Chậm nói có thể là dấu hiệu tự kỷ
GiadinhNet - Chậm nói có thể là một dấu hiệu tạm thời và trẻ sẽ có thể tự nói sau một thời gian, nhưng chậm nói cũng có thể là một dấu hiệu báo động của rối loạn tự kỷ. Phải làm sao khi bé yêu của bạn chậm nói?
 |
|
Trò chuyện là một trong nhiều cách giúp trẻ phát triển ngôn ngữ. Ảnh minh họa |
Trong khi các trẻ 18 tháng tuổi nói năng bi bô thì bé Bi, con chị Ngọc (ở Mỹ Hào, Hưng Yên) vẫn không bập bẹ lời nào. Tuy nhiên, vì nghĩ trong gia đình nhà chồng đã từng có người chỉ bắt đầu nói từ 3-4 tuổi, nên chị Ngọc cũng không cho con đi khám mà chờ con tự nói vào lúc 3-4 tuổi như một số anh chị em bên nhà chồng.
Theo BS Phạm Ngọc Thanh, Bệnh viện Nhi Đồng 1, TPHCM, chậm nói có thể là một dấu hiệu tạm thời và trẻ sẽ có thể tự nói sau một thời gian, nhưng chậm nói cũng có thể là một dấu hiệu báo động của rối loạn tự kỷ. Bởi kỹ năng ngôn ngữ bắt đầu trước khi trẻ nói những từ đầu tiên. Trẻ đã bắt đầu giao tiếp từ năm đầu đời của trẻ qua tiếp xúc mắt, nụ cười, âm thanh. Nếu trẻ chậm nói hoặc có bất kỳ hành vi nào dưới đây, phụ huynh hãy mang trẻ đến khám với một chuyên viên tâm lý hoặc chuyên viên âm ngữ (tại khoa tai mũi họng hoặc phục hồi chức năng của các cơ sở nhi khoa):
-Không thích vuốt ve.
-Không đáp lại nụ cười của bạn.
-Không có vẻ lưu ý đến sự hiện diện của bạn trong phòng.
-Có vẻ không quan tâm đến một số âm thanh (ví dụ không đáp ứng khi bạn gọi tên trẻ, nhưng lại lưu ý đến tiếng mèo kêu).
-Ứng xử như trong thế giới riêng.
-Thích chơi một mình.
-Không quan tâm đến đồ chơi nhưng thích chơi với đồ vật trong nhà.
-Thích những đồ chơi cứng (như quả bóng) hơn là đồ chơi mềm (như thú nhồi bông).
-Có vẻ không biết sợ.
-Có vẻ không biết đau.
-Cười vô cớ.
-Dùng từ hoặc cụm từ không phù hợp với hoàn cảnh
-Ngưng nói sau một thời gian đã biết gọi “ba”, “mẹ”.
Cũng theo BS Phạm Ngọc Thanh, ngôn ngữ được phát triển dưới hai dạng: Ngôn ngữ hiểu và ngôn ngữ nói. Nếu trẻ vừa chậm hiểu và chậm nói mà không có khiếm khuyết thính lực thì cha mẹ cần phải can thiệp sớm cho trẻ dưới 3 tuổi tại các cơ sở y tế. Trong trường hợp nếu trẻ chỉ chậm nói đơn thuần, thì cha mẹ có thể giúp trẻ phát triển ngôn ngữ tại nhà như sau:
-Đọc sách tranh cho trẻ nghe, tập cho trẻ chỉ bằng ngón trỏ, nói tên những vật dụng quen thuộc.
-Dùng từ ngữ đơn giản khi nói chuyện với trẻ, đặt câu hỏi và nói lên điều trẻ đang làm.
-Động viên, khen ngợi khi trẻ cố gắng nói.
-Lặp lại và bổ sung từ vào lời của trẻ.
-Kiên nhẫn chờ đợi trẻ nói và không nóng vội.
