Không sốt cao có loại trừ được cúm mùa? Dấu hiệu cảnh báo không nên chủ quan
GĐXH - Cùng gây ho, đau họng, sổ mũi hoặc mệt mỏi nhưng cúm mùa và cảm lạnh không hoàn toàn giống nhau. Nhận biết đặc điểm khởi phát, mức độ triệu chứng và các dấu hiệu cảnh báo giúp người bệnh chủ động theo dõi sức khỏe, nhất là trong thời điểm giao mùa.
Cúm A, cúm B đang lưu hành như thế nào?
Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm gây ra. Ở người, hai nhóm virus cúm mùa chủ yếu là cúm A và cúm B. Trong nhóm cúm A, A(H1N1) và A(H3N2) là những phân type đang lưu hành phổ biến. Khác với cúm A, virus cúm B được phân chia thành các dòng, trong đó dòng B/Victoria đang ghi nhận lưu hành rộng rãi.
Cả cúm A và cúm B đều lây trực tiếp từ người sang người thông qua giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện ở khoảng cách gần. Virus cũng có thể truyền gián tiếp khi bàn tay tiếp xúc với bề mặt nhiễm virus rồi đưa lên mắt, mũi hoặc miệng.
Cúm thường khởi phát đột ngột với các biểu hiện toàn thân rõ rệt hơn so với cảm lạnh thông thường.(Ảnh minh họa)
Theo BSCKI. Lê Thị Giao Thi, Trưởng phòng Quản trị nội dung đào tạo và kiểm duyệt chuyên môn, Hệ thống nhà thuốc và tiêm chủng Long Châu, việc mắc cúm A không đồng nghĩa chắc chắn bệnh sẽ nặng hơn cúm B.
Mức độ nghiêm trọng của bệnh còn phụ thuộc vào tuổi tác, sức khỏe tổng thể, bệnh lý nền và khả năng miễn dịch của từng cá nhân. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính là những nhóm cần được theo dõi sát sao do nguy cơ gặp biến chứng cao hơn.
Vì vậy, khi xuất hiện triệu chứng hô hấp, người bệnh không nên quá hoang mang về chủng virus mà cần tập trung theo dõi diễn biến thực tế của bệnh.
Cảm lạnh và cúm mùa khác nhau ở điểm nào?
Cảm lạnh và cúm đều có thể gây ra những biểu hiện như ho, đau họng, nghẹt mũi, chảy nước mũi và mệt mỏi. Đây cũng là lý do nhiều người dễ nhầm lẫn.
Một đặc điểm quan trọng giúp nhận biết tương đối là: Cảm lạnh thường khởi phát từ từ, trong khi cúm mùa thường xuất hiện đột ngột với các triệu chứng toàn thân rõ rệt hơn.
Cảm lạnh thường nhẹ và tập trung ở đường hô hấp trên
Người bị cảm lạnh thường xuất hiện các triệu chứng như:
- Nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi;
- Hắt hơi;
- Đau, rát họng;
- Ho;
- Mệt mỏi ở mức nhẹ hoặc vừa.
Ở người trưởng thành, sốt không phải biểu hiện nổi bật của cảm lạnh. Nếu có sốt, mức độ thường nhẹ và người bệnh vẫn có thể duy trì sinh hoạt hằng ngày.
Người mắc cúm cần theo dõi diễn biến bệnh, đặc biệt khi xuất hiện khó thở, đau tức ngực hoặc mệt mỏi nhiều. (Ảnh minh họa)
Cúm mùa thường khởi phát nhanh và rầm rộ
Người mắc cúm có thể đang khỏe mạnh bình thường nhưng nhanh chóng xuất hiện sốt cao, đau đầu, đau mỏi cơ thể, mệt lả và ho nặng tiếng.
Các biểu hiện điển hình bao gồm: Sốt, ho, đau đầu, đau cơ khớp, mệt mỏi, đau họng và chảy nước mũi. Trong đó, ho có thể kéo dài ngay cả khi các triệu chứng khác đã thuyên giảm.
