"Bóng ma" trầm cảm trong gia đình

Theo thuật ngữ trong tâm lý học: Trầm cảm trong hôn nhân là hội chứng rối loạn khí sắc nghiêm trọng. Bệnh gây ra cảm giác buồn chán, mất hy vọng, không thể điều khiển các hoạt động của bản thân.

Người bị trầm cảm có thể có những triệu chứng nhẹ như hờ hững với người thân và sự việc xảy ra quanh mình, thèm ăn, khó ngủ, mất khả năng chăm sóc bản thân. Khi nặng, trầm cảm cũng gây ra các triệu chứng như suốt ngày chán nản, ủ rũ, giảm hoạt động chân tay, giảm cân hoặc tăng cân, mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều. Ngoài ra, hội chứng này còn khiến cơ thể bị mệt mỏi, luôn có cảm giác tội lỗi hoặc liên tục suy nghĩ về cái chết hoặc tự tử.

Ở Việt Nam, chứng trầm cảm trong hôn nhân ít được biết đến. Các nhà xã hội học cho rằng vì người Việt giỏi chịu đựng, dễ tha thứ các vấn đề trong gia đình. Bên cạnh đó, mâu thuẫn trong gia đình đôi khi cũng không quá lớn và trầm trọng để đi đến trầm cảm.

Thế nhưng trong xã hội hiện đại, hội chứng này giống như loài vi-rút âm thầm lan rộng. Đến khi chủ thể phát hiện sự tồn tại của nó, sức công phá ấy đã tăng lên theo cấp số nhân. Theo các nhà tâm lý học, đối tượng chính của hội chứng trầm cảm này thường là phụ nữ. Nguyên nhân là do phụ nữ thường nhạy cảm và dễ bị tổn thương hơn nam giới. Bên cạnh đó, họ thường chọn giải pháp chịu đựng thay vì nói ra.

Khi cuộc sống không màu hồng

Trường hợp của chị Mai Linh, hơn một tháng trước, vợ chồng chị có một cuộc cãi nhau nảy lửa về chuyện tiền bạc. Chị muốn cho mẹ vay tiền sửa nhà, còn anh lại muốn dùng số tiền đó để đầu tư đất. Nói qua nói lại một lúc, anh cứ nghĩ mọi chuyện xong xuôi nên không đả động đến nữa. Trong khi đó, chị Linh lại để bụng, ấm ức.

Khi đến gặp chuyên viên tư vấn tâm lý, chị kể: “tụi em mới lấy nhau được hơn một năm. Khi yêu nhau, anh ấy độ lượng, hào hiệp. Vậy mà sau khi cưới, em mới thấy anh ấy không hề như vậy. Anh ấy luôn muốn giải quyết mọi việc theo ý mình. Em chán lắm rồi”.

Không thoả mãn với hôn nhân, không hài lòng với người bạn đời vẫn là lý do chính của hội chứng trầm cảm trong cuộc sống lứa đôi. Với những trường hợp mới cưới, đó là sự thất vọng về người bạn đời, là rắc rối trong mối quan hệ giữa gia đình hai bên, bạn bè, các vấn đề tài chính…

Tuy vậy, có những cặp đôi đã sống với nhau hàng chục năm, con cái đề huề vẫn có thể vướng căn bệnh này.  Chị Khánh Lam và anh Phước Đình lấy nhau hơn 10 năm. Kết quả của tình yêu là hai đứa con xinh xắn. Vậy mà sau 10 năm, anh chị phải nhờ đến chuyên gia tâm lý gia đình vì bị cơn bão trầm cảm tấn công. Anh Đình là một doanh nhân. Trong suy nghĩ,, anh cho rằng cứ chu cấp cho gia đình một cuộc sống đầy đủ về vật chất là vợ chẳng có gì phải ca tháng. Những chuyện nhỏ nhặt như lời khen vợ nấu ăn ngon, khuyến khích con cái trong học tập, anh hầu như quên hẳn.

Những chuyện anh cho là nhỏ nhặt đó lại khiến chị Khánh Lam dằn vặt bản thân. Chị cho rằng chồng không còn yêu mình và không quan tâm đến con cái nữa. Đến lúc sức khoẻ chị có vấn đề, đi khám không ra bệnh, bác sĩ khuyên anh đưa chị đến bác sĩ tâm lý. Lúc đó, anh mới tá hoả khi biết vợ mắc hội chứng trầm cảm.

Khi trầm cảm không từ một ai

Một đứa trẻ chào đời có thể khiến người mẹ đặc biệt chú tâm và quên đi sự tồn tại của đức lang quân. Ngoài việc quên chăm sóc chồng, đôi khi đời sống chăn gối cũng bị họ bỏ bê hoặc chỉ “làm cho có”. Điều này khiến các quý ông hụt hẫng và có cảm giác bị bỏ rơi. Một lý do khiến các quý ông gặp khó khăn hơn là khi người bạn đời có tính cách mạnh mẽ. Vị trí chủ gia đình được chuyển sang vai phụ nữ. Lúc đó, cảm giác thừa thãi, bị chèn ép khiến các đấng mày râu rơi vào cảm giác thất vọng.

Trầm cảm và ly hôn: chuyện dễ thấy

Trên thực tế, bản thân hội chứng trầm cảm không dẫn đến việc ly hôn. Ngược lại, ly hôn là kết quả dài lâu của hội chứng này. Ít có người nào thừa nhận lý do chia tay với người hôn phối chỉ vì: “Tôi ly dị vì cô ấy/anh ấy bị chứng trầm cảm”.

Thay vào đó, lý do của họ sẽ là: “Vợ/chồng tôi ngày càng trở nên xa cách nhau. Anh ấy/cô ấy không còn yêu tôi nữa”.

Chuyên viên tư vấn tâm lý Oanh Oanh cho biết: “Khi một người rơi vào trạng thái trầm cảm, đa số người bạn đời đều không biết. Chính vì thế, họ sẽ ra sức hỏi. Càng hỏi, họ càng nhận được những phản ứng tiêu cực từ người kia. Từ đó, mâu thuẫn nảy sinh và rạn nứt là điều khó tránh khỏi”.

Thói quen nín nhịn của người Việt hoàn toàn không có lợi trong trường hợp này. Nếu cứ âm thầm chịu đựng, sự tổn thương về mặt tinh thần càng sâu rộng. Và điều này khiến tình hình có thể đi vào chiều hướng xấu hơn”.

Theo thống kê, mỗi năm ở Mỹ có khoảng 19 triệu người mắc chứng trầm cảm. 43 tỷ đô-la Mỹ là con số thiệt hại do căn bệnh này gây ra (nhân viên nghỉ việc, năng suất suy giảm, phí điều trị…).

Ở Việt Nam, chúng ta chưa có con số thiệt hại cụ thể. Tuy nhiên hội chứng này cũng là một nguyên nhân đáng kể trong việc tỷ lệ ly hôn tăng nhanh trong vài năm trở lại đây.

Do đó, để tránh sự bành trướng của con vi-rút mang tên “trầm cảm”, bạn phải biết học cách chia sẻ. Khi đã là vợ chồng, chia sẻ suy nghĩ, tâm tư là điều đương nhiên. Đừng vì ngại ngùng hoặc tự ái để chọn giải pháp im lặng và chịu đựng. Việc nói ra suy nghĩ không những giúp người bạn đời hiểu mình hơn mà còn là cách để bạn chia sẻ gánh nặng tinh thần.