Mỡ lợn có thực sự tốt? Ăn bao nhiêu mỗi ngày để không gây hại tim mạch?

Trong nhiều gia đình, mỡ lợn vẫn được ưa chuộng nhờ khả năng tạo độ béo, mùi thơm và hương vị đặc trưng cho món ăn. Không ít người cho rằng mỡ lợn tự thắng tại nhà lành mạnh hơn dầu ăn công nghiệp, trong khi một bộ phận khác lại kiêng hoàn toàn vì lo ngại cholesterol và bệnh tim mạch.

Những quan điểm trái chiều khiến việc lựa chọn giữa mỡ lợn và dầu thực vật trở thành vấn đề được nhiều người quan tâm. Thực tế, không nên chỉ nhìn nhận một loại chất béo qua tên gọi hay cách chế biến. Điều cần quan tâm hơn là thành phần axit béo, lượng tiêu thụ và tổng thể chế độ ăn hằng ngày.

Theo ThS.BS Nguyễn Vũ Bình, giảng viên Đại học Y Hà Nội, mỡ lợn có cả mặt lợi và những điểm cần thận trọng. Người khỏe mạnh không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn thực phẩm này, nhưng cũng không nên sử dụng quá nhiều hoặc coi mỡ lợn là nguồn chất béo chính trong mọi bữa ăn.

Mỡ lợn có lợi ích gì và vì sao không nên ăn quá nhiều?

Mỡ lợn cung cấp năng lượng cho cơ thể, đồng thời hỗ trợ hấp thu các vitamin tan trong chất béo như vitamin A, D, E và K. Thành phần chất béo trong mỡ lợn không chỉ có axit béo bão hòa mà còn chứa chất béo không bão hòa, trong đó có axit oleic.

Vì vậy, việc đánh giá mỡ lợn chỉ dựa trên quan niệm đây là thực phẩm có hại là chưa đầy đủ. Theo BS Nguyễn Vũ Bình, nếu sử dụng một lượng nhỏ trong chế độ ăn cân đối, người khỏe mạnh không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn mỡ lợn khỏi thực đơn.

Dù vậy, điểm cần lưu ý là mỡ lợn chứa khoảng 40% chất béo bão hòa. Khi tiêu thụ quá nhiều, chất béo bão hòa có thể làm tăng cholesterol LDL – thường được gọi là cholesterol xấu – từ đó góp phần làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch và bệnh tim mạch.

Bởi vậy, vấn đề không nằm ở việc một bữa ăn có sử dụng mỡ lợn hay không, mà là lượng chất béo bão hòa được đưa vào cơ thể trong cả ngày. Nếu thường xuyên ăn thịt mỡ, tóp mỡ, món chiên rán và các thực phẩm giàu chất béo bão hòa khác, tổng lượng tiêu thụ có thể vượt mức khuyến nghị.

Mỗi ngày nên ăn bao nhiêu mỡ lợn?

Không có một con số chung về số gam mỡ lợn phù hợp cho tất cả mọi người. Lý do là lượng sử dụng còn phụ thuộc vào nhu cầu năng lượng, các nguồn chất béo khác trong khẩu phần và tình trạng sức khỏe của từng người.

Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chất béo bão hòa nên chiếm dưới 10% tổng năng lượng tiêu thụ mỗi ngày. Trong khi đó, Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) khuyến nghị mức dưới 6% tổng năng lượng, đặc biệt đối với mục tiêu kiểm soát cholesterol và bảo vệ sức khỏe tim mạch.

Với chế độ ăn cung cấp 2.000 kcal mỗi ngày, mức 10% năng lượng từ chất béo bão hòa tương đương khoảng 22g; mức 6% tương đương khoảng 13g. Đây là lượng chất béo bão hòa tính từ toàn bộ thực phẩm trong ngày, không phải định mức riêng dành cho mỡ lợn.

Do đó, người dân không nên hiểu rằng có thể ăn một lượng mỡ lợn cố định mỗi ngày mà không cần tính đến những thực phẩm khác. Thịt, sữa nguyên kem, bơ, đồ ăn chế biến sẵn và nhiều món ăn quen thuộc cũng có thể đóng góp chất béo bão hòa vào khẩu phần.