-Không ép buộc trẻ nói bằng cách không cho trẻ món đồ trẻ yêu cầu, chẳng hạn như nói: “Con muốn ăn bánh không?” hoặc “À, con muốn ăn bánh” rồi trao bánh cho trẻ. Bắt buộc trẻ nói có thể làm cho trẻ căng thẳng và ấm ức.
-Không nên cho trẻ dưới 2 tuổi xem truyền hình, vì truyền hình không thể đối thoại với trẻ.
Trẻ trai dễ mắc tự kỷ hơn trẻ gái
Chứng tự kỷ thường đi kèm với chậm phát triển trí tuệ trong 75% trường hợp. Tần suất mắc chứng tự kỷ hiện nay là 1/110 trẻ và ở trẻ trai là 1/70. Trẻ gái ít mắc chứng tự kỷ hơn, nhưng nếu có thì sẽ bị nặng hơn trẻ trai.
Chưa ai tìm ra nguyên nhân của chứng tự kỷ. Hiện nay, các nhà khoa học đã tìm ra một số yếu tố di truyền với khoảng 20 gien có liên quan đến chứng tự kỷ và cũng thấy vai trò của môi trường với những độc chất như chì, thủy ngân. Vì chưa biết nguyên nhân, nên cũng chưa có thuốc chữa rối loạn tự kỷ. Tuy nhiên, nếu trẻ được phát hiện sớm trước 3 tuổi và trẻ được điều trị bằng phương pháp tâm lý giáo dục qua trò chơi và thay đổi hành vi, thì trẻ có thể phát triển và hòa nhập với xã hội. Những dấu hiệu báo động sớm chứng tự kỷ được BS Phạm Ngọc Thanh khuyến cáo:
-Trẻ không bập bẹ lúc 12 tháng tuổi.
-Trẻ không biết chỉ đồ vật bằng ngón trỏ lúc 12 tháng tuổi.
-Không nói từ đơn lúc 16 tháng.
-Không tự nói cụm từ đôi lúc 24 tháng (hoặc chỉ lặp lại lời nói của người khác).
-Mất ngôn ngữ hoặc kỹ năng xã hội ở bất kỳ tuổi nào.
Trong khoảng từ 16 đến 30 tháng tuổi, phụ huynh có thể dựa vào bảng dấu hiệu dưới đây để phát hiện những dấu hiệu báo động:
-Trẻ không thích chơi trốn tìm hoặc tìm một đồ vật được che giấu.
-Trẻ không dùng ngón trỏ để yêu cầu người lớn cho một đồ vật.
-Trẻ không chơi cách phù hợp (ví dụ không biết đẩy xe tới lui nhưng lật xe lên để quay bánh xe).
-Trẻ không nhìn vào mắt người khác trong 1-2 giây.
-Trẻ không đáp lại nụ cười của người thân.
-Trẻ không đáp ứng khi được gọi tên.
-Trẻ có những cử chỉ bất thường với đôi bàn tay trước mặt trẻ.
-Trẻ nhìn xa xăm hoặc đi lang thang không chủ đích.
Khi phụ huynh thấy trẻ có vài dấu hiệu trên, nên cho trẻ đến gặp bác sĩ tâm thần hay chuyên viên tâm lý có kinh nghiệm chẩn đoán chứng tự kỷ.
3 người chính là 'thần tài' trong đời bạn: Gặp được phải biết trân trọng
Gia đình - 41 phút trướcGĐXH - 3 người được xem là “thần tài” trong đời bạn không chỉ mang đến tài lộc mà còn giúp bạn có cơ hội, động lực và niềm tin để phát triển. Đó có thể là người thân trong gia đình, người bạn chân thành hoặc quý nhân dẫn đường. Nếu may mắn gặp được, hãy biết trân trọng trước khi quá muộn.
Đừng sống chung với mẹ chồng, vì vị thế của nàng dâu là "luôn sai"
Gia đình - 2 giờ trướcMẹ chồng nàng dâu tuyệt đối đừng sống chung vì vị thế của nàng dâu khiến cho khi mâu thuẫn xảy ra, nhận sai và chịu thiệt luôn là nghĩa vụ đạo đức của cô ấy.
