Bác sỹ trò chuyện: Đau lưng khác đau thắt lưng
Đau thắt lưng là bệnh rất thường gặp và đáng chú ý bởi ảnh hưởng không chỉ lên cá nhân người bệnh mà còn ảnh hưởng đến kinh tế gia đình và xã hội.
Tuy nhiên do người bệnh thiếu thông tin, một số thầy thuốc nhận diện không đúng các biểu hiện bệnh lý, lạm dụng thái quá các kỹ thuật chẩn đoán… đã đưa đến trong thực tế có nhiều trường hợp tiền mất tật mang vì bệnh một đằng, chữa một nẻo.
Đau thắt lưng là bệnh rất hay gặp ở mọi lứa tuổi. Ở tuổi trẻ hơn 20, cần chú ý những bệnh lý thực thể hay gặp nhiều như lao cột sống, tật bẩm sinh cột sống… Ở tuổi lao động (hay gặp ở khoảng tuổi giữa 20 – 40) đau thắt lưng thường là do tư thế sai, do ỷ sức mạnh hay buộc phải làm nặng mà quên chú ý tư thế tốt để tránh phí sức và ảnh hưởng lên cột sống thắt lưng. Với tuổi trung niên hay khi bắt đầu tuổi “gió heo may chớm về”, đau thắt lưng biểu hiện bởi những bệnh lý khác nhau từ nhẹ đến nặng, khi đĩa đệm bắt đầu mất nước dần dần hằng năm, những biểu hiện bệnh lý thoái hoá đĩa đệm cũng tăng từ từ. Ở ngưỡng tuổi từ trên 60, càng lớn tuổi chuyện đau thắt lưng càng dễ xảy ra do tiến trình lão hoá tự nhiên của cơ thể. Ở những nước tiên tiến như Nhật Bản, châu Âu hay Bắc Mỹ… khi tuổi thọ càng cao, ảnh hưởng đau thắt lưng càng nhiều do bệnh lý thoái hoá như thoái hoá đĩa đệm thắt lưng, hẹp ống sống thắt lưng...
![]() |
Đau thắt lưng còn thường gặp ở mọi lứa tuổi thường ngồi làm việc văn phòng hay lao động khác (như thợ may…) trong tư thế ngồi liên tục nhiều giờ; thiếu vận động, thể dục, thể thao. Bệnh cũng là dấu hiệu xấu liên quan đến tình trạng loãng xương của phụ nữ sau mãn kinh (trung bình khoảng 47 tuổi ở nước ta) và khi tuổi quá 70 cho cả hai phái lão ông và lão bà. Gãy xương sống âm thầm do loãng xương đã được ghi nhận hiện diện nơi một số phụ nữ bị loãng xương, chỉ được phát hiện khi chụp hình thấy các đốt sống bị gãy lún. Nguy cơ tiếp tục gãy xương mới ở những trường hợp này cũng rất cao.
Đau lưng khác đau thắt lưng
Khi nói đau thắt lưng, chúng ta hiểu là đau vùng cột sống ngang thắt lưng với nguồn gốc gây đau trên dưới thắt lưng quần. Chúng ta hay nói đau lưng cho vùng này nhưng thật ra đau lưng là từ dùng cho đau vùng cột sống cao hơn, từ cột sống ngực cao (dưới cột sống cổ) xuống vùng nối lưng thắt lưng (nằm cao hơn thắt lưng quần độ hơn một gan bàn tay). Phần lớn bệnh đau thắt lưng hay xảy ra hơn là đau lưng.
Khi đau thắt lưng cấp tính, sự điều trị không đúng đắn hay bỏ qua không điều trị sẽ đưa đến chứng đau thắt lưng mãn tính. Cần lưu ý rằng dù có hay không dùng thuốc, trị liệu đúng mức hay không thì chứng đau thắt lưng cấp tính sẽ hết sau một đến ba tuần. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để giúp bệnh nhân bị đau thắt lưng cấp tính không bị tái phát, không bị chuyển thành đau thắt lưng mãn tính. Việc cơn đau tái đi tái lại, thường theo sau các cơn đau thắt lưng cấp tính, khi không chú ý điều trị và phòng ngừa đúng mức sau lần đau cấp tính đầu tiên. Cơn đau thắt lưng cấp tính ban đầu tái phát thưa thớt khoảng vài tháng một lần, sau đó nhiều dần cho đến khi đau thường xuyên hoặc chuyển thành đau thắt lưng và đau lan xuống một chân, thường được biết là đau thần kinh toạ. Đau thần kinh toạ là tiến trình sẽ đến của đau thắt lưng cấp tính, đau thắt lưng mãn tính và đau thắt lưng cấp tính tái đi tái lại của bệnh nhân “quên” không điều trị đúng mức từ đầu.