BS Nguyễn Vũ Bình khuyên chỉ nên sử dụng một lượng nhỏ mỡ lợn để tạo hương vị cho món ăn, không nên dùng làm nguồn chất béo chính trong mọi bữa. Với người có cholesterol cao, bệnh tim mạch hoặc rối loạn chuyển hóa, việc điều chỉnh khẩu phần cần được thực hiện theo tư vấn chuyên môn.

Mỡ lợn tự thắng tại nhà có an toàn hơn không?

Nhiều gia đình có thói quen mua mỡ lợn về tự thắng để sử dụng dần, với suy nghĩ cách làm này giúp kiểm soát chất lượng nguyên liệu và bảo đảm vệ sinh hơn so với việc mua sản phẩm không rõ nguồn gốc.

Theo BS Nguyễn Vũ Bình, tự thắng mỡ tại nhà có ưu điểm là người chế biến biết được nguồn nguyên liệu và có thể chủ động kiểm soát quá trình thực hiện. Tuy nhiên, điều đó không làm thay đổi bản chất thành phần chất béo của mỡ lợn. Lượng chất béo bão hòa vẫn hiện diện và cần được tính trong tổng khẩu phần ăn.

Trong quá trình chế biến, không nên đun mỡ đến mức cháy khét. Mỡ sau khi thắng cần được bảo quản phù hợp, tránh để lâu ngày ở nhiệt độ phòng, nhất là trong điều kiện thời tiết nóng. Việc sử dụng lại mỡ đã chiên rán nhiều lần cũng cần hạn chế, bởi chất béo có thể bị biến đổi trong quá trình gia nhiệt lặp lại.

Như vậy, tự thắng mỡ tại nhà có thể giúp chủ động hơn về nguyên liệu và cách chế biến, nhưng không đồng nghĩa với việc mỡ lợn trở thành thực phẩm có thể sử dụng tùy thích.

Nên dùng mỡ lợn hay dầu thực vật?

Nếu xét đến sức khỏe tim mạch lâu dài, BS Nguyễn Vũ Bình khuyến nghị các gia đình nên ưu tiên những loại dầu thực vật giàu chất béo không bão hòa, đồng thời có thể sử dụng mỡ lợn với lượng phù hợp thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào một nguồn chất béo.

Một số loại dầu thực vật có thể lựa chọn trong chế biến món ăn gồm dầu ô liu, dầu đậu nành, dầu cải và dầu lạc. Việc thay đổi loại dầu tùy theo món ăn giúp đa dạng nguồn chất béo trong khẩu phần.

Tuy nhiên, dầu thực vật cũng là nguồn cung cấp năng lượng và không nên sử dụng không kiểm soát. Đặc biệt, thói quen chiên ngập dầu thường xuyên có thể làm tăng lượng chất béo và năng lượng của bữa ăn. Vì vậy, bên cạnh lựa chọn loại dầu, người nội trợ cần chú ý đến cách chế biến và lượng dầu mỡ sử dụng.

Theo BS Bình, điều cần hướng tới không phải là tuyệt đối hóa mỡ lợn hay dầu thực vật, mà là điều chỉnh tỷ lệ các nguồn chất béo sao cho phù hợp với nhu cầu của cơ thể.

Phụ nữ sau 40 tuổi cần chú ý hơn đến thói quen ăn nhiều mỡ

Phụ nữ bước vào giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh có những thay đổi về nội tiết, trong đó estrogen suy giảm và biến động có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa chất béo cũng như phân bố mỡ trong cơ thể.

Theo BS Nguyễn Vũ Bình, ở giai đoạn này, phụ nữ cần quan tâm hơn đến các yếu tố nguy cơ tim mạch và chuyển hóa. Cholesterol xấu có thể tăng, mỡ dễ tích tụ ở vùng bụng hơn; nguy cơ mắc các vấn đề như tiểu đường, tăng huyết áp và bệnh tim mạch cũng tăng theo tuổi.

Nếu vẫn duy trì thói quen ăn nhiều thịt mỡ, tóp mỡ, đồ chiên rán nhưng ít vận động, việc kiểm soát cân nặng và các chỉ số chuyển hóa có thể trở nên khó khăn hơn.

