiên với văn hóa bản địa để tạo nên một chất liệu nghệ thuật riêng, đưa các giá trị văn hóa, di sản đến gần hơn với khán giả", ông nói.

Nghệ nhân và học sinh cùng tham gia vở diễn

Từ tiếng Đang, điệu múa Mợi của nghệ nhân Mường bản Thải và nhịp khua đuống từ các bản Thải, Mỏ, Chiếu sẽ xuất hiện trong những cảnh sinh hoạt và diễn xướng. Nghệ nhân người Dao, Mông và Kinh trên địa bàn cũng tham gia, mang đến những nét văn hóa riêng của từng cộng đồng.

Khoảng 300 học sinh Trường THPT Tân Lang dự kiến góp mặt trong lực lượng diễn viên quần chúng. Các em sẽ cùng nghệ nhân và người dân tái hiện cảnh lao động, sinh hoạt của bản làng. Đạo diễn văn hóa Trần Trung phụ trách khai thác chất liệu bản địa, còn đạo diễn Mai Long xây dựng tuyến nhân vật và dàn dựng các cảnh đông người.

Bên cạnh vở diễn, ban tổ chức dự kiến phát triển cánh đồng hoa rộng hàng chục héc-ta tại khu vực Suối Chiếu và bố trí không gian trải nghiệm "Nhập Mường", lấy cảm hứng từ đời sống tâm linh và Mo Mường. Không gian này sử dụng bóng tối, âm thanh và ánh sáng để tạo cảm giác hồi hộp trước khi khán giả tiếp tục tham gia các hoạt động văn hóa.

Ông Đinh Đức Thắng, Chủ tịch UBND xã Mường Cơi, cho biết địa phương mong muốn sau lễ hội, nghệ nhân có thêm cơ hội truyền dạy, người trẻ hiểu hơn về văn hóa quê hương và du khách có thêm lý do trở lại Mường Cơi. Theo ban tổ chức, những cảnh liên quan đến mo trong tang lễ và các phong tục truyền thống sẽ tiếp tục được đối chiếu với nghệ nhân, người dân địa phương trước khi công bố bản diễn chính thức.