Cảnh giác với cơn thiếu máu não

Các yếu tố nguy cơ gây bệnh

Người ta cho rằng nguyên nhân chủ yếu của cơn thoáng thiếu máu não xảy ra là do có một cục máu đông từ tim hay một mảng xơ vữa từ động mạch lớn được bơm vào một mạch máu nhỏ ở não. Vì vậy sự lưu thông của máu trong động mạch bị giảm do động mạch bị hẹp, bị co thắt hay bị tắc nghẽn, dẫn đến xảy ra các rối loạn thần kinh đột ngột và ngắn hạn.

Những yếu tố khiến dễ bị cơn thoáng thiếu máu não hay tai biến mạch máu não bao gồm: di truyền, bệnh nhân thường có thân nhân bị bệnh tim mạch trước năm 55 tuổi; tuổi bệnh nhân thường trên 60; giới tính: nam giới bị cơn thoáng thiếu máu não hoặc tai biến mạch máu não nhiều hơn phụ nữ; do chủng tộc; do bệnh tăng huyết áp; bệnh tim mạch như bệnh van tim, suy tim, rung nhĩ...; do hút thuốc lá; bệnh nhân tiểu đường; cholesterol máu cao; béo phì; nghiện ma túy, uống nhiều rượu, bia...

Khi thăm khám trong những phút đầu tiên xuất hiện cơn thiếu máu não, có thể thấy bệnh nhân có tăng huyết áp, bị rối loạn tri giác như mất định hướng, lơ mơ hoặc bất tỉnh, có dấu liệt mặt và liệt nửa người, có thể nói ngọng hoặc không nói được, hoặc không nói không hiểu được... Khám tim mạch có thể thấy rối loạn nhịp tim, dấu hiệu tắc hẹp động mạch, thường gặp là động mạch cổ. Chụp Xquang, chụp cắt lớp không phát hiện thấy dấu hiệu chảy máu hoặc hủy hoại của não bộ. Xét nghiệm máu có thể thấy đường huyết cao hay mỡ máu tăng cao.

Bệnh cần phân biệt với các loại bệnh khác như: ngất xỉu, động kinh, hạ đường huyết,  chóng mặt, viêm hay rối loạn tiền đình, migraine với dấu hiệu báo trước...

Diễn biến của một cơn thiếu máu não thường gặp là bệnh nhân phục hồi hoàn toàn trong vài phút hoặc trong vòng một giờ. Tuy nhiên, bệnh nhân có thể bị tái phát nhiều lần và có thể bị tai biến mạch máu não thật sự với các triệu chứng hôn mê và liệt kéo dài, không phục hồi, có thể tử vong.

Thái độ xử trí và phòng bệnh

Cơn thoáng thiếu máu não được coi là tình trạng cấp cứu khẩn cấp. Nếu cơn thoáng thiếu máu mới xảy ra, cần gọi xe cấp cứu hay thầy thuốc đến tại nhà, bệnh nhân không được tự lái xe đến nơi cấp cứu vì có thể xảy ra tai biến nguy hiểm. Cần thăm khám, làm xét nghiệm cho bệnh nhân để loại trừ khả năng bị tai biến mạch máu não, nếu đúng thì phải được điều trị khẩn cấp. Trường hợp cơn thoáng thiếu máu não đã xảy ra trong vòng 2 ngày, cần đưa bệnh nhân đến khám sớm tại bệnh viện.

Phòng bệnh chủ yếu là giảm các yếu tố gây bệnh như bỏ thuốc lá, điều trị tăng áp huyết, bệnh tiểu đường, tăng cholesterol, bệnh tim mạch, loạn nhịp tim, chống đông máu... Giảm nguy cơ bị xơ vữa và hẹp động mạch bằng cách dùng thuốc aspirin liều thấp, plavix, aggrenox hoặc thuốc chống đông. Những bệnh nhân bị thiếu máu não do hẹp động mạch cổ có thể cần phẫu thuật hoặc nong động mạch.