Tăng diện tích cảnh báo trên bao thuốc lá lên 85%, thúc đẩy cai thuốc

Hà Nội: Triệt phá đường dây san chiết tinh dầu ma túy núp bóng thuốc lá điện tử quy mô 100 tỷ đồng

GĐXH - Công an TP Hà Nội vừa phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ triệt phá thành công đường dây mua bán, san chiết trái phép tinh dầu chứa ma túy Etomidate núp bóng thuốc lá điện tử với quy mô lớn trên toàn quốc, bắt giữ 47 đối tượng và ghi nhận tổng giao dịch khoảng 100 tỷ đồng.

Cảnh báo trên bao thuốc lá giảm sức hút sau hơn 13 năm

Tham luận tại tại tọa đàm "Thế hệ người Việt trẻ nói không với thuốc lá", PGS.TS Lê Thị Thanh Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y tế công cộng cho biết, hệ thống cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh trên bao bì thuốc lá tại Việt Nam đến nay chưa có thay đổi đáng kể, kể từ khi áp dụng vào tháng 5/2013 với sáu mẫu hình ảnh cảnh báo. Trong khi đó, diện tích cảnh báo vẫn chiếm 50% mỗi mặt chính của bao thuốc, dù Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012 quy định cảnh báo phải được thay đổi định kỳ hai năm một lần.

Việc duy trì những hình ảnh giống nhau trong thời gian dài khiến người hút thuốc dần quen mắt, giảm chú ý đến thông điệp cảnh báo. Tỷ lệ người hút thuốc chú ý đến cảnh báo sức khỏe giảm từ 91,1% năm 2015 xuống 80% năm 2024, theo khảo sát tại 37 tỉnh, thành phố. Đánh giá của Trường Đại học Y tế công cộng năm 2019 cũng ghi nhận hiệu quả của cả sáu mẫu cảnh báo đều suy giảm.

Một bất cập khác là cảnh báo có thể bị tem thuốc lá che khuất. PGS.TS Lê Thị Thanh Hương đề xuất quy định rõ việc không để tem hoặc vật liệu khác che lấp thông tin cảnh báo.

Trong khi Việt Nam vẫn duy trì diện tích cảnh báo 50%, Thái Lan đã áp dụng mức 85%; Lào, Myanmar, Singapore và Brunei áp dụng mức 75%. Thứ hạng của Việt Nam về diện tích cảnh báo giảm từ 28/198 quốc gia và vùng lãnh thổ năm 2014 xuống 95/212 vào năm 2025.

PGS.TS Lê Thị Thanh Hương đề xuất tăng diện tích cảnh báo lên ít nhất 85%, sử dụng hình ảnh lớn hơn, đổi mới các bộ cảnh báo theo định kỳ và in số tổng đài tư vấn cai thuốc lá miễn phí trên bao bì. Ngoài ra, cần nghiên cứu lộ trình áp dụng bao bì tiêu chuẩn, bổ sung những hình ảnh cảnh báo phù hợp với văn hóa Việt Nam và thông điệp hướng tới người trẻ, phụ nữ mang thai, trẻ em chịu ảnh hưởng của khói thuốc thụ động.

Theo các nghiên cứu được dẫn tại tọa đàm, người hút thuốc chú ý đến cảnh báo có khả năng nghĩ đến việc bỏ thuốc cao gấp 2,3 lần nhóm không chú ý. Trong nhóm chú ý, 63,4% từng nghĩ đến việc bỏ thuốc và 40% đã cố gắng bỏ. Sáu trong chín nghiên cứu được dẫn cũng ghi nhận tỷ lệ hút thuốc giảm. Đáng chú ý, theo ước tính của Bộ Y tế, tăng diện tích cảnh báo lên 85% có thể giúp giảm khoảng 815.100 người hút thuốc sau 6 năm.

Bịt khoảng trống pháp lý, kiểm soát thuốc lá mới

Cùng với đổi mới cảnh báo sức khỏe, hoàn thiện quy định về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm liên quan là vấn đề được thảo luận tại tọa đàm.

Theo ông Nguyễn Hồng Ngọc, Phó Vụ trưởng Vụ Văn hóa-Xã hội, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, dự thảo Luật đã bổ sung các khái niệm về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, trưng bày thuốc lá và tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng, nhằm cụ thể hóa quy định cấm tại Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội và bảo đảm thống nhất trong áp dụng pháp luật.

