Trời hanh khô, 10 loại trái cây nên bổ sung để chăm sóc làn da và sức khỏe
GĐXH - Theo quan niệm Y học cổ truyền, mùa Thu có đặc điểm "thu táo", tức thời tiết khô hanh dễ gây cảm giác khô mũi, khô họng, khô da. Bên cạnh việc uống đủ nước và chăm sóc cơ thể, bổ sung các loại trái cây mọng nước, giàu vitamin và chất xơ là cách đơn giản để đa dạng dinh dưỡng. 10 loại quả có thể lựa chọn trong thực đơn mùa thu và những lưu ý cần biết khi sử dụng.
Mùa thu hanh khô, nên lựa chọn trái cây thế nào?
Trong Y học cổ truyền, "thu táo" là cách gọi tình trạng khô táo gắn với đặc điểm thời tiết mùa Thu. Theo quan niệm này, chế độ ăn trong mùa khô hanh thường hướng đến những thực phẩm có tính chất dưỡng âm, nhuận táo, trong đó có các loại quả mọng nước như lê.
Tuy nhiên, cần phân biệt quan niệm dưỡng sinh của Y học cổ truyền với bằng chứng dinh dưỡng hiện đại. Xét về dinh dưỡng, trái cây cung cấp nước, chất xơ, vitamin và nhiều hợp chất thực vật. Vitamin C, chẳng hạn, tham gia vào quá trình tạo collagen và hỗ trợ hoạt động bình thường của hệ miễn dịch. Việc ăn đa dạng trái cây giúp bổ sung dưỡng chất, nhưng không có nghĩa một loại quả cụ thể có thể chữa ho, điều trị khô da hay ngăn ngừa bệnh đường hô hấp.
Trái cây phong phú như lê, táo, hồng, quýt... chứa hàm lượng vitamin C và nước dồi dào, giúp duy trì làn da mịn màng và tăng cường sức đề kháng trong thời tiết hanh khô. Ảnh minh họa: iStock
Khi thời tiết hanh khô, mọi người nên duy trì thói quen uống đủ nước, ăn uống cân đối và lựa chọn trái cây phù hợp với tình trạng sức khỏe. Mười loại quả dưới đây có thể được luân phiên đưa vào thực đơn.
10 loại quả bổ trợ sức khỏe mùa Thu
1. Quả lê – Mọng nước, dễ ăn trong những ngày hanh khô
Trong quan niệm dưỡng sinh phương Đông, lê thường được nhắc đến khi nói về thực phẩm dùng trong mùa thu. Quả lê có phần thịt giòn, nhiều nước, vị ngọt dịu, thích hợp làm món tráng miệng hoặc bữa phụ.
Lê cũng cung cấp chất xơ, góp phần hỗ trợ hoạt động tiêu hóa. Có thể ăn lê tươi sau khi rửa sạch hoặc kết hợp với sữa chua không đường để làm phong phú thực đơn.
Lưu ý: Người có hệ tiêu hóa nhạy cảm nên điều chỉnh lượng ăn theo khả năng dung nạp. Nếu ho kéo dài, đau họng hoặc có biểu hiện bất thường ở đường hô hấp, không nên chỉ dựa vào việc ăn lê để xử lý triệu chứng.
2. Quả lựu – Bổ sung chất xơ và các hợp chất thực vật
Lựu có màu sắc bắt mắt, vị ngọt chua và những hạt mọng nước. Loại quả này cung cấp chất xơ cùng các hợp chất thực vật, trong đó có polyphenol, góp phần làm phong phú thành phần dinh dưỡng của khẩu phần ăn.
Có thể ăn lựu trực tiếp, trộn cùng sữa chua hoặc thêm vào món salad trái cây. Ăn phần hạt cùng thịt quả giúp tận dụng chất xơ tốt hơn so với chỉ uống nước ép đã lọc bã.
Lưu ý: Người cần kiểm soát đường huyết nên chú ý khẩu phần và tổng lượng carbohydrate trong ngày. Với trẻ nhỏ, cần lựa chọn cách ăn phù hợp với độ tuổi và giám sát khi ăn để hạn chế nguy cơ hóc.
3. Quả hồng – Loại quả đặc trưng của mùa thu
Hồng giòn và hồng mềm đều có vị ngọt đặc trưng. Tùy giống và độ chín, quả hồng cung cấp chất xơ, vitamin và các hợp chất thực vật. Có thể ăn hồng như món tráng miệng, luân phiên với những loại quả khác để đa dạng khẩu phần.
Không nên mặc nhiên coi hồng là loại quả có tác dụng chữa ho hay bổ phổi. Giá trị đáng chú ý của loại quả này vẫn nằm ở thành phần dinh dưỡng và khả năng bổ sung vào chế độ ăn cân đối.