3 nguyên tắc vàng để hậu vận thảnh thơi, con cháu nể trọng: Tầm nhìn xa của người già thông thái
Gia đình - 11 giờ trướcGĐXH - Muốn biết một người có tầm nhìn xa hay không, đừng nghe những lời hoa mỹ họ nói, mà hãy nhìn vào cách họ chuẩn bị cho cuộc sống sau nghỉ hưu.
3 tâm thái quyết định một đời bình yên: Không phải giàu có, chỉ cần giữ được điều này là đủ
Gia đình - 12 giờ trướcGĐXH - Không phải giàu có hay thành công mới mang lại bình yên. Thứ quyết định một đời an nhiên thực ra nằm ở 3 tâm thái: giữ tâm tĩnh lặng, kiểm soát lời nói và âm thầm tu dưỡng bản thân. Khi làm được điều này, bạn sẽ tự tạo cho mình một vùng bình yên nội tâm vững vàng trước mọi sóng gió.
7 lỗi của bố mẹ khiến con hình thành thói quen nói dối
Nuôi dạy con - 13 giờ trướcGĐXH - Khi con ngày càng khó bảo, thường xuyên nói dối hoặc né tránh sự thật, đôi khi điều cần xem lại không phải là đứa trẻ, mà chính là cách dạy con của bố mẹ.
4 con giáp sinh ra những đứa trẻ mang phúc khí: Không chỉ giỏi giang mà còn giúp cha mẹ đổi vận
Gia đình - 15 giờ trướcGĐXH - Những đứa trẻ thuộc 4 con giáp dưới đây thường được xem là mang nhiều phúc khí, càng trưởng thành càng giúp gia đình ổn định và thịnh vượng hơn.
4 câu xã giao EQ thấp khiến cuộc tái ngộ với bạn cũ trở thành lần gặp cuối
Gia đình - 17 giờ trướcGĐXH - Người có EQ thấp thường vô tình buột miệng những câu nói khiến đối phương khó chịu mà chính họ cũng không nhận ra.
Nghỉ hưu rồi mới thấu: Để tuổi già an nhiên, tuyệt đối không được nói 3 câu này
Gia đình - 19 giờ trướcGĐXH - Tuổi già, đừng thấy ai cũng "dốc hết bầu tâm sự", có 3 câu nói tuyệt đối không nên tùy tiện thốt ra nếu muốn hậu vận bình an.
Xôn xao vụ bé trai kiên quyết không nộp tiền lì xì: Cha mẹ có quyền 'tịch thu' hay chỉ là người giữ hộ?
Gia đình - 22 giờ trướcGĐXH - Tết Bính Ngọ 2026 đã qua nhưng làn sóng "đòi quyền lợi" từ các cư dân nhí đã bùng nổ mạnh mẽ trên mạng xã hội. Câu chuyện cậu bé Tiểu Minh kiên quyết "thủ" hơn 76 triệu đồng tiền lì xì, đối đầu gay gắt với mẹ đã thu hút hàng triệu lượt xem.
4 cung hoàng đạo sinh ra đã mang số làm ông chủ, càng lớn tuổi càng giàu
Gia đình - 22 giờ trướcGĐXH - Theo chiêm tinh học, một số cung hoàng đạo sở hữu tư duy quản lý, bản lĩnh quyết đoán và khả năng tạo dựng uy tín vượt trội.
5 dấu hiệu cho thấy tâm bạn đã thật sự bình an: Không cần nói nhiều vẫn toả ra năng lượng tích cực
Chuyện vợ chồngGĐXH - Tâm bình an là trạng thái nội tâm ổn định, không bị cuốn theo áp lực hay lo lắng bên ngoài. Người có tâm bình an thường thể hiện qua 5 dấu hiệu rõ ràng như điềm tĩnh trước biến động, biết chấp nhận bản thân, buông bỏ điều tiêu cực và sống đúng giá trị của mình.
