Đề xuất giữ nguyên cơ chế bán nhà ở xã hội theo giá thị trường sau 5 năm nhưng siết chặt đối tượng mua

GĐXH - Sau thời hạn 5 năm kể từ khi thanh toán đủ tiền, chủ sở hữu nhà ở xã hội dự kiến vẫn được quyền thỏa thuận giá bán theo thị trường, nhưng chỉ được phép chuyển nhượng cho người thuộc diện đủ điều kiện hưởng chính sách an sinh này.

Đề xuất giữ nguyên cơ chế bán nhà ở xã hội theo giá thị trường sau 5 năm nhưng siết chặt đối tượng mua - Ảnh 1.Từ ngày 2/12, Hà Nội tiếp nhận hồ sơ mua 206 căn nhà ở xã hội

GĐXH - Dự án nhà ở xã hội Đồng Trúc - Thạch Thất (xã Hạ Bằng, Hà Nội) sẽ tiếp nhận hồ sơ đăng ký mua, thuê và thuê mua từ ngày 2/12 đến 31/12. Giá bán được công bố ở mức 23,5 triệu đồng/m², tương đương khoảng 883 triệu đồng đối với căn hộ nhỏ nhất.

Đây là nội dung đáng chú ý trong dự thảo tờ trình của Chính phủ gửi đại biểu Quốc hội và Ủy ban Pháp luật và Tư pháp về việc tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi).

Siết đối tượng mua, mở cơ chế giá thỏa thuận

Theo đề xuất mới nhất từ Bộ Xây dựng – cơ quan chủ trì soạn thảo, sau 5 năm kể từ ngày hoàn tất nghĩa vụ tài chính, người mua nhà ở xã hội chỉ được bán lại căn hộ cho đúng 8 nhóm đối tượng thuộc diện thụ hưởng chính sách. 

Các nhóm này bao gồm: người có công với cách mạng; hộ nghèo, cận nghèo; người thu nhập thấp, công nhân tại doanh nghiệp, hợp tác xã; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp; cán bộ, công chức, viên chức; người đã trả lại nhà công vụ; và người bị thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế - xã hội nhưng chưa được bồi thường bằng nhà ở, đất ở.

So với Luật Nhà ở hiện hành (cho phép bán tự do theo cơ chế thị trường và không giới hạn người mua sau 5 năm), quy định mới đã khoanh vùng chặt chẽ người nhận chuyển nhượng nhằm đảm bảo quỹ nhà ở xã hội luôn luân chuyển đúng mục đích an sinh. Đối với các trường hợp đã thanh toán đủ tiền và đủ thời hạn 5 năm trước ngày luật mới có hiệu lực, việc chuyển nhượng vẫn giữ nguyên theo quy định cũ, không bị khống chế nhóm người mua lại.

Đề xuất giữ nguyên cơ chế bán nhà ở xã hội theo giá thị trường sau 5 năm nhưng siết chặt đối tượng mua - Ảnh 1.

Sau thời hạn 5 năm kể từ khi thanh toán đủ tiền, chủ sở hữu nhà ở xã hội dự kiến vẫn được quyền thỏa thuận giá bán theo thị trường, nhưng chỉ được phép chuyển nhượng cho người thuộc diện đủ điều kiện hưởng chính sách an sinh này.

Về vấn đề giá bán, trong phiên thảo luận tại nghị trường cuối tháng 10 vừa qua, một số đại biểu Quốc hội từng kiến nghị cần kiểm soát chặt giá chuyển nhượng sau 5 năm để tránh việc nhà ở xã hội bị đẩy giá, làm hẹp cơ hội an cư của người thu nhập thấp. 

Thời điểm đó, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cũng từng nêu quan điểm nhà ở xã hội phục vụ người khó khăn nên sau 5 năm không nên bán theo giá thị trường.

Tránh phát sinh thủ tục và xung đột quyền lợi người dân

Tuy nhiên, trong quá trình hoàn thiện dự thảo báo cáo tiếp thu, giải trình, Bộ Xây dựng đã chỉ ra nhiều vướng mắc pháp lý và thực tiễn nếu áp đặt khung giá bán lại. 

Cụ thể, theo Bộ luật Dân sự, chủ sở hữu có toàn quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản hợp pháp của mình. Việc can thiệp vào giá bán lại sẽ làm phát sinh thêm hàng loạt thủ tục hành chính phức tạp để thẩm định giá, đồng thời khó phân định trách nhiệm nếu định giá sai lệch.

Bên cạnh đó, cơ quan soạn thảo cũng tiếp nhận nhiều ý kiến lo ngại quy định trần giá bán lại sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi chính đáng của người dân, dễ dẫn đến những phản ứng trái chiều trong xã hội. 

Vì vậy, tại cuộc họp Chính phủ chiều 15/11, Bộ Xây dựng đã báo cáo phương án dung hòa: siết chặt đối tượng được phép mua lại sau 5 năm, nhưng giá bán do các bên tự thỏa thuận theo thị trường. Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng bày tỏ sự ủng hộ đối với phương án này vì vừa đảm bảo tính nhân văn của chính sách, vừa ngăn chặn nguy cơ đầu cơ, trục lợi.

Song song với việc hoàn thiện hành lang pháp lý, Chính phủ đang đẩy mạnh nguồn cung nhà ở an sinh trên cả nước. Giai đoạn từ nay đến năm 2030, các địa phương được giao chỉ tiêu phát triển 899.857 căn nhà ở xã hội và nhà cho thuê (trong đó nhà cho thuê chiếm khoảng 21% với 191.023 căn, còn lại hơn 708.800 căn để bán và thuê mua).

Theo chương trình kỳ họp, Quốc hội sẽ xem xét và biểu quyết thông qua Luật Nhà ở (sửa đổi) vào ngày 21/11. Nếu được thông qua, đạo luật này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027.

TP.HCM là địa phương dẫn đầu cả nước về chỉ tiêu phát triển với 181.257 căn, tiếp theo là Hà Nội (84.000 căn), Đồng Nai (60.054 căn), Hải Phòng (32.850 căn), Đà Nẵng (26.279 căn), Cần Thơ (13.250 căn) và Huế (10.600 căn).

Đề xuất giữ nguyên cơ chế bán nhà ở xã hội theo giá thị trường sau 5 năm nhưng siết chặt đối tượng mua - Ảnh 3.Hà Nội chuẩn bị khởi công 114 dự án nhà ở xã hội, cung ứng 27.000 căn hộ ra thị trường

GĐXH - Chỉ thị số 16 vừa được Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng đã ký ban hành về việc thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố nhấn mạnh quyết tâm hoàn thành chỉ tiêu tối thiểu 18.700 căn hộ nhà ở xã hội được Thủ tướng Chính phủ giao trong năm 2026. Thành phố đặt mục tiêu có từ 25.000 - 27.000 căn hộ đủ điều kiện cung ứng ra thị trường trong năm nay.