|
“Sự phát triển của kỹ thuật y khoa rất cần người thầy thuốc vừa có khả năng lại phải hiền phán đoán, để giúp bệnh nhân tránh bị điều trị oan uổng bằng các biện pháp phẫu thuật không cần thiết” |
|
Cẩn trọng trong khiêng vác, khom cúi Các nguyên nhân gây tổn thương cột sống thắt lưng nơi tuổi trẻ hay hệ dây chằng nối kết các đốt sống không nhiều. Có thể kể ra như bệnh lao cột sống thắt lưng, bệnh viêm dính cột sống ảnh hưởng thắt lưng hay thấp ngoài khớp ảnh hưởng đau thắt lưng. Hình ảnh học y khoa có thể giúp phát hiện các chứng đau thắt lưng có nguyên nhân này. Riêng với chứng đau thắt lưng do hoạt động sai tư thế trong sinh hoạt lao động, sinh hoạt thường ngày, chấn thương… thì lại thường thấy hơn. Khởi đầu là đau thắt lưng cấp tính khi làm động tác sai, khiến cơn đau xảy đến thình lình, dữ dội không đứng thẳng người lên được, không khom cúi được. Nguyên nhân thường thấy là do đứng cúi lưng lom khom làm việc lâu trong tư thế sai; đứng kiểng chân với tay cao, nhón gót lấy vật nặng (hay nhẹ) trên cao; tư thế bò với tay lau sàn nhà; đứng lom khom mặc quần dài… Khảo sát hình ảnh học y khoa trong giai đoạn này thường không phát hiện gì bất thường. “Phòng bệnh hơn trị bệnh” vẫn là một hướng đi đúng đắn, cả trong điều trị bệnh đau thắt lưng. Muốn vậy, phải quan tâm giáo dục nâng cao kiến thức y học, hướng dẫn từ chuyên viên y tế tuyến cơ sở phối hợp với tuyến chuyên khoa cho đến bệnh nhân. Tư thế nằm, ngồi, đứng, đi trong sinh hoạt thường ngày và trong lao động dù nhẹ hay nặng phải được chú ý để phòng tránh chứng đau thắt lưng cấp tính, đau thắt lưng mãn tính và các di chứng đau thần kinh toạ. Tập luyện phục hồi chức năng cho cơ thành bụng, cơ duỗi thắt lưng… phải được chú ý áp dụng đúng đắn. |
Thiết bị kích thích não cho bệnh nhân trầm cảm
Y tế - 6 năm trướcThiết bị kích thích não được phê duyệt y tế đầu tiên của Châu Âu để điều trị trầm cảm hiện nay đã có sẵn cho mọi người sử dụng tại nhà.
Xét nghiệm tại nhà phát hiện sớm ung thư tuyến tiền liệt
Y tế - 6 năm trướcNam giới có thể tự xét nghiệm nước tiểu (PUR) ngay tại nhà mà không cần đến phòng khám hay trải qua kiểm tra trực tràng.
Tế bào ung thư bị tiêu diệt nhờ căn bệnh 'nhẹ' người Việt ai cũng mắc
Y tế - 6 năm trướcPhát hiện mới nhất của các nhà khoa học ở Anh đã phát hiện ra virus cảm lạnh có khả năng chống lại và tiêu diệt các tế bào ung thư một cách dễ dàng.
Tìm ra tế bào "khóa" ung thư ngay trong xương người
Y tế - 7 năm trướcMột quần thể tế bào xương tự thay đổi chức năng kỳ lạ vừa được các nhà khoa học Mỹ xác định, triển vọng tạo ra phương pháp mới "khóa" ung thư di căn.
Vòng 2 càng to, nguy cơ mắc ung thư vú càng tăng
Y tế - 7 năm trướcNhững phụ nữ cân nặng bình thường nhưng nhiều mỡ bụng có nguy cơ mắc ung thư vú gấp gần 2 lần so với những người có lượng mỡ ít.
Chế tạo thành công loại virus chuyên diệt tế bào ung thư
Y tế - 7 năm trướcCác nhà khoa học vừa thử nghiệm thành công loại virus được họ biến đổi trong phòng thí nghiệm để phục vụ cho liệu pháp trị ung thư mới cực kỳ hiệu quả.
Phụ nữ thức dậy sớm ít bị ung thư vú
Y tế - 7 năm trướcNghiên cứu mới đây của các nhà khoa học Anh cho thấy phụ nữ ngủ sớm và dậy sớm ít bị ung thư vú so với người hay thức khuya.
Tìm thấy "thần dược chăn gối" mà quý ông đang săn lùng
Y tế - 7 năm trướcNghiên cứu mới cho thấy quý ông có thể kéo dài thời gian "yêu" lên gần gấp đôi và phòng ngừa chứng xuất tinh sớm nếu mỗi ngày chịu khó chạy bộ hoặc đạp xe 40 phút.
'Tuổi của não' xác định ai sẽ chết trẻ
Nghiên cứu - Trao đổi - 9 năm trướcCác nhà thần kinh học cho biết có thể đoán được một người nào đó sẽ chết trẻ chỉ bằng cách quét não của họ.
Aspirin liều thấp có thể giúp giảm nguy cơ ung thư tuyến tụy
Y tế - 9 năm trướcNghiên cứu mới cho thấy có bằng chứng xác định uống aspirin liều thấp mỗi ngày có thể làm giảm rủi ro ung thư tuyến tụy, theo hãng tin UPI.
'Tuổi của não' xác định ai sẽ chết trẻ
Nghiên cứu - Trao đổiCác nhà thần kinh học cho biết có thể đoán được một người nào đó sẽ chết trẻ chỉ bằng cách quét não của họ.
