Sau tuổi 60, đi bộ vẫn đều đặn nhưng đôi chân yếu dần: 5 dấu hiệu không nên bỏ qua
GĐXH - Nhiều người sau tuổi 60 vẫn duy trì thói quen đi bộ mỗi ngày nhưng lại nhận thấy đôi chân ngày càng yếu, nhanh mỏi hoặc loạng choạng. Theo PGS.TS.BS. TTƯT Nguyễn Thị Kim Liên, Trưởng khoa Phục hồi chức năng (Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức), đây không đơn thuần là dấu hiệu của tuổi tác mà là cảnh báo sớm của các bệnh lý cơ xương khớp, thần kinh hoặc mạch máu.
Đi bộ là hình thức rèn luyện sức khỏe rất tốt và phổ biến ở người cao tuổi. Tuy nhiên, không ít người dù vẫn tập luyện đều đặn hằng ngày nhưng đôi chân lại xuất hiện cảm giác xuống sức, bước đi không còn vững vàng như trước.
PGS.TS.BS. TTƯT Nguyễn Thị Kim - Liên Trưởng khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, chỉ ra rằng, sự suy giảm chức năng đôi chân ở tuổi già không chỉ ảnh hưởng đến khả năng đi lại, mà còn làm tăng nguy cơ té ngã, tàn phế và mất khả năng sống tự lập. Dưới đây là 5 dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm ở đôi chân mà người cao tuổi tuyệt đối không nên bỏ qua.
5 dấu hiệu ở chân khi đi bộ không nên bỏ qua sau tuổi 60
1. Thường xuyên loạng choạng, mất thăng bằng hoặc cảm giác "hụt chân"
Khi đi bộ, nếu bạn nhận thấy bước đi của mình hay bị chao đảo, không giữ được đường thẳng hoặc thỉnh thoảng có cảm giác hụt chân, đây là tín hiệu cho thấy hệ thần kinh hoặc khả năng phối hợp cơ - khớp đang bị suy giảm.
Bác sĩ Kim Liên cho biết, khả năng giữ thăng bằng phụ thuộc vào sự phối hợp giữa thị giác, hệ thống tiền đình và cảm giác sâu từ các khớp chi dưới. Khi các cơ quan này thoái hóa, nguy cơ té ngã sẽ tăng cao. Té ngã ở người già là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến gãy xương đùi, chấn thương sọ não và nằm một chỗ kéo dài.
2. Đau nhức hoặc tê bì, co rút chân khi đi lại
Khác với cảm giác mỏi chân thông thường sau khi vận động, tình trạng đau buốt, tê bì ran ran như kiến bò hoặc co rút bắp chân xuất hiện đều đặn mỗi khi đi bộ (và dịu bớt khi dừng lại ngồi nghỉ) là một biểu hiện bệnh lý điển hình.
Theo phân tích chuyên môn, đây thường là dấu hiệu cảnh báo chứng hẹp ống sống thắt lưng, thoái hóa khớp gối nặng hoặc bệnh lý động mạch ngoại vi (tắc nghẽn mạch máu nuôi chân khiến cơ bắp bị thiếu máu nuôi dưỡng khi vận động). Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này sẽ khiến quãng đường đi bộ của người bệnh ngày càng ngắn lại.

Sau tuổi 60, dù duy trì thói quen đi bộ hằng ngày, người cao tuổi vẫn cần chú ý nếu nhận thấy các dấu hiệu đôi chân yếu dần và đau mỏi bất thường. Ảnh minh họa: iStock
3. Tốc độ đi bộ chậm lại rõ rệt và kéo lê bước chân
Trong y học lão khoa và phục hồi chức năng, tốc độ đi bộ được coi là một chỉ số sức khỏe quan trọng. Nếu bạn nhận thấy mình không thể duy trì vận tốc cũ, các bước chân ngắn dần hoặc vô thức kéo lê lòng bàn chân trên mặt đất thay vì nhấc cao đùi, điều đó chứng tỏ lực cơ đùi và cơ bắp chân đã bị suy giảm nghiêm trọng.
