Gần hai thập kỷ mòn mỏi chờ đất giãn dân ở Hà Đông: Khi nào người dân được an cư?
GĐXH - Đất đã giải phóng mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật hoàn thiện từ lâu nhưng hàng nghìn người dân tại hai khu dân cư Xa La và Vạn Phúc (phường Hà Đông, Hà Nội) vẫn chưa thể nhận đất xây nhà. Gần 20 năm chờ đợi qua nhiều thời kỳ thay đổi chính sách, giấc mơ an cư của người dân nơi đây vẫn đang bị "treo" bởi những nút thắt pháp lý.
Nghịch lý hạ tầng xong, dân vẫn đợi
Câu chuyện bắt nguồn từ giai đoạn 2005 – 2007 thời tỉnh Hà Tây cũ. Để giải quyết nhu cầu nhà ở và ổn định đời sống cho các hộ gia đình bị thu hồi đất nông nghiệp phục vụ đô thị hóa, chính quyền đã phê duyệt các dự án đất giãn dân tại khu Xa La và Vạn Phúc.
Đến nay, tại khu dân cư mới Xa La, trong khi phần đất dịch vụ đã hoàn thành giao cho người dân xây dựng nhà cửa, kinh doanh ổn định từ năm 2011, thì 307 lô đất ở (diện tích gần 16.700m²) vẫn án binh bất động.
Dù từ năm 2008 từng có 308 hộ được bốc thăm vị trí, nhưng sau đó kết quả bị hủy bỏ vào năm 2013 do đề án cũ xét duyệt vượt hạn mức và chưa bao quát đối tượng người có công. Kể từ đó, việc rà soát làm lại kéo dài triền miên.
Nhiều khoảng đất tại dự án giãn dân Vạn Phúc - Hà Đông được tận dụng làm điểm tập kết, trung chuyển vật liệu xây dựng.
Tình cảnh tại dự án khu dân cư mới Vạn Phúc cũng không khá hơn. Với quy hoạch 832 lô đất ở (hơn 43.900m²) dành cho hơn 2.000 hộ gia đình (tương ứng gần 7.700 nhân khẩu), hội đồng xét duyệt cơ sở từng tổ chức gần 100 cuộc họp dân, lấy ý kiến đồng thuận tuyệt đối. Thế nhưng, dù mặt bằng đã sạch, đường sá hạ tầng cơ bản xong xuôi, khu đất vẫn phải bỏ hoang phơi nắng phơi sương suốt nhiều năm.
Nhiều thế hệ gia đình tại địa phương lớn lên, chia tách hộ khẩu, nhu cầu nhà ở bức thiết từng ngày, nhưng quyền lợi chính đáng vẫn nằm trên giấy. Việc chậm trễ kéo dài không chỉ làm phát sinh đơn thư, mệt mỏi cho người dân mà còn gây lãng phí nghiêm trọng nguồn lực đất đai đã đầu tư.
Chờ cơ chế gỡ vướng để bảo vệ quyền lợi người dân
Nguyên nhân cốt lõi khiến các dự án dẫm chân tại chỗ xuất phát từ độ vênh chính sách giữa các thời kỳ quản lý.
Tại khu Xa La, vướng mắc lớn nhất nằm ở nghĩa vụ tài chính.
Giá đất thu tiền sử dụng đất trước đây căn cứ theo quy định của Hà Tây năm 2007. Trong khi đó, theo Luật Đất đai năm 2024, thời điểm tính tiền sử dụng đất về nguyên tắc là lúc ban hành quyết định giao đất chính thức. Nếu áp mức giá mới hiện tại, người dân sẽ chịu thiệt thòi lớn từ một sự chậm trễ không do lỗi của họ.
Trái với mục tiêu xây dựng đô thị tiêu chuẩn, hiện trạng tại khu đất dự án Vạn Phúc là một bức tranh ô nhiễm và hỗn loạn.
Còn tại Vạn Phúc, chủ trương ban đầu là xét duyệt giao đất có thu tiền sử dụng đất không qua đấu giá. Chiếu theo quy định hiện hành của Luật Đất đai 2024, phương án này lại gặp rào cản do không thuộc danh mục giao đất không đấu giá, chưa kể những lúng túng trong tiêu chí ghép lô hay phần đất dành cho người chưa đủ 18 tuổi.
Trước áp lực an dân, ngày 26/10/2026, UBND phường Hà Đông đã có Báo cáo số 1080/BC-UBND gửi HĐND, UBND TP Hà Nội cùng các sở, ngành chuyên môn đề xuất hướng tháo gỡ dứt điểm.
Cụ thể, phường Hà Đông đề nghị áp dụng quy định chuyển tiếp (theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP) cho phép khu Xa La tiếp tục xét duyệt, thu tiền sử dụng đất và giao đất theo các quyết định từ năm 2007. Đồng thời, kiến nghị thành phố chấp thuận cơ chế đặc thù cho khu Vạn Phúc để sớm giao đất cho các hộ dân đủ điều kiện.
Phường Hà Đông xác định việc xử lý tồn tại đất đai, bảo đảm quyền lợi chính đáng cho nhân dân là nhiệm vụ trọng tâm. Mọi quy trình rà soát tới đây phải bảo đảm công khai, minh bạch và có lộ trình cụ thể.
Người dân cũng mong mỏi lãnh đạo UBND TP Hà Nội và các sở, ngành sớm xem xét thấu đáo các yếu tố lịch sử, ban hành hướng dẫn cụ thể để gỡ bỏ nút thắt, khép lại hai thập kỷ chờ đợi mòn mỏi của người dân.