Có thể hình dung sự khác biệt tương đối giữa hai tình trạng như sau:
| Đặc điểm | Cảm lạnh | Cúm mùa |
| Khởi phát | Thường từ từ | Thường đột ngột |
| Nghẹt/chảy nước mũi | Thường gặp | Có thể gặp |
| Hắt hơi | Thường gặp | Có thể gặp |
| Đau họng | Thường gặp | Có thể gặp |
| Sốt | Ít gặp hoặc thường nhẹ | Thường rõ hơn |
| Đau nhức cơ thể | Thường nhẹ | Có thể rõ rệt |
| Mệt mỏi | Thường nhẹ | Có thể nhiều |
| Ho | Có thể gặp | Thường gặp, đôi khi kéo dài |
Lưu ý: Bảng so sánh chỉ có giá trị tham khảo. Triệu chứng của cúm có thể tương đồng với nhiều bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khác, đòi hỏi phải thăm khám hoặc làm xét nghiệm y khoa khi cần thiết.
Chỉ dựa vào biểu hiện lâm sàng không phải lúc nào cũng có thể xác định chính xác người bệnh mắc cúm. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm để xác định tác nhân gây bệnh.
Không sốt có loại trừ được cúm?
Nhiều người cho rằng mắc cúm nhất thiết phải sốt cao, nhưng thực tế biểu hiện lâm sàng rất đa dạng. Một số trường hợp chủ yếu bị ho, đau họng, mệt mỏi hoặc đau nhức cơ thể mà không sốt rõ. Do đó, không sốt không đồng nghĩa chắc chắn không mắc cúm.
Ngược lại, chỉ dựa vào biểu hiện sốt cao cũng không đủ để khẳng định mắc cúm, bởi nhiều bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khác cũng gây sốt.
Việc đánh giá bệnh cần dựa trên tổng thể triệu chứng, thời điểm khởi phát và các yếu tố nguy cơ của từng người.
Khi nào người mắc cúm cần đi khám ngay?
Phần lớn trường hợp cúm mùa có thể hồi phục trong khoảng một tuần. Tuy nhiên, bệnh vẫn có khả năng gây biến chứng, trong đó có viêm phổi hoặc làm tình trạng của những bệnh mạn tính đang mắc trở nên nghiêm trọng hơn.
Người bệnh cần được thăm khám khi triệu chứng diễn tiến nặng hoặc xuất hiện những dấu hiệu bất thường như:
- Khó thở; thở dốc
- Đau hoặc tức ngực;
Mệt mỏi lả người, suy nhược nặng.
- Tình trạng sức khỏe xấu đi rõ rệt.
Đặc biệt, cha mẹ cần theo dõi sát trẻ nhỏ; người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền cũng cần thận trọng hơn khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ cúm. Thay vì chỉ tập trung phân biệt cúm A hay cúm B, điều quan trọng là theo dõi diễn biến bệnh và nhận biết sớm những dấu hiệu cảnh báo.
Chủ động phòng cúm trong mùa giao mùa
Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo tiêm vaccine cúm hằng năm là biện pháp chủ động, hiệu quả nhất giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và giảm tỷ lệ diễn tiến nặng, nhập viện do biến chứng. Do virus cúm liên tục biến đổi di truyền, thành phần vaccine luôn được cập nhật mới hằng năm để tương thích với các chủng đang lưu hành.
Bên cạnh tiêm vaccine, người dân nên duy trì các biện pháp phòng bệnh đơn giản trong sinh hoạt hằng ngày:
- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn;
- Che mũi, miệng khi ho hoặc hắt hơi;
- Hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng hô hấp;
- Không dùng chung đồ dùng cá nhân với người bệnh;
- Khi có triệu chứng, nên nghỉ ngơi và hạn chế đến nơi đông người.
Thay vì quá hoang mang hay chú trọng vào việc phân biệt tên gọi virus cúm A hay cúm B, điều quan trọng nhất đối với người dân là theo dõi sát sao diễn biến thực tế của cơ thể, nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo để có hướng xử trí y tế kịp thời.