Vì vậy, phụ nữ sau 40 tuổi nên chú ý đến cân nặng, vòng bụng, huyết áp, đường huyết và mỡ máu. Việc điều chỉnh chế độ ăn cần đi cùng vận động phù hợp và theo dõi sức khỏe định kỳ, thay vì chỉ tập trung loại bỏ một món ăn riêng lẻ.

Muốn bảo vệ tim mạch, không chỉ cần thay đổi loại dầu mỡ

Một chế độ ăn có lợi cho tim mạch không thể chỉ được quyết định bởi việc sử dụng mỡ lợn hay dầu thực vật. Tổng thể thực phẩm trong khẩu phần, thói quen vận động và khả năng kiểm soát các yếu tố nguy cơ cũng có vai trò quan trọng.

BS Nguyễn Vũ Bình khuyến nghị nên duy trì thói quen ăn cá khoảng 2 bữa mỗi tuần, ưu tiên những loại cá giàu omega-3; đồng thời tăng cường rau xanh, các loại đậu, hạt và thực phẩm giàu chất xơ. Thịt mỡ, nội tạng động vật và đồ chiên rán nên được hạn chế nếu đang xuất hiện thường xuyên trong bữa ăn.

Bên cạnh dinh dưỡng, người trưởng thành nên duy trì ít nhất 150 phút vận động cường độ vừa mỗi tuần nếu tình trạng sức khỏe cho phép. Việc kiểm tra định kỳ mỡ máu, đường huyết và huyết áp cũng giúp phát hiện sớm những bất thường để có hướng điều chỉnh phù hợp.

Đối với người đã mắc rối loạn mỡ máu, tiểu đường hoặc bệnh tim mạch, chế độ ăn cần được cá thể hóa theo tình trạng sức khỏe và hướng dẫn của nhân viên y tế. Không nên tự ý thay đổi thuốc điều trị hoặc sử dụng viên uống omega-3 thay thế thuốc đã được kê đơn.

Mỡ lợn không phải thực phẩm cần loại bỏ tuyệt đối khỏi bữa ăn của mọi gia đình, nhưng cũng không phải nguồn chất béo có thể sử dụng tùy thích. Như BS Nguyễn Vũ Bình nhấn mạnh, điều quan trọng là không vì lo sợ mà kiêng hoàn toàn những món ăn quen thuộc, nhưng cũng không nên chạy theo quan niệm mỡ lợn tốt để tăng lượng tiêu thụ. Một chế độ ăn đa dạng, cân đối và phù hợp với tình trạng sức khỏe mới là nền tảng lâu dài để bảo vệ tim mạch.

Khoai tây chiên, nướng có thể sinh acrylamide: Bác sĩ khuyên nên làm điều này trước khi chế biến

GĐXH - Khoai tây là nguyên liệu quen thuộc trong nhiều món ăn, đặc biệt là khoai tây chiên, nướng. Thế nhưng, ít người biết rằng chỉ một bước ngâm nước khoảng 10-30 phút trước khi chế biến có thể giúp hạn chế sự hình thành acrylamide – hợp chất không có lợi cho sức khỏe.

Loại rau ở dưới nước được ví như 'trợ thủ' của tim mạch và đường huyết, người Việt ăn thường xuyên

GĐXH - Rau cần là loại rau dân dã, thường xuất hiện trong bữa cơm Việt nhưng không phải ai cũng biết hết giá trị dinh dưỡng. Giàu nước, chất xơ và kali, loại rau này có thể góp phần hỗ trợ sức khỏe tim mạch, tiêu hóa và kiểm soát cân nặng.

5 thói quen ăn thịt bò, thịt lợn dễ gây bất lợi cho thận, nhiều người vẫn mắc

GĐXH - Thịt bò, thịt lợn cung cấp protein, sắt và vitamin B12 cần thiết cho cơ thể. Dù vậy, ăn quá nhiều thịt đỏ, thường xuyên chọn phần nhiều mỡ, dùng thịt chế biến sẵn hoặc kết hợp với bia rượu, món ăn mặn có thể làm gia tăng những yếu tố bất lợi cho sức khỏe thận.