Bộ Công thương điều hành giá xăng dầu linh hoạt như thế nào để giảm 'sốc' cho doanh nghiệp, bảo vệ người tiêu dùng?

Trao đổi về vấn đề này với phóng viên, ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) cho biết, việc điều hành giá hiện nay không chỉ bám sát diễn biến quốc tế mà còn góp phần ổn định tâm lý thị trường trong nước.

Điều hành linh hoạt theo biến động thị trường

Theo ông Linh, trước đây giá xăng dầu được điều hành định kỳ vào thứ Năm hàng tuần, dựa trên giá cơ sở của kỳ trước. Tuy nhiên, khi thị trường thế giới xuất hiện những biến động bất thường - giá tăng, giảm mạnh trong thời gian rất ngắn, thậm chí theo giờ – cơ chế điều hành cũ không còn phù hợp.

Trong bối cảnh đó, Bộ Công Thương đã báo cáo và được Chính phủ Việt Nam cho phép áp dụng cơ chế điều hành linh hoạt hơn. Cụ thể, khi  giá xăng dầu thế giới biến động tăng trên 7%, cơ quan điều hành có thể xem xét điều chỉnh giá theo từng ngày, thay vì chờ đến kỳ điều hành định kỳ.

Cùng với đó, việc sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu cũng được triển khai mạnh mẽ. Trong những ngày gần đây, mức trích quỹ lên tới khoảng 4.000 đồng/lít xăng và 5.000 đồng/lít dầu diesel. 

Nhờ đó, sau hơn 20 ngày, giá xăng dầu trong nước đã dần ổn định, góp phần tạo động lực cho doanh nghiệp nhập khẩu và hạn chế tâm lý tích trữ của người dân.

Giá trong nước có độ trễ nhất định

Lý giải về việc giá xăng dầu trong nước đôi khi chưa phản ánh ngay diễn biến của giá thế giới, ông Linh cho biết, việc điều hành dựa trên giá cơ sở của những ngày liền kề trước đó. Vì vậy, có thể xảy ra tình trạng giá thế giới đã giảm nhưng giá trong nước vẫn ở mức cao do ảnh hưởng của các phiên trước.

Tuy nhiên, cơ chế điều hành linh hoạt theo ngày sẽ giúp "làm phẳng" các biến động này theo thời gian. Khi giá thế giới giảm, người tiêu dùng sẽ được hưởng lợi ở các kỳ điều hành tiếp theo. 

"Tổng thể, cách điều hành này vẫn phản ánh sát xu hướng lên xuống của thị trường quốc tế. Tôi rất mong doanh nghiệp avf người dân thấu hiểu cáchd diều hành giá hiện tay. Đây cũng là biện pháp hữu hiệu và kịp thời", ông Linh nhấn mạnh.

Dư địa Quỹ bình ổn không còn nhiều

Dù phát huy hiệu quả trong ngắn hạn, nhưng theo đại diện Bộ Công Thương, nguồn lực của  Quỹ bình ổn giá hiện chỉ còn hơn 5.600 tỷ đồng. Với mức chi hiện tại, quỹ này chỉ có thể duy trì trong khoảng 15 ngày.

Do đó, Bộ Công Thương đang phối hợp với Bộ Tài chính Việt Nam để xây dựng các phương án bổ sung nguồn lực, bao gồm khả năng ứng trước hoặc dự phòng ngân sách trong trường hợp giá thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp.

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cũng đề xuất trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu, nhằm bổ sung thêm công cụ điều tiết giá.

Tăng cường dự trữ, bảo đảm an ninh năng lượng

Một vấn đề quan trọng khác được đặt ra là nâng cao năng lực dự trữ xăng dầu.

Theo ông Linh, hiện mức dự trữ của Việt Nam mới chỉ tương đương khoảng 30 - 50 ngày, vẫn còn hạn chế trước những biến động lớn của thị trường toàn cầu.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng, các bộ, ngành đang khẩn trương xây dựng phương án mới về dự trữ xăng dầu. Trong đó, tập trung vào ba trụ cột chính:

Dự trữ quốc gia: Tăng cường đầu tư kho bãi, nâng quy mô dự trữ.

Dự trữ thương mại: Siết chặt việc thực hiện quy định của doanh nghiệp đầu mối (tối thiểu 20 ngày) và doanh nghiệp phân phối (tối thiểu 5 ngày).

Dự trữ trên thị trường quốc tế: Chủ động nguồn nguyên liệu và dầu thô phục vụ sản xuất trong trường hợp gián đoạn nguồn cung.

"Đây sẽ là những giải pháp căn cơ, giúp Việt Nam chủ động hơn trước các cú sốc từ bên ngoài, đảm bảo ổn định thị trường và  an ninh năng lượng trong dài hạn", ông Linh cho hay.