Làng nuôi ốc bươu đen thu hàng chục tỷ đồng mỗi năm ở Nghệ An

Từ ruộng lúa kém hiệu quả đến vùng nuôi ốc bươu đen thu tiền tỷ

Những rổ ốc bươu đen đen bóng được người dân lần lượt kéo lên từ các ao nuôi ở xóm 1 - Thọ Trường, xã Bình Minh, Nghệ An. Ốc được phân loại, đóng bao, chờ thương lái đến thu mua. Đây là thời điểm người dân trong vùng tất bật thu hoạch. Từ những thửa ruộng trồng lúa kém hiệu quả, thậm chí bỏ hoang, một vùng nuôi ốc bươu đen đã hình thành với diện tích hơn 25 héc-ta, sản lượng khoảng 400 tấn/năm.

Theo ông Lê Văn Giang, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Ốc bươu đen Thọ Châu, với giá bán bình quân khoảng 65.000 đồng/kg, doanh thu từ nghề nuôi ốc của các xã viên đạt hơn 20 tỷ đồng mỗi năm.

Người khởi xướng đầu tiên cho nghề nuôi ốc ở địa phương là anh Trần Quý Bảo (45 tuổi). Trước khi gắn bó với con ốc, anh Bảo từng làm nhiều nghề, từ làm ống trúm tre bắt lươn, nuôi lươn đến mở quán cà phê, karaoke. Công việc làm ăn không thuận lợi khiến anh nợ nần. "Năm 2017, tôi nợ hơn 1,4 tỷ đồng, không biết lấy đâu ra để trả. Đúng lúc đó, mẹ bị tai biến, bố qua đời, con trai lại thường xuyên phải đi viện", anh Bảo nhớ lại.

Không còn cách nào khác, anh bán nhà trả nợ rồi đưa gia đình về sống trong căn nhà nhỏ dùng để trông coi ao cá của bố để lại. Khi ấy, anh có khoảng 1 héc-ta ao giữa đồng và dự tính nuôi cá, nuôi gia cầm để trang trải cuộc sống. Vài tháng sau, một người quen giới thiệu mô hình nuôi ốc bươu đen. Anh Bảo tìm hiểu trên mạng, rồi lặn lội đến một số hộ nuôi ốc ở Tuyên Quang học hỏi kinh nghiệm.

Trở về, anh cải tạo ao cá, tìm bắt và mua ốc giống về nuôi thử. Lứa đầu tiên sau gần 4 tháng cho sản lượng hơn 4 tấn, bán được 280 triệu đồng. Thấy có triển vọng, anh tiếp tục đầu tư. Nhưng lứa sau, ốc mắc bệnh, nhiễm khuẩn đường ruột rồi chết hàng loạt. "Nhìn mặt ao đầy vỏ ốc, tôi gần như mất trắng", anh Bảo kể.

Không bỏ cuộc, anh tìm hiểu các loại bệnh thường gặp trên ốc, thử nghiệm nhiều cách xử lý. Sau hàng chục lần thử, anh tìm được phương pháp phối hợp thuốc thủy sản để xử lý những bệnh thường gặp trên đàn ốc. Từ năm 2022, khi đã tích lũy được kinh nghiệm và kiểm soát tốt hơn dịch bệnh, mô hình của gia đình anh bắt đầu cho hiệu quả rõ rệt. Diện tích nuôi được mở rộng lên 3,5 héc-ta, mỗi năm cho lợi nhuận khoảng 3 - 4 tỷ đồng.

Ngoài ốc thương phẩm, gia đình anh còn sản xuất ốc giống và sơ chế ốc để cung cấp cho thị trường. Thấy mô hình hiệu quả, nhiều hộ dân trong xã bắt đầu làm theo. Những thửa ruộng trước đây trồng lúa kém hiệu quả dần được cải tạo thành ao nuôi.

Theo anh Bảo, ốc bươu đen là giống ốc bản địa nên môi trường nuôi cần gần với tự nhiên. Ao nên có phần giữa sâu, xung quanh cạn; bờ ao trồng cây để tạo nơi trú ngụ và giúp ốc lên bờ đẻ trứng. Thức ăn cho ốc cũng khá đơn giản, chủ yếu là rau, củ, lá cây có sẵn như bí đỏ, lá sắn, lá khoai, đu đủ, hoa xuyến chi... được chặt nhỏ rồi thả xuống ao. "Ốc ăn chủ yếu thức ăn tự nhiên nên thịt vẫn thơm, không khác nhiều so với ốc đồng", anh Bảo nói.