Dáng đi kéo lê bước chân cũng cảnh báo nguy cơ vấp ngã rất cao trước các vật cản nhỏ trên đường. Đây cũng có thể là biểu hiện sớm của chứng mất cơ tuổi già (Sarcopenia) hoặc các tổn thương thần kinh vận động.
PGS.TS.BS. TTƯT Nguyễn Thị Kim Liên khuyến cáo người cao tuổi cần đi khám sớm nếu xuất hiện tình trạng đi bộ hay bị mỏi và loạng choạng.
4. Không thể đứng lên khỏi ghế nếu không dùng tay chống
Một bài kiểm tra đơn giản: Bạn ngồi trên một chiếc ghế chắc chắn rồi thử tự đứng thẳng dậy. Nếu đôi chân quá yếu khiến bạn bắt buộc phải dùng hai tay chống mạnh vào đùi hoặc thành ghế để lấy đà, đây là minh chứng rõ ràng cho thấy nhóm cơ tứ đầu đùi và cơ mông đang bị teo và suy yếu nặng.
Việc mất đi khả năng đứng dậy độc lập là nấc thang đầu tiên dẫn đến việc người già mất khả năng tự chăm sóc bản thân, khiến các sinh hoạt tối thiểu như đi vệ sinh, tắm rửa hay đi lại quanh nhà trở nên khó khăn.
5. Phù nề vùng cổ chân và bàn chân kéo dài
Nếu sau mỗi lần đi bộ về, vùng cổ chân hoặc bàn chân của bạn bị sưng phù, khi dùng ngón tay ấn vào thấy có vết lõm lâu đàn hồi và tình trạng này lặp đi lặp lại nhiều ngày, bạn cần đặc biệt lưu tâm.
Hiện tượng này không chỉ dừng lại ở vấn đề cơ xương khớp mà có thể là dấu hiệu của bệnh suy van tĩnh mạch chi dưới (máu tĩnh mạch bị ứ trệ không về tim hiệu quả), hoặc nghiêm trọng hơn là cảnh báo các bệnh lý nội khoa mãn tính như suy tim, suy thận, suy gan.
Lời khuyên từ chuyên gia Phục hồi chức năng: Sau 60 tuổi, đừng chỉ đi bộ!
Nhiều người cao tuổi thường nghĩ chỉ cần đi bộ hằng ngày là đủ để giữ sức khỏe. Tuy nhiên, PGS.TS.BS Nguyễn Thị Kim Liên nhấn mạnh: Đi bộ rất tốt cho tim mạch nhưng chưa đủ để duy trì sức mạnh cơ bắp và sự linh hoạt của khớp.
Để đôi chân luôn vững chãi và tránh nguy cơ teo cơ tuổi già, người cao tuổi cần lưu ý:
Kết hợp tập sức mạnh cơ bắp: Bên cạnh việc đi bộ, nên dành ít nhất 2 buổi/tuần để tập các bài tập tăng cường sức mạnh cho nhóm cơ chi dưới (như bài tập đứng lên - ngồi xuống ghế có kiểm soát, bài tập nhón gót chân, nâng đùi nhẹ nhàng).
Rèn luyện khả năng thăng bằng: Thực hiện các động tác chuyển hướng, xoay người hoặc tập dưỡng sinh, yoga phù hợp với thể trạng dưới sự hướng dẫn an toàn.
Đi khám chuyên khoa kịp thời: Nếu nhận thấy khả năng vận động giảm nhanh, hay đau nhức, tê bì hoặc vấp ngã tái diễn, người cao tuổi nên đến các cơ sở y tế có chuyên khoa Phục hồi chức năng hoặc Lão khoa để được thăm khám, phát hiện nguyên nhân và có bài tập can thiệp đúng cách.
Mục tiêu của một tuổi già khỏe mạnh không chỉ là sống thọ, mà là trong những năm tháng ấy, chúng ta vẫn có thể tự đứng vững, tự bước đi bằng chính đôi chân của mình và thong dong tận hưởng cuộc sống bên gia đình.
