Vượt qua nỗi buồn hỏng thi

Áp lực phải thi đỗ đại học làm nhiều học sinh buồn chán khi biết điểm thấp, dẫn đến hủy hoại bản thân hoặc tự tử... Cha mẹ làm thế nào để giúp con vượt qua trở ngại này?

Sai lầm vì không giám sát

Nếu con bạn bị trầm cảm vì thi trượt, cha mẹ phải giám sát cẩn thận, tránh nguy cơ con tự tử. Ảnh chỉ mang tính minh họa.

Theo TS Ngô Thanh Hồi, nạn nhân tự tử chủ yếu là học sinh nữ, nguyên nhân là do tinh thần, thể chất nữ nhạy cảm, yếu đuối hơn nam.

BS Nguyễn Văn Dũng, Viện Sức khỏe tâm thần, BV Bạch Mai đánh giá, những năm gần đây, tình trạng học sinh tự tử vì trượt đại học ngày càng tăng. Nếu không đỗ, các em sẽ không biết cách vượt qua sức ép tâm ý để đối diện với áp lực họ hàng, cha mẹ, thầy cô, bạn bè... dẫn tới các hành động hủy hoại bản thân.

Tại hội thảo "Tuổi trẻ - đâu là lẽ sống?", do Trường Quản trị cuộc đời LiMA phối hợp cùng Nhà văn hóa sinh viên TP HCM tổ chức gần đây, chuyên gia tâm lý Trần Năng Thể đã nói: Giới trẻ hiện nay phải chịu đựng rất nhiều áp lực của việc thi cử, các em coi việc thi đậu đại học như một giá trị tuyệt đối, là lẽ sống của mình. Nếu chẳng may thi trượt, các em thấy mình vô dụng, nên có thể chạy trốn áp lực bằng cái chết.

Vì vậy, khi thấy con có biểu hiện mệt mỏi, chán ăn, buồn rầu, lo lắng, ngại tiếp xúc với mọi người, hằn học, gắt gỏng... thì người thân cần quan tâm, chia sẻ để giúp các em thoát khỏi suy nghĩ và hành vi tự sát. Hãy bình tĩnh cùng con tháo gỡ, vạch ra những đường đi nếu không đỗ đại học. Hãy cho con hình dung ra được hậu quả khi con chán nản, mất phương hướng, hay tự tử đều ảnh hưởng suốt đời đến những người thân nhất... Nếu không giải quyết được, cần đưa con đến các trung tâm tư vấn để các chuyên gia tâm lý giúp đỡ.

Theo các bác sỹ, cha mẹ nên "giám sát" con sau mùa thi từ vài tuần tới vài tháng. Hãy cùng con hoạch định những phương án khác nhau để khi đối mặt với thất bại các em đỡ hẫng hụt. Đồng thời, đây cũng là cơ hội xây dựng kỹ năng xử lý các tình huống khó khăn, để con vững vàng vượt qua các sóng gió ở các hoàn cảnh khác sau này.

 

Có thể biết trước để đề phòng

TS.BS Ngô Thanh Hồi (Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Ban ngày Mai Hương)

Theo TS.BS Ngô Thanh Hồi, học sinh tự tử thường có một số dấu hiệu trầm cảm. Trầm cảm được thể hiện dưới 3 dạng: Một là khí sắc giảm, nhìn gương mặt con giảm vui tươi, mà chỉ nổi trội lên một nỗi buồn là biết ngay.  Hai là giảm năng lượng, nhiệt tình, sức lực... mà chỉ còn trạng thái mệt mỏi, kiệt sức. Ba là mất hết ham muốn hứng thú, sở thích (như ham chơi, ham ăn, ham học, thích nghịch ngợm, giải trí, chơi thể thao...). Chỉ cần có 2 trong 3 dấu hiệu trên kéo dài 2 tuần là đã được tính là một cơn trầm cảm.

 

Một dấu hiệu nữa là sau khi có kết quả thi đại học, cao đẳng, nếu vài bữa liền thấy con tự nhốt mình trong nhà, mặt ủ ê buồn bã, bỏ cơm, bỏ uống, không trò chuyện hay tiếp xúc với ai, điện thoại không nghe, là bị hoang tưởng; chạy nhảy lung tung, hành động không có kiểm soát, nặng hơn nữa là luôn u uất, chán sống, tìm cách hủy hoại bản thân như rạch tay, tự tử...  thì lập tức phải để ý từng hành động của con. Hãy tìm cách trò chuyện, chia sẻ, động viên con "thua keo này bày keo khác". Nếu không sẻ chia được, đừng ngần ngại tìm ngay tới bác sĩ tâm lý để có cách đối phó. Tuyệt đối không buông lời chì chiết, chê bai bởi lúc ấy chỉ cần một lời nói vô tình cũng có thể đẩy các em tới những quyết định nguy hiểm.

Cần quan tâm đến sinh hoạt hàng ngày, chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi đầy đủ để giúp con giảm căng thẳng, không rơi vào tuyệt vọng.

 

Ứng xử theo "Tam đồng"   Người định tự tử có biểu hiện mất ngủ, ăn không ngon, mệt mỏi, buồn khóc..., hoặc trực tiếp nói: Tôi chết cho rồi. Tôi vô dụng quá. Tôi sắp đi thật xa... Hoặc sắp xếp đồ kỷ niệm, thư từ, cho người khác dùng đồ hàng ngày, mua những thứ lạ như dao, dây, kim chích... Khi có dấu hiệu trên, cần nhanh chóng can thiệp ngay với nguyên tắc "Tam đồng": - Đồng cảm: Chia sẻ, kéo người có ý định tự tử ra khỏi tình trạng cảm thấy bị bỏ rơi, không ai hiểu…   - Đồng hành: Sau khi kéo khỏi ý muốn tự tử, tinh thần nạn nhân còn yếu nên luôn cần có người thân, bạn bè bên cạnh.   - Đồng lao: Động viên con làm việc, tạo ra những công việc đem lại niềm vui sống, nhưng đừng làm thay hết các việc mà hãy cùng làm.

 

Hà Dương