Vo gạo thế nào để giảm tạp chất, vi nhựa và asen?
GĐXH - Vo gạo không chỉ là bước làm sạch hạt trước khi nấu mà còn ảnh hưởng đến độ tơi của cơm. Tuy nhiên, vo quá mạnh hoặc quá nhiều lần có thể làm mất một phần dưỡng chất ở lớp ngoài hạt gạo. Vậy vo thế nào để vừa làm sạch, vừa giữ được chất lượng hạt cơm?
Đầu bếp Vũ Nhất Thông, người sáng lập Trung tâm ẩm thực Eric Cooking Class chia sẻ trên VnExpress, cho rằng vo gạo nên được thực hiện nhẹ tay, nhanh và vừa đủ, thay vì chà xát mạnh đến khi nước trong veo.
Vo gạo giúp làm sạch những gì?
Sau xay xát, trên bề mặt hạt gạo có thể còn bụi cám, các hạt tinh bột tự do và những tạp chất khác. Khi vo, tác động của nước và chuyển động cơ học giúp loại bớt phần vật chất bám bên ngoài hạt, đồng thời làm giảm lượng tinh bột tự do trong nước nấu.
Đây cũng là lý do nước vo gạo thường có màu trắng đục. Tuy nhiên, nước càng trong không đồng nghĩa gạo càng sạch hoặc cơm càng ngon. Nếu chà xát quá mạnh và vo quá nhiều lần, một phần chất dinh dưỡng ở lớp ngoài hạt có thể bị cuốn theo nước.
Đặc biệt, với gạo xay xát ít như gạo lứt, lớp cám bên ngoài chứa nhiều chất dinh dưỡng hơn nên càng không nên vo quá kỹ.
Một vấn đề khác được quan tâm là asen vô cơ. Cây lúa có khả năng hấp thu asen từ đất và nước, khiến gạo trở thành một trong những thực phẩm cần được lưu ý về phơi nhiễm asen vô cơ. Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào vài lần vo gạo để khẳng định đã loại bỏ được một tỷ lệ asen cụ thể. Hiệu quả phụ thuộc vào loại gạo, mức độ ô nhiễm và phương pháp chế biến.
Tương tự, việc vo gạo có thể làm giảm một phần các hạt vi nhựa hoặc vật chất bám trên bề mặt hạt, nhưng không nên hiểu rằng vo gạo có thể loại bỏ hoàn toàn vi nhựa trong gạo.
Vo gạo thế nào để vừa sạch vừa giữ dinh dưỡng?
Với gạo trắng thông thường, có thể cho nước vào, đảo nhẹ rồi chắt bỏ ngay ở lần đầu. Sau đó tiếp tục vo nhẹ bằng đầu ngón tay trong một hoặc hai lần nước tiếp theo. Không cần dùng lòng bàn tay miết hoặc chà mạnh từng hạt.
Điểm quan trọng là không nhất thiết phải vo đến khi nước hoàn toàn trong. Khi nước đã bớt đục rõ rệt và không còn nhiều bụi cám, có thể dừng lại. Số lần vo phù hợp còn tùy loại gạo và sở thích về độ tơi, dẻo của cơm.
Với gạo thơm, gạo dẻo như Jasmine hoặc ST25, vo nhẹ khoảng 2–3 lần thường đã đủ cho mục đích nấu cơm gia đình. Gạo nếp cũng cần được làm sạch trước khi ngâm, nhưng không nên chà xát quá mạnh. Với gạo lứt, chỉ cần xả và đảo nhẹ để loại bỏ bụi bẩn trên bề mặt.
Một lưu ý quan trọng: vo gạo không phải biện pháp thay thế cho việc lựa chọn nguồn gạo an toàn. Nếu lo ngại về asen hoặc các chất ô nhiễm, nên ưu tiên gạo có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm soát chất lượng.
Sau khi vo, có thể để gạo ráo trong thời gian ngắn rồi nấu theo lượng nước phù hợp với từng loại. Không nên áp dụng một tỷ lệ nước cứng nhắc cho mọi loại gạo vì độ ẩm, giống gạo và mức độ xay xát đều ảnh hưởng đến lượng nước cần dùng.
Nước vo gạo có thể tận dụng thế nào?
Theo Phụ Nữ Mới, nước vo gạo có thể được tận dụng cho một số việc trong gia đình như rửa sơ rau củ, ngâm một số nguyên liệu hoặc vệ sinh nhẹ một số dụng cụ. Tuy nhiên, không nên xem nước vo gạo như một chất khử khuẩn hay “thải độc” thực phẩm.
Nếu dùng nước vo gạo để ngâm thực phẩm, vẫn cần rửa lại bằng nước sạch và thực hiện các bước sơ chế, nấu chín phù hợp.
Còn với việc dùng nước vo gạo để rửa mặt, ủ tóc hay tưới cây, đây là những mẹo dân gian phổ biến nhưng không nên kỳ vọng vào tác dụng điều trị hay chăm sóc sức khỏe đặc biệt nếu chưa có bằng chứng phù hợp.
Tóm lại, cách vo gạo hợp lý là nhanh, nhẹ và vừa đủ. Không cần chà xát mạnh hoặc cố làm nước trong veo. Quan trọng hơn, muốn giảm nguy cơ phơi nhiễm các chất không mong muốn, người tiêu dùng nên bắt đầu từ việc chọn gạo có nguồn gốc rõ ràng và sử dụng đúng cách, thay vì kỳ vọng vài lần vo có thể loại bỏ hoàn toàn asen hay vi nhựa.
