Bác sỹ trò chuyện: Tế bào gốc sẽ trị được nhiều bệnh khó

Chỉ mới đây thôi, các nhà khoa học mới chú tâm nghiên cứu hai loại tế bào gốc ở loài vật và ở người: các tế bào gốc phôi và các tế bào gốc không phôi (hay là tế bào gốc cơ thể trưởng thành). Các nhà khoa học tìm cách lấy được tế bào gốc từ phôi của loài chuột từ 30 năm trước. Nhờ đó, về sau lấy được các tế bào gốc từ phôi người. Các tế bào này gọi là tế bào gốc phôi người. Các phôi này lấy từ thụ tinh nhân tạo. Phôi bỏ đi thì được tặng cho nghiên cứu, có sự đồng thuận của người biếu.

Các tế bào gốc lấy từ các mô trưởng thành có cùng khả năng và tiềm năng như các tế bào gốc phôi không? Các tế bào gốc phôi có tiềm năng biệt hoá nhiều hơn các tế bào gốc không phôi. Các tế bào gốc phôi lại làm dậy lên các bất đồng giữa các nhà lãnh đạo tôn giáo, các chính trị gia và công chúng. Lý do là phải huỷ bỏ các phôi này sau khi rút lấy các tế bào gốc.

Một dòng tế bào gốc phôi là một gia đình của các tế bào sinh sôi liên tục, xuất phát từ các tế bào gốc cha mẹ, trích từ một phôi của người. Các nhà khoa học khao khát có được các tế bào này vì tin rằng chúng là chìa khoá bí mật trị khỏi nhiều căn bệnh khó.

Sự thách đố. Muốn nuôi cấy các dòng tế bào thì phải trích từ phôi người sống. Quá trình này sẽ huỷ hoại các phôi. Phong trào chống phá thai ở Mỹ phản đối mạnh. Nhưng theo quy định mới của chính quyền Obama thì các dòng tế bào sẽ được lấy từ các phôi dư thừa bỏ đi ở các dưỡng đường thụ tinh trong ống nghiệm.

Người ta tìm được nguyên nhân bệnh đái tháo đường týp 1 do rối loạn điều hoà insulin. Tuyến tuỵ bình thường sản xuất insulin. Ở người bệnh, các tế bào này bị huỷ hoại do cơ chế miễn dịch. Có hy vọng dẫn dắt tế bào gốc về với nhiệm vụ điều hoà insulin rồi ghép vào cơ thể người bệnh. Nghiên cứu tế bào gốc để điều trị bệnh tim rất hứa hẹn. Mục tiêu là thay đổi các vùng tim bị tổn thương bằng các tế bào tốt. Làm sao cho tế bào gốc biến thành tế bào tim. Các tìm kiếm mới đây cho thấy có thể dìu dắt các tế bào gốc phôi thành tế bào cơ tim. Có công trình nghiên cứu cho thấy các tế bào gốc phôi có thể làm nhiệm vụ sản xuất chất dopamine làm giảm triệu chứng bệnh Parkinson. Nhiều người đã biết việc ghép tuỷ xương. Đó là một loại ghép tế bào gốc điều trị các bệnh bạch cầu (ung thư máu). Tuỷ xương nhận được các tế bào tốt, sẽ sinh sôi ra các loại tế bào máu khác nhau, cần cho cuộc sống. Chấn thương tuỷ sống, các bệnh của võng mạc cũng là đối tượng nghiên cứu tế bào gốc.

Nghiên cứu tế bào gốc là một trong những lĩnh vực kỳ thú của sinh học hiện đại, kéo theo bao vấn đề bàn cãi. Ngày nay việc nghiên cứu tế bào gốc đi rất nhanh.