Nỗi niềm thầm lặng tuổi 50: Vì sao phụ nữ mãn kinh cần sự thấu hiểu từ gia đình?
GĐXH - Bốc hỏa, vã mồ hôi chỉ là phần nổi của "tảng băng chìm" mà phụ nữ tuổi trung niên phải đối mặt. Phía sau những triệu chứng dễ thấy ấy là chuỗi ngày chật vật với chứng mất ngủ, lo âu, loãng xương và những nỗi niềm thầm lặng khó gọi tên
Góc khuất thầm lặng và 3 năm ròng rã chịu đựng "bão ngầm"
Ba năm ròng rã, chị T. (53 tuổi) âm thầm chịu đựng những cơn bốc hỏa, vã mồ hôi ập đến bất chợt mỗi ngày. Giống như bao người mẹ, người vợ khác, chị cắn răng chịu đựng vì nghĩ "rồi sẽ tự hết" và ngần ngại đến bệnh viện. Thế nhưng, triệu chứng không những không thuyên giảm mà ngày càng nặng nề, bào mòn sinh lực và làm đảo lộn nhịp sống.
Không chỉ vã mồ hôi, chị T. còn đối mặt với những góc khuất thầm lặng: Trí nhớ sa sút, những lần tiểu gấp, tiểu són gây mặc cảm, và tình trạng khô rát, đau đớn khi kề cận bên chồng.
Tại Trung tâm Y học Giới tính Hà Nội (Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội), bác sĩ ghi nhận niêm mạc âm đạo của chị bị mỏng, giảm tiết dịch và tăng pH. Xét nghiệm cho thấy nồng độ hormone estrogen sụt giảm mạnh. Chị được chẩn đoán ở giai đoạn mãn kinh và cần can thiệp liệu pháp nội tiết bổ sung.
Theo ThS.BSNT Phạm Minh Ngọc, Phó Giám đốc Trung tâm Y học Giới tính Hà Nội, câu chuyện của chị T. là nỗi niềm chung của rất nhiều phụ nữ bước qua tuổi 50. Mãn kinh là hiện tượng sinh lý tự nhiên khi buồng trứng suy giảm hoạt động, kéo theo sự sụt giảm estrogen. Người phụ nữ được xác định mãn kinh khi vô kinh liên tục từ 12 tháng trở lên. Có tới 60–80% phụ nữ phải chật vật trải qua giai đoạn này với những cơn bốc hỏa, hồi hộp, âu lo và những giấc ngủ chập chờn.
ThS.BSNT Phạm Minh Ngọc tư vấn tâm lý và điều trị y khoa cho bệnh nhân giai đoạn mãn kinh.
Khi thay đổi sinh lý bị gán cho "thay tính đổi nết"
Bác sĩ Phạm Minh Ngọc cho biết, rối loạn dạng trầm cảm chiếm khoảng 20% phụ nữ trong độ tuổi mãn kinh. Ngoài ra, sự suy giảm estrogen làm niêm mạc âm đạo mỏng và khô. Khoảng 45% phụ nữ sau mãn kinh chịu đựng tình trạng viêm teo âm đạo, đau rát khi quan hệ, khiến họ mất dần ham muốn và ngại ngùng lảng tránh bạn đời.
Thế nhưng trong gia đình, những biến đổi trầy trật ấy đôi khi lại bị nhìn nhận sai lệch. Người chồng chỉ thấy vợ lạnh nhạt chuyện chăn gối; những đứa con chỉ thấy mẹ hay cằn nhằn, cáu gắt.
Nếu thiếu sự tinh tế, người nhà rất dễ buông lời trách móc rằng mẹ hay vợ mình "thay tính đổi nết". Sự vô tình ấy đẩy người phụ nữ vào cô đơn, bởi chính họ cũng hoang mang trước những thay đổi của cơ thể mà khó gọi tên và càng ngượng ngùng khi mở lời sẻ chia.
Mãn kinh không phải câu chuyện của riêng người phụ nữ: Mối nguy loãng xương, bệnh tim mạch bủa vây
Hơn lúc nào hết, đây là chặng đường người phụ nữ cần một điểm tựa. Bác sĩ Ngọc nhắn nhủ, bên cạnh việc chủ động theo dõi sức khỏe và tìm kiếm hỗ trợ y tế, phụ nữ rất cần sự đồng hành từ người thân.
Một người chồng hiểu cội nguồn của sự né tránh là do đau đớn thể xác sẽ biết cách chăm sóc, động viên. Những đứa con hiểu mẹ đang bị cơn bốc hỏa, mất ngủ hành hạ sẽ nhẹ nhàng chia sẻ việc nhà, thay vì bực dọc cãi lại. Sự thấu hiểu đôi khi chỉ đơn giản là chủ động hỏi han, lắng nghe và khuyến khích người phụ nữ đi khám khi các triệu chứng kéo dài.
Ở phụ nữ, tốc độ mất xương tăng rõ rệt quanh giai đoạn mãn kinhgia tăng nguy cơ loãng xương và gãy xương.
Sự sụt giảm estrogen quanh giai đoạn mãn kinh làm gia tăng nguy cơ loãng xương và các bệnh lý tim mạch âm thầm.
Bên cạnh đó, thiếu hụt estrogen còn làm suy giảm mật độ xương. Khoảng từ 1,5 năm trước đến 1,5 năm sau mãn kinh, mật độ xương của phụ nữ có thể sụt giảm trung bình 2,5% mỗi năm, làm gia tăng nguy cơ loãng xương, gãy xương và các bệnh lý tim mạch âm thầm.
Bước qua tuổi sinh sản không có nghĩa là ngừng hạnh phúc
Trở lại trường hợp của chị T., nhờ can đảm đi khám, chị được bác sĩ chỉ định liệu pháp hormone kết hợp điều chỉnh lối sống. Sau 1 tháng, các cơn bốc hỏa giảm rõ rệt. Sau 2 tháng, chị tìm lại được ham muốn vợ chồng. Đến tháng thứ 3 tái khám, các triệu chứng khó chịu gần như cải thiện hoàn toàn.
Dù mọi điều trị hormone đều cần được cá nhân hóa bởi bác sĩ chuyên khoa, nhưng câu chuyện của chị T. mang lại một thông điệp ý nghĩa: Phụ nữ đừng mặc định những đau đớn, chịu đựng ấy là cái giá đương nhiên phải trả khi bước qua tuổi sinh đẻ.
Chúng ta dành nhiều sự quan tâm cho người phụ nữ khi họ mang thai, sinh con. Nhưng khi con cái đã lớn khôn, những biến đổi sức khỏe của người mẹ ở nửa sau cuộc đời cũng rất cần được lắng nghe. Mãn kinh là hành trình tất yếu, và để đi qua giai đoạn ấy một cách nhẹ nhàng, người phụ nữ cần dũng cảm chăm sóc bản thân, đồng thời rất cần một vòng tay thấu hiểu từ gia đình.