Tuy nhiên, khái niệm nguyên liệu thuốc lá tại dự thảo chưa bao gồm các chất không chứa nicotine được sử dụng chuyên dùng cho sản phẩm thuốc lá. Điều này có thể tạo ra khoảng trống trong việc thực hiện quy định cấm đối với một số loại nguyên liệu. Bởi vậy đề nghị nghiên cứu bổ sung nhóm chất này, đồng thời xem xét quy định đối với sản phẩm có thiết kế của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

TS Angela Pratt, Trưởng đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam nhấn mạnh, các sản phẩm thuốc lá và nicotine mới không an toàn, không có lợi cho sức khỏe. Nicotine là chất gây nghiện mạnh, đặc biệt đáng lo ngại đối với trẻ em, thanh thiếu niên và phụ nữ mang thai.

Theo WHO, nhiều sản phẩm được thiết kế với hương vị, màu sắc bắt mắt, dễ thu hút người trẻ. Tổ chức này cũng khuyến nghị thận trọng trước những tuyên bố cho rằng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng ít gây hại hơn thuốc lá điếu hoặc có thể giúp cai thuốc, bởi bằng chứng về tác động lâu dài của nhiều sản phẩm vẫn đang được cập nhật.

Theo tham luận, Báo cáo thẩm tra số 1208/BC-UBVHXH16 ngày 10/10/2026 của Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định diện tích cảnh báo sức khỏe chiếm ít nhất 85% mỗi mặt chính trước và sau của bao, tút, hộp thuốc lá, hoặc quy định lộ trình cụ thể để tăng diện tích cảnh báo từ 85% đến 100%.

Ngăn tiếp thị thuốc lá nhắm vào giới trẻ

Các chuyên gia cũng cảnh báo hoạt động quảng bá thuốc lá ngày càng khó nhận diện trên môi trường số, thông qua video ngắn, livestream, hội nhóm trực tuyến, người có ảnh hưởng và nội dung giải trí.

Theo Ths Đoàn Thu Huyền - Giám đốc quốc gia Tổ chức Campaign for Tobacco-Free Kids tại Việt Nam, báo cáo được dẫn trong tham luận ghi nhận hơn 3,4 tỷ lượt xem nội dung quảng bá sản phẩm nicotine và thuốc lá mới trên mạng xã hội trong giai đoạn 2018-2021, tiếp cận khoảng 385 triệu người, trong đó có 16 triệu người dưới 18 tuổi.

Nguy cơ tiếp cận thuốc lá còn xuất hiện tại các điểm bán. Nghiên cứu Tiny Targets năm 2021 quanh 240 trường học ở Hà Nội và TP.HCM ghi nhận trung bình 13 điểm bán thuốc lá trong bán kính 100 m quanh mỗi trường. Trong số các điểm bán được khảo sát, 57,6% trưng bày thuốc lá ở tầm mắt trẻ em; 27,9% đặt thuốc lá gần kẹo, bánh ngọt hoặc đồ chơi trẻ em.

Ông Đặng Hoa Nam, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam cho rằng, cần chuyển từ tư duy xử lý hậu quả sang chủ động phòng ngừa, tăng cường bảo vệ trẻ em trước nguy cơ tiếp cận thuốc lá.

Ông đề xuất hoàn thiện quy định về quảng cáo, tiếp thị, khuyến mại và kinh doanh thuốc lá trên môi trường điện tử; tăng trách nhiệm của các nền tảng số trong phát hiện, ngăn chặn nội dung vi phạm; đồng thời giám sát hoạt động mua bán qua hội nhóm kín và tài khoản ẩn danh.

"Trẻ em cần được trang bị kỹ năng nhận diện quảng cáo trá hình, phân biệt thông tin khoa học với nội dung có mục đích tác động đến hành vi. Tuy nhiên, trách nhiệm bảo vệ không thể chỉ đặt lên vai trẻ em mà cần sự phối hợp của cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nền tảng số, gia đình và nhà trường" – ông Nam nhấn mạnh.

Từ những vấn đề được đặt ra tại tọa đàm "Thế hệ người Việt trẻ nói không với thuốc lá", Báo Nhân Dân tiếp tục đẩy mạnh thông tin, phân tích chuyên sâu về quá trình hoàn thiện và thực thi chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá, góp phần lan tỏa thông điệp về một thế hệ người Việt trẻ chủ động lựa chọn lối sống lành mạnh, không sử dụng thuốc lá.

5 thói quen âm thầm làm giảm tuổi thọ nam giới: Không chỉ thuốc lá, nhiều người vẫn mắc sai lầm thứ 4 mỗi ngày

GĐXH - Nam giới thường có tuổi thọ trung bình thấp hơn nữ giới, nhưng nguyên nhân không chỉ nằm ở yếu tố bẩm sinh. Theo nhiều nghiên cứu, chính những thói quen tưởng như vô hại trong sinh hoạt hằng ngày mới là "thủ phạm" khiến nguy cơ mắc bệnh mạn tính, tim mạch và tử vong sớm gia tăng. Điều đáng nói là phần lớn các thói quen này vẫn đang diễn ra mỗi ngày mà nhiều người chưa thực sự để tâm.