Lưu ý: Không nên ăn quá nhiều hồng, đặc biệt là quả còn chát. Người có bệnh lý làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày hoặc từng gặp vấn đề về khối bã thức ăn trong đường tiêu hóa nên hỏi bác sĩ về việc sử dụng loại quả này. Không có căn cứ để khuyến cáo tất cả mọi người phải tuyệt đối kiêng ăn hồng cùng hải sản.
4. Kiwi – Bổ sung vitamin C cho cơ thể
Kiwi có ruột xanh hoặc vàng, vị chua ngọt và chứa vitamin C. Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), vitamin C tham gia vào quá trình tạo collagen, giúp cơ thể hấp thu sắt từ thực phẩm có nguồn gốc thực vật và hỗ trợ chức năng miễn dịch. Kiwi là một trong những nguồn thực phẩm cung cấp vitamin này.
Có thể ăn kiwi trực tiếp, thêm vào bữa sáng hoặc dùng cùng sữa chua không đường. Ăn luân phiên kiwi với cam, quýt, ổi và những loại trái cây khác là cách đơn giản để tăng sự đa dạng về dưỡng chất.
Lưu ý: Người từng dị ứng kiwi nên tránh sử dụng nếu chưa được đánh giá về nguy cơ. Người mắc bệnh thận không nhất thiết phải kiêng kiwi trong mọi trường hợp; loại quả và khẩu phần cần được điều chỉnh theo tình trạng bệnh, đặc biệt khi phải hạn chế kali.
5. Táo – Cung cấp chất xơ, hỗ trợ tiêu hóa
Táo là loại quả dễ tìm, thuận tiện mang theo và có thể sử dụng trong nhiều bữa ăn. Táo cung cấp chất xơ, trong đó có pectin, góp phần hỗ trợ chức năng tiêu hóa và giúp bữa phụ thêm đa dạng.
Ăn táo nguyên quả thường là lựa chọn phù hợp hơn việc chỉ uống nước ép đã lọc bã, bởi quá trình ép và lọc có thể làm giảm lượng chất xơ được giữ lại. Táo có thể ăn trực tiếp, cắt miếng trộn salad hoặc dùng cùng yến mạch.
Mẹo chọn quả: Ưu tiên quả nguyên vẹn, không có dấu hiệu dập nát hoặc mốc. Rửa sạch dưới vòi nước trước khi ăn; không nên chỉ dựa vào độ bóng của vỏ để đánh giá chất lượng.
6. Quýt – Nguồn vitamin C quen thuộc
Quýt có múi mọng nước, dễ bóc và thuận tiện dùng làm bữa phụ. Loại quả này cung cấp vitamin C cùng các dưỡng chất khác, góp phần đáp ứng nhu cầu vi chất hằng ngày.
Có thể ăn quýt nguyên múi hoặc kết hợp với những loại quả khác trong khẩu phần. Việc ăn nguyên quả cũng giúp giữ lại phần chất xơ trong các múi và màng quả.
Lưu ý: Người có triệu chứng trào ngược hoặc khó chịu dạ dày khi ăn quả chua nên điều chỉnh lượng ăn và thời điểm sử dụng theo khả năng dung nạp. Người mắc đái tháo đường cần tính lượng trái cây vào tổng khẩu phần, thay vì cho rằng quả ngọt tự nhiên có thể ăn không giới hạn.
7. Táo tàu tươi – Thêm lựa chọn đa dạng cho bữa phụ
Táo tàu tươi, còn gọi là hồng táo, có hình dáng nhỏ, vỏ bóng và phần thịt giòn khi quả còn tươi. Loại quả này có thể được dùng trực tiếp hoặc kết hợp với các loại trái cây khác.
Táo tàu tươi và táo tàu khô có hàm lượng nước, năng lượng và thành phần dinh dưỡng khác nhau. Vì vậy, không nên dùng số liệu dinh dưỡng của táo tàu khô để khẳng định táo tàu tươi chứa lượng vitamin tương đương hoặc có tác dụng bồi bổ đặc biệt.
Lưu ý: Nên chọn quả không dập, không có dấu hiệu hư hỏng và rửa sạch trước khi ăn. Người cần kiểm soát đường huyết nên chú ý khẩu phần, nhất là khi sử dụng táo tàu sấy hoặc sản phẩm có thêm đường.
8. Sơn tra (táo mèo) – Vị chua đặc trưng, cần dùng phù hợp
Sơn tra, thường được gọi là táo mèo ở một số vùng, có vị chua và mùi thơm riêng. Loại quả này được sử dụng trong ẩm thực và một số bài thuốc cổ truyền. Tuy nhiên, việc có mặt trong các bài thuốc không đồng nghĩa ăn quả tươi có thể đào thải mỡ thừa, điều trị rối loạn mỡ máu hoặc thay thế thuốc điều trị.
