Bị đưa vào trường giáo dưỡng vì trộm “vài con gà, ba quả ổi”

Chỉ vì bị tình nghi ăn trộm, cháu Hạnh bị ép lên Công an xã và bị hành hung dẫn đến chấn thương vùng mũi (ảnh do gia đình nạn nhân cung cấp).

Lỗi con trẻ?

Những ngày giáp Tết, bà Hoàng Thị Thi (SN 1946, bà ngoại cháu Hạnh) như ngồi trên lửa khi biết tin đứa cháu ngoại đang học lớp 9 sắp bị đưa vào trường giáo dưỡng. Bà Thi chia sẻ, do hoàn cảnh khó khăn, bố cháu Hạnh (anh Đặng Văn Khóa) thường xuyên phải đi làm phụ hồ tại các tỉnh Điện Biên, Lai Châu nên Hạnh ở nhà với mẹ và bà ngoại. Đã thế, chị Nguyễn Thị Là (mẹ cháu Hạnh) lại không được minh mẫn, việc dạy dỗ cháu đành phải “đổ lên đầu” bà Thi và nhà trường. Cũng vì thiếu đi sự chăm sóc, dạy bảo của bố, mẹ nên Hạnh hư hơn so với các bạn cùng trang lứa. Thương con, thương cháu nên khi hàng xóm phản ánh việc Hạnh lấy trộm con gà, quả ổi, bà lại tất bật sang xin lỗi, mong họ thứ tha. Cũng chẳng có ai trách bà cả, bởi họ cũng coi đó chỉ là những lỗi nhỏ của con nít.

Vậy mà, đùng một cái, bà nhận được tin Hạnh sắp bị buộc phải nghỉ học giữa chừng để vào trường giáo dưỡng. “Sau khi Báo GĐ&XH phản ánh về vụ việc của cháu, ngày 19/1, Công an huyện Tiền Hải có mời gia đình đến trụ sở hỏi nguyện vọng của gia đình. Tôi có đề nghị các cơ quan chức năng của địa phương hủy quyết định bắt cháu Hạnh đi trường giáo dưỡng thì họ nói gia đình nên làm đơn để họ xem xét”, bà Thi cho biết.

Nhiều dấu hiệu sai sót

Được biết, ngày 11/12/2015, TAND huyện Tiền Hải có Quyết định số 02/2015/QĐ-TA về việc áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng đối với cháu Hạnh. Theo quyết định này liệt kê, từ tháng 6 đến tháng 8/2015, cháu Hạnh đã có 3 lần trộm cắp gà vịt tại địa phương. Ngày 25/8/2015, Chủ tịch UBND xã Tây Ninh đã ra quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã đối với cháu Hạnh.

Tuy nhiên qua nghiên cứu hồ sơ, chúng tôi nhận thấy có nhiều thiếu sót. Cụ thể, theo quy định tại Khoản 3 (Điều 18, Nghị định số 111/2013/NĐ-CP, ngày 30/9/2013 của Chính phủ): “Người bị đề nghị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn phải được mời tham gia cuộc họp và phát biểu ý kiến về việc áp dụng biện pháp. Cha mẹ hoặc người đại diện hợp pháp của người chưa thành niên; người bị hại (nếu có) được mời tham dự và phát biểu ý kiến tại cuộc họp. Trường hợp cha mẹ hoặc người đại diện hợp pháp của người chưa thành niên không thể tham dự được mà có lý do chính đáng thì phải hoãn cuộc họp tư vấn… Việc mời những người nêu trên tham gia cuộc họp phải được thể hiện bằng văn bản và phải được gửi trước khi tiến hành cuộc họp ít nhất 3 ngày làm việc…”.

Vậy nhưng, trong quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã đối với cháu Hạnh, gia đình lại không hề được biết. Theo quy định, khi lấy lời khai của người chưa thành niên, yêu cầu bắt buộc phải có người giám hộ. Nhưng khi trao đổi với phóng viên, cháu Hạnh khẳng định khi Công an xã lấy lời khai đối với cháu đều không có ai giám hộ. Trong buổi làm việc với phóng viên, ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Trưởng Công an xã Tây Ninh thừa nhận là Công an xã làm việc với cháu Hạnh đã không mời người giám hộ. “Có một lần vào tháng 9/2015, tôi lấy lời khai của tất cả các lần trộm cắp của cháu Hạnh rồi để chị Là ký giám hộ một thể”, ông Tuấn cho biết.

Theo quy định, không có giám hộ đồng nghĩa với việc những lần lấy lời khai của cháu Hạnh đều không có giá trị pháp lý. Nhưng không hiểu căn cứ vào đâu để ngày 25/8/2015, UBND xã Tây Ninh ra quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã đối với cháu Hạnh? Thậm chí, tháng 9/2015, Công an xã Tây Ninh mới cho chị Là ký vào biên bản ghi lời khai phải chăng nhằm “hợp thức hóa” hồ sơ?

Bà Thi cho biết, bà nghi hồ sơ của Hạnh đã bị tạo dựng “khống”. Bởi lẽ, nếu thực sự Hạnh có các hành vi ăn trộm như cáo buộc thì tại sao cháu không một lần nào bị xử phạt vi phạm hành chính về việc trộm cắp? Mặt khác, gia đình không được thông báo về việc lập hồ sơ, không được mời dự họp, không biết việc cháu bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, không nhận được quyết định ngày 25/8/2015, không được khiếu nại quyết định này, không biết ai là người được giáo dục cháu…

Theo luật sư Vũ Đức Long (Đoàn Luật sư Hà Nội), cháu Hạnh chỉ bị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng khi đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã nhưng tiếp đó còn ít nhất hai lần bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trộm cắp trong 6 tháng. Thế nhưng hồ sơ thể hiện, từ ngày 25/8/2015 đến khi cháu Hạnh bị “bắt” vào trường giáo dưỡng thì cháu không hề bị xử phạt hành chính. Còn đối với quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã thì không hề thấy triển khai thực hiện, tức là không giao quyết định, không thông báo cho gia đình, không có quyết định phân công người trực tiếp giúp đỡ cháu Hạnh; không có kế hoạch quản lý, giáo dục, giúp đỡ cháu tiến bộ; không có báo cáo hàng tháng về việc giáo dục…theo quy định.

Q.Tuấn/Báo Gia đình & Xã hội