Tăng cân vù vù sau khi cắt tinh bột, người đàn ông 31 tuổi đi khám phát hiện 4 vấn đề sức khỏe
GĐXH - Anh Mạnh theo đuổi chế độ ăn hạn chế tối đa tinh bột và đường để giảm cân nhưng sau đó tăng thêm 13 kg. Khi đi khám, anh phát hiện béo phì độ 2, tiền tiểu đường, gan nhiễm mỡ độ 3 và rối loạn lipid máu.
Tăng 13 kg sau khi cắt tinh bột giảm cân
Anh Mạnh quyết định giảm cân khi nặng 95 kg, vòng bụng 120 cm, thường xuyên nhanh mệt, tim đập nhanh và ban đêm phải thức dậy nhiều lần để đi tiểu.
Do không thể tuân thủ các chế độ ăn cần tính toán chặt chẽ lượng calo như Keto hay Eat Clean, anh lựa chọn chế độ ăn linh hoạt hơn, được giới thiệu là "thực đơn tiêu chuẩn" của người chơi thể thao như Paleo và LCHF (low-carb, high-fat).
Anh loại bỏ cơm, bún, mì, phở khỏi thực đơn, chủ yếu ăn ức gà, trứng, cá, rau củ và các sản phẩm từ sữa như bơ, phô mai, sữa tươi. Đồ ăn vặt chủ yếu là các loại hạt hoặc trái cây sấy khô.
Tháng đầu tiên, anh giảm được 4 kg; tháng thứ hai giảm hơn 1 kg. Từ tháng thứ ba, cân nặng bắt đầu chững lại rồi tăng dần, vượt mức cân nặng ban đầu.
Chán nản vì tự giảm cân thất bại, anh đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ.
BS.CKII Trương Thị Vành Khuyên, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, cho biết thời điểm này anh Mạnh nặng 103 kg, cao 1,7 m, BMI 35,6, thuộc nhóm béo phì độ 2. Lượng mỡ nội tạng cao gấp 2,5 lần ngưỡng an toàn.
Kết quả xét nghiệm máu và siêu âm cho thấy anh bị tiền tiểu đường, men gan tăng, rối loạn lipid máu và gan nhiễm mỡ độ 3.
Ảnh: BVCC
Không ăn tinh bột vẫn có thể tăng cân
Theo bác sĩ Khuyên, việc cắt giảm một số nhóm thực phẩm có thể giúp cân nặng giảm trong thời gian đầu, nhưng không đồng nghĩa toàn bộ lượng cân giảm được là mỡ. Khi lượng carbohydrate giảm mạnh, cơ thể có thể giảm lượng glycogen và nước đi kèm, khiến cân nặng thay đổi nhanh trong giai đoạn đầu.
Sau đó, nếu tổng năng lượng nạp vào vẫn cao hơn nhu cầu của cơ thể, cân nặng có thể chững lại hoặc tăng trở lại. Vì vậy, việc chỉ tập trung loại bỏ tinh bột và đường nhưng không kiểm soát tổng lượng protein, chất béo và các nguồn năng lượng khác chưa chắc mang lại hiệu quả giảm cân lâu dài.
"Không phải cắt giảm tinh bột, đường là sẽ giảm cân lâu dài. Việc tiêu thụ không kiểm soát lượng lớn protein và chất béo, kể cả chất béo lành mạnh, cũng có thể dẫn đến dư thừa năng lượng và tích mỡ", bác sĩ Khuyên nói.
Một số sản phẩm từ sữa dù có lượng carbohydrate thấp vẫn cung cấp năng lượng từ protein và chất béo. Tương tự, các loại hạt và trái cây sấy khô có thể chứa nhiều năng lượng, vì vậy nếu ăn với lượng lớn vẫn có thể khiến tổng năng lượng nạp vào vượt nhu cầu.
