Khi người trẻ hoãn sinh con: Đừng để tuổi sinh sản 'lệch pha' với tuổi đời
GĐXH - Xu hướng kết hôn muộn, ngại sinh con hoặc liên tục lùi thời điểm sinh con đang đẩy mức sinh ở nhiều đô thị lớn xuống mức thấp kỷ lục. Việc chủ động trì hoãn thiên chức làm cha mẹ vì áp lực sự nghiệp hay kinh tế có thể vô tình tạo ra một khoảng trống đáng lo ngại: Sinh học có những "cột mốc vàng" không bao giờ chờ đợi sự sẵn sàng của tâm lý hay tài chính.
Thực trạng sinh muộn, ngại sinh: Thách thức lớn của Dân số và phát triển
Theo các số liệu thống kê dân số, độ tuổi kết hôn trung bình lần đầu của người Việt Nam đang tăng rõ rệt qua từng năm, đặc biệt tại các trung tâm kinh tế lớn như TP.HCM, Hà Nội hay Đô thị vùng Đông Nam Bộ. Áp lực mua nhà, chi phí nuôi dạy con cái gia tăng cùng mong muốn thăng tiến sự nghiệp khiến không ít người trẻ chọn lối sống "độc thân kéo dài" hoặc chủ động hoãn kế hoạch sinh con đến sau tuổi 30, thậm chí 35.
Chỉ số tổng tỉ suất sinh (TFR) ở nhiều địa phương đã giảm xuống dưới mức sinh thay thế, chạm ngưỡng cảnh báo. Việc lùi thời điểm lập gia đình không chỉ tạo ra áp lực lên cấu trúc dân số già trong tương lai mà còn vô tình đẩy chính các cặp vợ chồng vào nguy cơ đối mặt với bài toán hiếm muộn, khó mang thai tự nhiên.
Sinh con là hạnh phúc lớn lao của những người làm cha mẹ. Ảnh minh họa: iStock
Lão hóa sinh học: Buồng trứng không chờ đợi sự sẵn sàng tài chính
Nhiều người trẻ hiện nay lầm tưởng rằng chỉ cần bản thân vẫn tập luyện thể thao, duy trì lối sống lành mạnh và sở hữu diện mạo trẻ trung thì khả năng sinh sản vẫn được đảm bảo. Tuy nhiên, thực tế y khoa lại chứng minh điều ngược lại.
ThS.BS Nguyễn Quốc Anh – Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản và Nam học Việt Mỹ, Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ (TP.HCM) khẳng định: Tuổi đời không hoàn toàn đi cùng tuổi sinh sản. Một người phụ nữ ở tuổi 35–40 có thể tràn đầy năng lượng và đạt đỉnh cao sự nghiệp, nhưng cơ quan sinh sản – đặc biệt là buồng trứng – đã bước vào giai đoạn lão hóa sinh học tự nhiên.
Ở nữ giới, số lượng noãn (trứng) được ấn định từ khi sinh ra và giảm dần theo thời gian. Sau tuổi 35, cả số lượng lẫn chất lượng noãn đều suy giảm đột ngột, khiến khả năng thụ thai tự nhiên giảm mạnh, đồng thời làm tăng nguy cơ sảy thai hoặc bất thường nhiễm sắc thể ở phôi. Dù các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản (IVF) hiện đại đã tiến bộ vượt bậc, y học vẫn không thể "đảo ngược" quá trình lão hóa của noãn.
Đối với nam giới, dù quá trình suy giảm diễn ra chậm hơn, tuổi tác cao vẫn làm gia tăng nguy cơ tổn thương DNA tinh trùng, làm kéo dài thời gian thụ thai và ảnh hưởng đến chất lượng phôi.
BS Nguyễn Quốc Anh: "Chúng ta có thể chọn thời điểm sinh con, nhưng đừng đợi đến lúc hiếm muộn".
