Viêm phổi ở người cao tuổi: Những dấu hiệu bất thường rất dễ bị bỏ qua
GĐXH - Người cao tuổi mắc viêm phổi không phải lúc nào cũng sốt cao, ho nhiều hay khạc đờm. Có trường hợp chỉ đau khớp dữ dội, mệt mỏi, đau tức ngực, khó thở khiến gia đình dễ nhầm với bệnh lý khác.
Sốt cao, đau khớp dữ dội, đi khám mới phát hiện viêm phổi
Theo thông tin từ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, các bác sĩ Khoa Nội tổng hợp vừa tiếp nhận hai trường hợp viêm phổi với những biểu hiện ban đầu hoàn toàn khác nhau.
Bệnh nhân thứ nhất là ông N.X.L. (81 tuổi, Hà Nội), có tiền sử mắc gout nhiều năm, đái tháo đường type 2, tăng huyết áp và bệnh thận mạn.
Khoảng 3 ngày trước khi nhập viện, ông xuất hiện sốt cao tới 39°C, mệt mỏi nhiều, đau dữ dội khớp gối phải, hạn chế vận động. Sau khi sử dụng thuốc tại nhà nhưng tình trạng không cải thiện, gia đình đưa ông đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương thăm khám.
Khi nhập viện tại Khoa Nội tổng hợp, bệnh nhân còn sốt 38°C, thể trạng gầy, huyết áp 145/80 mmHg. Thăm khám ghi nhận phổi có ran nổ rải rác hai bên. Khớp gối phải sưng đau nhiều, đồng thời xuất hiện các hạt tophi tại các khớp bàn, ngón hai bên – những khối lắng đọng tinh thể urat thường gặp ở người mắc gout mạn tính.
Do triệu chứng nổi bật là sốt cao và đau khớp gối, người bệnh ban đầu nghĩ đến một đợt cấp của bệnh lý cơ xương khớp. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm kết hợp X-quang và chụp cắt lớp vi tính cho thấy bệnh nhân mắc viêm phổi.

Ảnh: BVCC
Viêm phổi: Không sốt, chỉ đau mỏi toàn thân, tức ngực và khó thở
Trường hợp thứ hai là bà L.T.C. (72 tuổi, Hà Nội), có tiền sử tăng huyết áp và đái tháo đường.
Những ngày trước khi nhập viện, người bệnh xuất hiện tình trạng đau mỏi toàn thân nhưng không ghi nhận rõ triệu chứng sốt. Đến ngày vào viện, các biểu hiện tăng lên, kèm đau tức vùng trước xương ức, khó thở và buồn nôn.
Tại Khoa Nội tổng hợp, bệnh nhân không sốt nhưng vẫn đau tức ngực và khó thở. Qua thăm khám, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh, các bác sĩ xác định người bệnh mắc viêm phổi.
Điểm đáng lưu ý là bệnh nhân không có biểu hiện sốt khi nhập viện. Trong khi đó, nhiều người vẫn mặc định viêm phổi phải đi kèm sốt cao, ho nhiều hoặc khạc đờm. Chính suy nghĩ này có thể khiến bệnh ở người cao tuổi bị phát hiện muộn.
Vì sao viêm phổi ở người cao tuổi dễ bị bỏ sót?
TS.BS Vũ Minh Điền, Phó Trưởng khoa Nội, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, ở người cao tuổi, các biểu hiện nhiễm trùng đường hô hấp có thể không điển hình như ở người trẻ.
Người bệnh có thể sốt cao, sốt nhẹ hoặc thậm chí không sốt. Một số trường hợp chỉ biểu hiện bằng tình trạng mệt mỏi, chán ăn, đau tức ngực hoặc khó thở.
Theo BS Điền, cùng với quá trình lão hóa, chức năng bảo vệ của hệ hô hấp và khả năng đáp ứng miễn dịch suy giảm. Các cơ chế làm sạch đường thở hoạt động kém hiệu quả hơn, tạo điều kiện để vi khuẩn, virus xâm nhập và gây bệnh.
Bên cạnh đó, người cao tuổi thường mắc đồng thời nhiều bệnh lý mạn tính và phải sử dụng thuốc điều trị kéo dài. Những yếu tố này có thể khiến triệu chứng nhiễm trùng khó nhận biết hơn, đồng thời làm tăng nguy cơ bệnh diễn biến nặng.
Đặc biệt, ở người mắc đái tháo đường, bệnh thận mạn, bệnh tim mạch hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, viêm phổi có thể làm gia tăng gánh nặng lên các cơ quan vốn đã suy giảm chức năng. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ suy hô hấp, nhiễm trùng nặng và các biến chứng nguy hiểm khác.
Không nên chờ sốt cao mới đưa người cao tuổi đi khám
Theo TS.BS Vũ Minh Điền, viêm phổi có thể do nhiều tác nhân khác nhau, trong đó có vi khuẩn và virus. Việc xác định nguyên nhân và mức độ bệnh có ý nghĩa quan trọng trong lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Vì vậy, với người cao tuổi, gia đình không nên chỉ dựa vào triệu chứng sốt để nhận biết viêm phổi. Khi người bệnh xuất hiện những thay đổi bất thường như mệt mỏi nhiều, chán ăn, ho, đau tức ngực, khó thở hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi không rõ nguyên nhân, cần được đưa đến cơ sở y tế thăm khám.
Đặc biệt, người cao tuổi có nhiều bệnh nền không nên tự ý mua thuốc điều trị khi xuất hiện triệu chứng bất thường. Việc sử dụng thuốc không phù hợp với nguyên nhân gây bệnh có thể làm chậm thời điểm chẩn đoán, đồng thời làm tăng nguy cơ tác dụng không mong muốn hoặc tương tác với các thuốc đang sử dụng để điều trị bệnh mạn tính.
BS Điền khuyến cáo, khi người cao tuổi xuất hiện tình trạng khó thở nhiều, đau ngực dữ dội, tím tái hoặc rối loạn ý thức, cần được đưa đi cấp cứu ngay.
Chủ động phòng viêm phổi khi thời tiết chuyển lạnh
TS.BS Vũ Minh Điền nhấn mạnh, khi thời tiết chuyển lạnh, người cao tuổi cần chú trọng bảo vệ sức khỏe đường hô hấp, đặc biệt là những người có bệnh lý mạn tính.
Người cao tuổi cần duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ, vận động phù hợp, giữ ấm cơ thể và tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột. Việc uống nước cần phù hợp với tình trạng sức khỏe; riêng người mắc bệnh tim hoặc bệnh thận mạn cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ điều trị về lượng nước đưa vào cơ thể.
Bên cạnh đó, nên hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh đường hô hấp, đeo khẩu trang tại nơi đông người hoặc môi trường nhiều khói bụi, đồng thời kiểm soát tốt các bệnh lý nền như đái tháo đường, tăng huyết áp và bệnh phổi mạn tính.
Tiêm vaccine cũng là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh hoặc biến chứng nặng do một số tác nhân gây nhiễm trùng đường hô hấp. Người cao tuổi nên tiêm vaccine cúm mùa hằng năm và trao đổi với bác sĩ về chỉ định tiêm vaccine phế cầu, RSV phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và lịch sử tiêm chủng.
Sức khỏe của người mẹ đơn thân bị lao phổi và viêm phổi nặng đã tiến triển tốt nhưng hành trình điều trị còn dài