Bác sĩ cho rằng việc lặp lại quá nhiều một số thực phẩm trong chế độ ăn kiêng cũng khiến người bệnh khó duy trì lâu dài. Khi chế độ ăn trở nên quá khắt khe, việc quay lại thói quen ăn uống cũ có thể khiến cân nặng tăng trở lại.
Cắt tinh bột quá mức có thể khiến cơ thể mệt mỏi
Theo bác sĩ Khuyên, carbohydrate là một trong những nguồn năng lượng quan trọng của cơ thể. Cắt giảm quá mức trong thời gian dài có thể khiến người ăn kiêng cảm thấy mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt hoặc khó tập trung, đặc biệt khi tổng năng lượng và lượng carbohydrate nạp vào không đáp ứng nhu cầu.
Não sử dụng glucose làm nguồn năng lượng quan trọng. Tuy nhiên, cơ thể cũng có cơ chế thích nghi khi lượng carbohydrate thấp, trong đó có việc sử dụng các nguồn năng lượng khác. Vì vậy, không nên hiểu rằng cứ giảm tinh bột là cơ thể sẽ "thiếu năng lượng cho não".
Với người muốn giảm cân, điều quan trọng là xây dựng chế độ ăn có tổng năng lượng phù hợp, đồng thời vẫn bảo đảm đủ protein, chất béo, carbohydrate, vitamin và khoáng chất. Chế độ ăn quá khắt khe cũng khó duy trì và có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
Chế độ ăn giúp người bệnh giảm 14kg, gan nhiễm mỡ cải thiện sau 3 tháng
Sau khi thăm khám, anh Mạnh được tư vấn thay đổi lối sống và điều chỉnh chế độ ăn theo hướng cân bằng hơn. Chuyên gia dinh dưỡng hướng dẫn anh trình tự ăn uống gồm rau trước, sau đó đến thịt, cá và cuối cùng là tinh bột nhằm hỗ trợ kiểm soát khẩu phần.
Dựa trên đặc thù công việc và thói quen sinh hoạt, anh được hướng dẫn áp dụng quy tắc "nửa đĩa" trong mỗi bữa ăn, kể cả khi ăn ngoài hoặc dự tiệc. Theo đó, khoảng một nửa khẩu phần là rau củ hoặc salad, phần còn lại gồm protein và tinh bột với lượng phù hợp.
Anh đồng thời được hỗ trợ bằng thuốc giúp giảm cảm giác thèm ăn, tăng cảm giác no và điều chỉnh chế độ ăn, kết hợp tập cardio khoảng 15-20 phút mỗi ngày.
Sau 3 tháng, anh Mạnh giảm được 14 kg, cân nặng còn 89 kg. Anh không gặp tình trạng mất sức, mất cơ hay mệt mỏi như trước. Vòng bụng giảm 15 cm, các chỉ số rối loạn lipid máu cải thiện, gan nhiễm mỡ từ độ 3 về độ 1.
Mục tiêu tiếp theo của anh là giảm cân về mức 75 kg.
Muốn giảm cân, cần kiểm soát tổng năng lượng
Theo bác sĩ Khuyên, giảm cân bền vững không nên chỉ dựa vào việc loại bỏ một nhóm thực phẩm như tinh bột hoặc đường. Người thừa cân, béo phì cần được đánh giá tình trạng sức khỏe, mức độ béo phì, bệnh lý đi kèm, thói quen ăn uống và khả năng vận động để xây dựng kế hoạch phù hợp.
"Không có chế độ ăn kiêng nào có thể giúp giảm cân lâu dài" nếu người bệnh không duy trì được chế độ ăn và lối sống phù hợp, bác sĩ Khuyên nói.
Khi muốn giảm cân, người bệnh nên ưu tiên chế độ ăn đa dạng, kiểm soát khẩu phần và tổng năng lượng nạp vào, tăng cường vận động và duy trì thói quen trong thời gian dài. Với những người béo phì hoặc đã nhiều lần giảm cân thất bại, nên đi khám để được bác sĩ đánh giá và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp thay vì tự áp dụng chế độ ăn quá khắt khe.