Khám sức khỏe tiền hôn nhân: Điểm tựa chủ động cho tương lai
Hiếm muộn không chỉ là câu chuyện của những cặp vợ chồng đã mong con nhiều năm. Theo Bộ Y tế, tỷ lệ vô sinh tại Việt Nam hiện chiếm khoảng 7,7% dân số. Đáng chú ý, nguyên nhân xuất phát từ nữ giới chiếm 40%, nam giới 40%, 10% do cả hai và 10% chưa rõ nguyên nhân.
Trong thực tế điều trị, không hiếm trường hợp người vợ kiên trì thăm khám khắp nơi nhưng người chồng lại ngần ngại thực hiện xét nghiệm tinh dịch đồ vì rào cản sĩ diện. Quan niệm sai lầm này khiến quá trình tìm kiếm nguyên nhân bị kéo dài, vô tình bỏ lỡ "thời điểm vàng" để can thiệp.
Bác sĩ Quốc Anh nhấn mạnh, thăm khám sức khỏe tiền hôn nhân và đánh giá chức năng sinh sản sớm là bước chuẩn bị văn minh, cần thiết cho bất kỳ ai có kế hoạch lập gia đình hay trì hoãn sinh con:
Đối với nữ giới: Bác sĩ sẽ đánh giá chu kỳ kinh nguyệt, tiền sử sản phụ khoa, thực hiện siêu âm đếm nang thứ cấp (AFC) và xét nghiệm chỉ số AMH khi cần thiết để đánh giá chính xác dự trữ buồng trứng.
Đối với nam giới: Khai thác tiền sử bệnh lý cơ quan sinh dục, chấn thương, phẫu thuật kết hợp với xét nghiệm tinh dịch đồ giúp nhận diện sớm các vấn đề về chất lượng tinh trùng hay rối loạn nội tiết.
"Đừng đợi đến khi muốn có con mới bắt đầu quan tâm đến khả năng sinh sản. Chúng ta có thể lựa chọn thời điểm làm cha mẹ, nhưng nên lựa chọn khi đã hiểu rõ sức khỏe của chính mình." — BS.CKI Nguyễn Quốc Anh chia sẻ.
Hành lang pháp lý và sự đồng hành của y tế cộng đồng: Mở ra lựa chọn mới cho hành trình làm cha mẹ
Sự đồng hành của chính sách và y tế chuyên sâu đóng vai trò quan trọng giúp người trẻ cởi bỏ rào cản tâm lý lẫn tài chính.
Khai thông cho vấn đề này, Luật Dân số số 113/2025/QH15 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2026) đã quy định rõ việc dự phòng và điều trị vô sinh được gắn liền với pháp luật về phòng bệnh, chữa bệnh và bảo hiểm y tế. Đây là nền tảng pháp lý quan trọng giúp các cặp vợ chồng tiếp cận sớm với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản chuẩn y khoa.
Thăm khám sức khỏe sinh sản nam giới là một trong những cách để chủ động kế hoạch sinh con trong tương lai.
Bên cạnh chính sách chung, việc các cơ sở y tế chuyên khoa chủ động mở ra các chương trình tư vấn, tầm soát cộng đồng cũng giúp thông điệp "chủ động chăm sóc sức khỏe sinh sản" lan tỏa tự nhiên và thiết thực hơn.
Nhằm hỗ trợ người trẻ chủ động lắng nghe cơ thể và chuẩn bị tốt nhất cho tương lai, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản và Nam học Việt Mỹ, Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ triển khai chương trình "Tuần lễ đồng hành chăm sóc sức khỏe sinh sản" với chủ đề "Chủ động hôm nay – Ươm mầm tương lai", diễn ra từ ngày 23/09 đến 30/09/2026.
Trong khuôn khổ chương trình, các cặp đôi được miễn phí bộ khám và xét nghiệm đánh giá chức năng sinh sản nam/nữ (siêu âm phụ khoa, xét nghiệm tinh dịch đồ...), cùng gói hỗ trợ tài chính cho các kỹ thuật IVF chuyên sâu áp dụng đến hết ngày 31/12/2026.
Đây là cơ hội thuận lợi để các cặp đôi trẻ chủ động kiểm tra sức khỏe, nhận tư vấn chuyên sâu từ đội ngũ bác sĩ và tự tin xây dựng kế hoạch cho tổ ấm của mình.
