Phẫu thuật tật khúc xạ
Phẫu thuật khúc xạ không phải là “xóa kính bằng mọi giá”, mà là đạt thị lực tốt với phương pháp phù hợp và an toàn cho từng đôi mắt.
Phẫu thuật tật khúc xạ là gì?
Phẫu thuật tật khúc xạ là nhóm phương pháp điều chỉnh cận thị, viễn thị, loạn thị và một số trường hợp lão thị bằng cách thay đổi công suất quang học của mắt. Mục tiêu là giúp người bệnh nhìn rõ hơn khi không đeo kính và giảm sự phụ thuộc vào kính gọng hoặc kính tiếp xúc. Tuy nhiên, phẫu thuật không bảo đảm rằng bạn sẽ "không bao giờ cần kính" trong mọi tình huống, đặc biệt khi tuổi tăng và lão thị xuất hiện.
Các kỹ thuật thường gặp gồm PRK/TransPRK, Femto-LASIK, SMILE/KLEx và các phẫu thuật nội nhãn như phakic IOL/ICL. Ở một số người lớn tuổi phù hợp, thay thể thủy tinh vì mục đích khúc xạ (RLE) cũng có thể được cân nhắc. Mỗi kỹ thuật có ưu điểm, giới hạn và tiêu chuẩn lựa chọn riêng.

Hình minh họa: nguyên lý đơn giản hóa của một số phương pháp. Hình chỉ nhằm mục đích giáo dục sức khỏe.
Ai có thể cân nhắc phẫu thuật?
Một người có thể được xem xét phẫu thuật khi có nhu cầu giảm phụ thuộc kính, độ khúc xạ đã tương đối ổn định và mắt đủ điều kiện an toàn. Với phẫu thuật laser giác mạc, người bệnh thường cần từ 18 tuổi trở lên, nhưng tuổi chỉ là một phần của quyết định. Bác sĩ còn phải đánh giá hình dạng và độ dày giác mạc, bề mặt nhãn cầu, khô mắt, nhãn áp, đáy mắt, tình trạng võng mạc, đồng tử và các bệnh lý mắt khác.
Trước phẫu thuật, người bệnh cần được đo khúc xạ và khám mắt toàn diện. Chụp bản đồ giác mạc (topography/tomography) đặc biệt quan trọng để phát hiện các dấu hiệu bất thường như giác mạc chóp hoặc nguy cơ giãn phình. Vì vậy, không nên quyết định phẫu thuật chỉ dựa vào "số độ cận" hoặc quảng cáo về một công nghệ cụ thể.

Bác sĩ đang thăm khám mắt cho bệnh nhi
Khi nào cần trì hoãn hoặc có thể không phù hợp?
• Khúc xạ còn thay đổi rõ trong thời gian gần đây, đặc biệt ở người trẻ.
• Đang mang thai hoặc cho con bú, khi nội tiết có thể làm khúc xạ và giác mạc kém ổn định.
• Khô mắt, viêm bờ mi, dị ứng mắt hoặc viêm giác mạc chưa được kiểm soát tốt.
• Giác mạc chóp, nghi ngờ giác mạc yếu/giãn phình hoặc hình thái giác mạc không phù hợp với phẫu thuật laser.
• Một số bệnh mắt đang hoạt động hoặc chưa kiểm soát như viêm màng bồ đào, bệnh glôcôm, bệnh võng mạc hoặc đục thể thủy tinh ảnh hưởng thị lực.
• Một số bệnh toàn thân hoặc thuốc có thể ảnh hưởng quá trình lành thương. Bác sĩ sẽ đánh giá từng trường hợp thay vì áp dụng một danh sách chống chỉ định cứng nhắc.

Phương pháp phẫu thuật Lasik
Sau phẫu thuật cần chăm sóc như thế nào?
• Dùng thuốc nhỏ mắt đúng đơn và đúng thời gian. Không tự ý tăng, giảm hoặc ngừng thuốc, đặc biệt là thuốc chống viêm corticosteroid.
• Không dụi mắt. Trong giai đoạn đầu, tránh bụi bẩn, chấn thương, nước bẩn hoặc nước máy trực tiếp vào mắt và tránh bơi cho đến khi bác sĩ cho phép.
• PRK/TransPRK thường cần kính tiếp xúc băng trong vài ngày đầu; thị lực hồi phục chậm hơn LASIK hoặc SMILE và cần được theo dõi cho đến khi lớp biểu mô giác mạc lành lại.
• Tái khám đúng hẹn cho đến khi mắt ổn định. Chỉ lái xe, chơi thể thao hoặc trở lại hoạt động có nguy cơ va chạm khi thị lực và tình trạng mắt đã phù hợp.

Phẫu thuật Femto
Những biểu hiện nào cần khám ngay?
Cần liên hệ cơ sở phẫu thuật hoặc khám mắt sớm nếu có: đau tăng hoặc đau nhiều bất thường; thị lực giảm sau khi đã từng cải thiện; đỏ mắt tăng, sợ ánh sáng rõ hoặc cộm nhiều; bị chấn thương vào mắt; đột ngột xuất hiện nhiều ruồi bay, chớp sáng, màn che hoặc mất một phần thị trường.
Điều gì là bình thường sau mổ?
Trong thời gian đầu, một số người có thể gặp khô mắt, nhìn dao động, chói hoặc quầng sáng quanh đèn. Các triệu chứng này thường giảm dần khi bề mặt giác mạc và phim nước mắt hồi phục, nhưng mức độ khác nhau ở từng người. Ngoài ra, phẫu thuật khúc xạ không ngăn được quá trình lão hóa tự nhiên của mắt; người đã mổ cận thị vẫn có thể cần kính đọc sách khi xuất hiện lão thị và có thể cần phẫu thuật đục thể thủy tinh sau này.
Khuyến cáo và thông điệp của bác sĩ
• Không lựa chọn phương pháp chỉ vì "công nghệ mới nhất", giá rẻ hoặc lời quảng cáo.
• Hãy khám với bác sĩ chuyên khoa mắt và trao đổi rõ nhu cầu nghề nghiệp, thói quen sinh hoạt, mong đợi thị lực và bệnh sử.
• Giữ lại thông tin khúc xạ và hồ sơ phẫu thuật để cung cấp cho bác sĩ khi theo dõi bệnh glôcôm hoặc khi cần tính công suất kính nội nhãn trong phẫu thuật đục thể thủy tinh về sau.
(Bệnh viện Mắt Trung ương)