Nếu muốn sử dụng sơn tra trong thực đơn, nên chú ý cách chế biến và lượng đường bổ sung. Các sản phẩm ngâm đường, siro hoặc nước quả pha ngọt có thể làm tăng đáng kể lượng đường nạp vào cơ thể.
Lưu ý: Người có bệnh lý tiêu hóa hoặc đang dùng thuốc điều trị nên hỏi bác sĩ, dược sĩ khi định sử dụng sơn tra dưới dạng sản phẩm cô đặc hoặc chế phẩm với mục đích chữa bệnh. Không nên tự dùng thay thuốc đang được kê đơn.
9. Khế ngọt – Mọng nước nhưng không phù hợp với người mắc bệnh thận
Khế có vị chua hoặc ngọt tùy giống, chứa nước và có thể dùng làm món ăn kèm hoặc tráng miệng. Tuy nhiên, đây là loại quả cần có cảnh báo an toàn quan trọng.
Theo Tổ chức Thận Quốc gia Hoa Kỳ, người mắc bệnh thận cần tránh ăn khế và uống nước ép khế do loại quả này chứa độc tố có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh khi chức năng thận suy giảm. Ngộ độc khế có thể gây nấc, lú lẫn, co giật và trong trường hợp nghiêm trọng có thể đe dọa tính mạng.
Vì vậy, không nên giới thiệu khế như lựa chọn phù hợp cho tất cả thành viên trong gia đình. Người mắc bệnh thận cần trao đổi với bác sĩ về những loại trái cây có thể sử dụng an toàn theo tình trạng bệnh của mình.
10. Mía – Giải khát nhưng cần chú ý lượng đường
Mía có nhiều nước và vị ngọt do chứa đường tự nhiên. Có thể ăn mía hoặc uống nước mía như một lựa chọn giải khát thỉnh thoảng, nhưng không nên xem đây là loại quả giúp cấp ẩm cho da, điều trị khô họng hay làm sạch răng miệng.
So với nhiều loại trái cây nguyên quả, mía có hàm lượng đường đáng kể và không phải lựa chọn thay thế nước lọc. Người mắc đái tháo đường, người cần kiểm soát đường huyết hoặc cân nặng nên đặc biệt chú ý lượng mía và nước mía sử dụng.
Lưu ý: Không ăn mía có dấu hiệu mốc, đổi màu bất thường hoặc có phần lõi đỏ, hư hỏng. Nếu nghi ngờ mía đã hỏng, tốt nhất không sử dụng.
Duy trì chế độ ăn đa dạng bảo vệ sức khỏe
Trong chế độ dinh dưỡng hàng ngày, bạn đừng cố tìm một loại quả được quảng cáo là "bổ phổi" hay "chống khô da" để ăn mỗi ngày. Điều hữu ích hơn là duy trì chế độ ăn đa dạng, thay đổi các loại trái cây theo mùa và kết hợp với rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt cùng nguồn protein phù hợp.
Nên ưu tiên trái cây nguyên quả, rửa sạch trước khi ăn và hạn chế thêm đường vào món ăn hoặc đồ uống từ trái cây. Nước ép có thể dùng ở lượng phù hợp nhưng không nên thay thế hoàn toàn trái cây nguyên quả và nước lọc.
Người mắc đái tháo đường cần chú ý khẩu phần và lượng đường trong tổng chế độ ăn. Người mắc bệnh thận cần lựa chọn trái cây theo hướng dẫn chuyên môn, đặc biệt phải tránh khế. Người có bệnh lý tiêu hóa hoặc đang dùng thuốc điều trị nên trao đổi với bác sĩ khi muốn sử dụng các loại quả dưới dạng chế phẩm với mục đích chữa bệnh.
Trái cây góp phần cung cấp nước và dưỡng chất cho cơ thể, nhưng không thay thế việc uống đủ nước, chăm sóc da đúng cách hay thăm khám khi cần thiết. Nếu tình trạng khô da, nứt nẻ hoặc đau rát họng kéo dài, tái diễn hay kèm dấu hiệu bất thường, nên tìm nguyên nhân thay vì chỉ điều chỉnh thực đơn.
* Lưu ý: Những thông tin trên mang tính chất tham khảo, không thay thế lời khuyên y tế. Người mắc bệnh mạn tính, đặc biệt là đái tháo đường hoặc bệnh thận, nên lựa chọn loại quả và khẩu phần phù hợp với tình trạng sức khỏe. Nếu cần hạn chế đường, kali hoặc có chế độ ăn đặc biệt, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