Nguồn nước là yếu tố quan trọng khác. Ao nuôi phải có nước sạch, chủ động cấp và thoát nước để người nuôi có thể kiểm soát môi trường, hạn chế dịch bệnh. Khi có kinh nghiệm, người nuôi còn có thể tự nhân giống bằng cách thu trứng ốc về ấp. Sau khoảng 15 - 20 ngày, trứng nở thành ốc con; sau đó tiếp tục nuôi trong lưới hoặc bể khoảng 10 - 15 ngày trước khi đưa xuống ao thương phẩm. Sau khoảng 75 ngày thả nuôi, khi ốc đạt trọng lượng 25 – 30 con/kg là có thể tiến hành thu hoạch. Nếu điều kiện thuận lợi, mỗi năm có thể nuôi khoảng 3 lứa.

Hiện giá ốc bươu đen thương phẩm dao động 60.000 - 70.000 đồng/kg. Theo người nuôi, đầu ra tương đối thuận lợi, đến kỳ thu hoạch thường có thương lái đến tận ao thu mua.

Ông Hà Văn Thọ, một hộ dân ở địa phương cho biết, sau khi học mô hình của anh Bảo, từ năm 2025 gia đình bắt đầu nuôi ốc trên diện tích hơn 3.000m². Đến nay, gia đình ông đã thu hoạch 4 đợt, tổng sản lượng hơn 10 tấn, thu lãi hơn 400 triệu đồng. "Ốc khá dễ nuôi, thức ăn phần lớn tận dụng được nên chi phí không cao. Đến kỳ thu hoạch có người mua ngay, nhiều lúc còn không có đủ ốc để bán", ông Thọ nói.

Tính chuyện nâng giá trị con ốc

Từ những hộ nuôi riêng lẻ, nghề nuôi ốc bươu đen ở Bình Minh dần hình thành vùng sản xuất tập trung. HTX Ốc bươu đen Thọ Châu hiện có tổng diện tích nuôi của các xã viên hơn 25 héc-ta, sản lượng khoảng 400 tấn/năm.

Sản phẩm ốc bươu đen của HTX đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Thời gian tới, HTX dự kiến đầu tư kho cấp đông, sơ chế, hút chân không và cấp đông sản phẩm để chủ động nguồn hàng, cung ứng quanh năm.

Theo ông Lê Văn Giang, Chủ tịch UBND xã Bình Minh, việc mở rộng vùng nuôi phải đi cùng kiểm soát nguồn nước. Ốc sinh trưởng tốt khi ao, ruộng được cấp và thoát nước thường xuyên. Đây cũng là điều kiện quan trọng để người dân có thể chuyển đổi những diện tích sản xuất kém hiệu quả sang nuôi ốc.

Hiện, xã Bình Minh xây dựng Đề án "Phát triển mô hình nuôi ốc bươu đen theo hướng ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, kiểm soát môi trường, liên kết sản xuất, tiêu thụ và xây dựng thương hiệu trên địa bàn xã Bình Minh giai đoạn 2026 - 2028".

Ông Trần Văn Giang cho biết, địa phương định hướng chuyển dần từ phương thức nuôi truyền thống sang quy trình sản xuất có kiểm soát về nguồn nước, con giống, thức ăn và kỹ thuật chăm sóc.

Cùng với đó là xây dựng chuỗi liên kết từ cung ứng giống, vật tư, chuyển giao kỹ thuật đến sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Đề án đặt mục tiêu từng bước mở rộng diện tích, nâng sản lượng ốc bươu đen thương phẩm lên khoảng 1.600 tấn/năm; duy trì và nâng chất lượng sản phẩm "Ốc bươu đen Đức Thành", đồng thời hoàn thiện hồ sơ để được công nhận lại và phấn đấu nâng hạng OCOP khi đủ điều kiện.

Từ những ao nuôi từng chỉ là cách tận dụng diện tích ruộng kém hiệu quả, con ốc bươu đen đang trở thành một hướng sản xuất hàng hóa mới ở Bình Minh. Phía trước, khi quy mô vùng nuôi được mở rộng, bài toán đặt ra với người dân và HTX không chỉ là sản lượng mà còn là chất lượng con giống, môi trường nước, đầu ra và cách nâng giá trị sản phẩm.

Ốc nhồi đem làm cách này vừa ngon vừa lạ miệng, thơm nức

GĐXH – Thay vì chỉ luộc ốc chấm nước mắm gừng, bạn có thể biến loại ốc quen thuộc này thành món ngon thơm nức dưới đây. Thịt ốc giòn sần sật quyện với giò sống, thịt nạc vai và nấm hương đem hấp nóng ăn rất đưa miệng.