Bác sĩ chỉ rõ cách ăn trứng hợp lý, không lo ảnh hưởng đến sức khỏe gan
GĐXH - Nhiều người cho rằng trứng chứa nhiều cholesterol nên ăn thường xuyên sẽ khiến gan quá tải, trong khi một số ý kiến lại nhận định thực phẩm này giàu protein và choline, có lợi cho chức năng gan. Vậy thực tế ra sao?
Trứng cung cấp protein và nhiều dưỡng chất, nhưng ăn thế nào để không ảnh hưởng sức khỏe gan là điều nhiều người chưa biết.
Trứng xuất hiện thường xuyên trong bữa ăn của nhiều gia đình bởi dễ chế biến, giàu protein và có giá thành hợp lý. Tuy nhiên, vì lòng đỏ chứa cholesterol, không ít người lo ngại ăn trứng thường xuyên sẽ khiến gan phải làm việc nhiều hơn, thậm chí gây hại cho gan. Có người còn chủ động bỏ lòng đỏ hoặc kiêng hoàn toàn trứng khi được chẩn đoán gan nhiễm mỡ.
Thực tế, câu chuyện không đơn giản chỉ là “ăn trứng có hại gan hay không”. Một quả trứng được ăn cùng rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt rất khác với bữa ăn nhiều dầu mỡ, thịt chế biến sẵn và đồ uống nhiều đường. Những yếu tố như thừa cân, dư thừa năng lượng, ít vận động, rối loạn đường huyết và mỡ máu mới là những vấn đề cần được nhìn nhận trong bức tranh tổng thể về sức khỏe chuyển hóa và gan.
Trao đổi về vấn đề này, ThS.BS Nguyễn Vũ Bình, Giảng viên Đại học Y Hà Nội cho biết, với đa số người khỏe mạnh, ăn trứng ở khẩu phần phù hợp không phải nguyên nhân khiến gan bị “hỏng”. Tuy nhiên, ăn trứng thế nào, ăn bao nhiêu và đặt thực phẩm này trong một chế độ ăn ra sao mới là điều đáng quan tâm.
Trứng nhiều cholesterol có thực sự gây hại cho gan?
Theo ThS.BS Nguyễn Vũ Bình, Giảng viên Đại học Y Hà Nội, trứng không phải là “thuốc bổ gan”, nhưng với phần lớn người khỏe mạnh, ăn trứng với lượng phù hợp không phải nguyên nhân khiến gan bị tổn thương.
Đúng là phần lớn cholesterol trong trứng tập trung ở lòng đỏ. Tuy nhiên, lòng đỏ đồng thời chứa nhiều dưỡng chất như choline, vitamin B12, vitamin A, lutein và zeaxanthin.
Trong đó, choline tham gia vào nhiều quá trình của cơ thể, bao gồm chuyển hóa lipid và chức năng gan. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa ăn càng nhiều lòng đỏ trứng thì càng tốt cho gan. Với người khỏe mạnh, việc loại bỏ hoàn toàn lòng đỏ chỉ vì lo ngại cholesterol là không cần thiết. Điều quan trọng là kiểm soát khẩu phần và đặt trứng trong tổng thể chế độ ăn hằng ngày.
Lòng đỏ chứa cholesterol nhưng cũng cung cấp nhiều dưỡng chất; người khỏe mạnh không nhất thiết phải bỏ lòng đỏ khi ăn trứng.
4 nguyên tắc ăn trứng để bảo vệ sức khỏe
1. Không cần bỏ lòng đỏ trứng một cách cực đoan
Lòng đỏ là phần chứa nhiều cholesterol nhất của quả trứng, nhưng đây cũng là nơi tập trung nhiều dưỡng chất. Do đó, thay vì chỉ nhìn vào hàm lượng cholesterol rồi loại bỏ lòng đỏ, mọi người nên xem xét toàn bộ khẩu phần ăn và tình trạng sức khỏe của bản thân.
Một người khỏe mạnh không nhất thiết phải bỏ lòng đỏ mỗi khi ăn trứng. Tuy nhiên, ăn thực phẩm có lợi cũng cần đúng mức, bởi không có thực phẩm nào càng ăn nhiều càng tốt.
2. Đừng đánh giá tác động của trứng một cách riêng lẻ
Theo BS Nguyễn Vũ Bình, điều đáng quan tâm không chỉ là một quả trứng mà là toàn bộ bữa ăn và lối sống đi kèm. Chẳng hạn, một quả trứng luộc ăn cùng rau xanh và ngũ cốc nguyên hạt hoàn toàn khác với việc thường xuyên ăn trứng chiên nhiều dầu, kèm xúc xích, thịt chế biến sẵn, mì ăn liền và đồ uống nhiều đường.
Trong trứng chứa hàm lượng protein nhất định, nhiều người thường sử dụng trứng trong những thực đơn ăn kiêng. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý về khẩu phần ăn để vừa hiệu quả mà không gây hại cho gan.
Các yếu tố như thừa cân, đề kháng insulin, đái tháo đường type 2, rối loạn lipid máu, dư thừa năng lượng và ít vận động có liên quan đáng kể đến nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Vì vậy, không nên quy kết mọi vấn đề về gan chỉ cho một loại thực phẩm trong khi tổng thể chế độ ăn và lối sống vẫn còn nhiều yếu tố bất lợi.
3. Bị gan nhiễm mỡ không có nghĩa phải bỏ hoàn toàn trứng
Một quan niệm phổ biến là khi được chẩn đoán gan nhiễm mỡ, người bệnh phải kiêng trứng, đặc biệt là lòng đỏ. Tuy nhiên, theo bác sĩ, điều này không phải nguyên tắc áp dụng cứng nhắc cho tất cả trường hợp.
Với người gan nhiễm mỡ, những vấn đề quan trọng hơn cần được chú ý là kiểm soát cân nặng nếu đang thừa cân, hạn chế đồ uống nhiều đường và thực phẩm siêu chế biến, duy trì vận động thường xuyên, đồng thời kiểm soát đường huyết và mỡ máu.
Trong trường hợp một người có LDL-cholesterol cao, bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc các yếu tố nguy cơ chuyển hóa khác, lượng trứng trong khẩu phần cần được cân nhắc dựa trên toàn bộ chế độ ăn và nguy cơ tim mạch của từng người. Nói cách khác, không nên chỉ nhìn vào tình trạng của gan để quyết định có được ăn trứng hay không.
4. Trứng có giá trị dinh dưỡng nhưng không nên ăn càng nhiều càng tốt
Trứng là nguồn cung cấp protein tiện lợi và có nhiều dưỡng chất. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc phải ăn trứng với số lượng lớn mỗi ngày.
Theo ThS.BS Nguyễn Vũ Bình, một quả trứng mỗi ngày có thể phù hợp với nhiều người khỏe mạnh khi nằm trong chế độ ăn cân đối. Tuy nhiên, đây không phải là mức ăn bắt buộc hay phù hợp với mọi người.
Thay vì phụ thuộc vào một nguồn đạm duy nhất, chế độ ăn nên được đa dạng hóa với cá, trứng, đậu phụ, các loại đậu, thịt nạc và những thực phẩm giàu protein khác.
Lòng đỏ trứng chứa phần lớn cholesterol của quả trứng nhưng đồng thời cung cấp nhiều dưỡng chất như choline, vitamin B12, lutein và zeaxanthin.
Ăn trứng có giúp “thải độc” gan hay chữa gan nhiễm mỡ?
Một hiểu lầm khác cũng cần được loại bỏ là coi trứng luộc như một thực phẩm có khả năng “giải độc” hoặc “thải độc” gan.
Theo BS Bình, trứng không có tác dụng thay thế phương pháp điều trị bệnh gan và cũng không phải thực phẩm chữa gan nhiễm mỡ. Khi xét nghiệm cho thấy men gan AST, ALT tăng, nguyên nhân có thể rất đa dạng, từ gan nhiễm mỡ, sử dụng rượu bia, viêm gan virus, thuốc đến nhiều bệnh lý khác.
Do đó, nếu kết quả xét nghiệm chức năng gan bất thường, người bệnh cần được đánh giá để tìm nguyên nhân thay vì chỉ tập trung vào câu hỏi có nên tiếp tục ăn trứng hay không.
Ăn trứng thế nào để hợp lý?
ThS.BS Nguyễn Vũ Bình khuyến nghị, thay vì quá lo lắng về cholesterol trong một quả trứng, mọi người nên nhìn nhận chế độ ăn theo hướng tổng thể.
Trứng có thể xuất hiện trong thực đơn của người khỏe mạnh với khẩu phần phù hợp. Cùng với đó, nên ưu tiên cách chế biến đơn giản, hạn chế dầu mỡ và kết hợp với rau củ, thực phẩm giàu chất xơ.
Đặc biệt, những người có rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc các yếu tố nguy cơ chuyển hóa nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xây dựng khẩu phần phù hợp với tình trạng sức khỏe.
Tóm lại, trứng không phải “thủ phạm” khiến gan bị hỏng nếu được sử dụng hợp lý. Điều quan trọng hơn là tổng thể chế độ ăn, cân nặng, mức độ vận động và các bệnh lý chuyển hóa đi kèm.
