Chậm nói có thể là dấu hiệu tự kỷ
GiadinhNet - Chậm nói có thể là một dấu hiệu tạm thời và trẻ sẽ có thể tự nói sau một thời gian, nhưng chậm nói cũng có thể là một dấu hiệu báo động của rối loạn tự kỷ. Phải làm sao khi bé yêu của bạn chậm nói?
 |
|
Trò chuyện là một trong nhiều cách giúp trẻ phát triển ngôn ngữ. Ảnh minh họa |
Trong khi các trẻ 18 tháng tuổi nói năng bi bô thì bé Bi, con chị Ngọc (ở Mỹ Hào, Hưng Yên) vẫn không bập bẹ lời nào. Tuy nhiên, vì nghĩ trong gia đình nhà chồng đã từng có người chỉ bắt đầu nói từ 3-4 tuổi, nên chị Ngọc cũng không cho con đi khám mà chờ con tự nói vào lúc 3-4 tuổi như một số anh chị em bên nhà chồng.
Theo BS Phạm Ngọc Thanh, Bệnh viện Nhi Đồng 1, TPHCM, chậm nói có thể là một dấu hiệu tạm thời và trẻ sẽ có thể tự nói sau một thời gian, nhưng chậm nói cũng có thể là một dấu hiệu báo động của rối loạn tự kỷ. Bởi kỹ năng ngôn ngữ bắt đầu trước khi trẻ nói những từ đầu tiên. Trẻ đã bắt đầu giao tiếp từ năm đầu đời của trẻ qua tiếp xúc mắt, nụ cười, âm thanh. Nếu trẻ chậm nói hoặc có bất kỳ hành vi nào dưới đây, phụ huynh hãy mang trẻ đến khám với một chuyên viên tâm lý hoặc chuyên viên âm ngữ (tại khoa tai mũi họng hoặc phục hồi chức năng của các cơ sở nhi khoa):
-Không thích vuốt ve.
-Không đáp lại nụ cười của bạn.
-Không có vẻ lưu ý đến sự hiện diện của bạn trong phòng.
-Có vẻ không quan tâm đến một số âm thanh (ví dụ không đáp ứng khi bạn gọi tên trẻ, nhưng lại lưu ý đến tiếng mèo kêu).
-Ứng xử như trong thế giới riêng.
-Thích chơi một mình.
-Không quan tâm đến đồ chơi nhưng thích chơi với đồ vật trong nhà.
-Thích những đồ chơi cứng (như quả bóng) hơn là đồ chơi mềm (như thú nhồi bông).
-Có vẻ không biết sợ.
-Có vẻ không biết đau.
-Cười vô cớ.
-Dùng từ hoặc cụm từ không phù hợp với hoàn cảnh
-Ngưng nói sau một thời gian đã biết gọi “ba”, “mẹ”.
Cũng theo BS Phạm Ngọc Thanh, ngôn ngữ được phát triển dưới hai dạng: Ngôn ngữ hiểu và ngôn ngữ nói. Nếu trẻ vừa chậm hiểu và chậm nói mà không có khiếm khuyết thính lực thì cha mẹ cần phải can thiệp sớm cho trẻ dưới 3 tuổi tại các cơ sở y tế. Trong trường hợp nếu trẻ chỉ chậm nói đơn thuần, thì cha mẹ có thể giúp trẻ phát triển ngôn ngữ tại nhà như sau:
-Đọc sách tranh cho trẻ nghe, tập cho trẻ chỉ bằng ngón trỏ, nói tên những vật dụng quen thuộc.
-Dùng từ ngữ đơn giản khi nói chuyện với trẻ, đặt câu hỏi và nói lên điều trẻ đang làm.
-Động viên, khen ngợi khi trẻ cố gắng nói.
-Lặp lại và bổ sung từ vào lời của trẻ.
-Kiên nhẫn chờ đợi trẻ nói và không nóng vội.
-Không ép buộc trẻ nói bằng cách không cho trẻ món đồ trẻ yêu cầu, chẳng hạn như nói: “Con muốn ăn bánh không?” hoặc “À, con muốn ăn bánh” rồi trao bánh cho trẻ. Bắt buộc trẻ nói có thể làm cho trẻ căng thẳng và ấm ức.
-Không nên cho trẻ dưới 2 tuổi xem truyền hình, vì truyền hình không thể đối thoại với trẻ.
Trẻ trai dễ mắc tự kỷ hơn trẻ gái
Chứng tự kỷ thường đi kèm với chậm phát triển trí tuệ trong 75% trường hợp. Tần suất mắc chứng tự kỷ hiện nay là 1/110 trẻ và ở trẻ trai là 1/70. Trẻ gái ít mắc chứng tự kỷ hơn, nhưng nếu có thì sẽ bị nặng hơn trẻ trai.
Chưa ai tìm ra nguyên nhân của chứng tự kỷ. Hiện nay, các nhà khoa học đã tìm ra một số yếu tố di truyền với khoảng 20 gien có liên quan đến chứng tự kỷ và cũng thấy vai trò của môi trường với những độc chất như chì, thủy ngân. Vì chưa biết nguyên nhân, nên cũng chưa có thuốc chữa rối loạn tự kỷ. Tuy nhiên, nếu trẻ được phát hiện sớm trước 3 tuổi và trẻ được điều trị bằng phương pháp tâm lý giáo dục qua trò chơi và thay đổi hành vi, thì trẻ có thể phát triển và hòa nhập với xã hội. Những dấu hiệu báo động sớm chứng tự kỷ được BS Phạm Ngọc Thanh khuyến cáo:
-Trẻ không bập bẹ lúc 12 tháng tuổi.
-Trẻ không biết chỉ đồ vật bằng ngón trỏ lúc 12 tháng tuổi.
-Không nói từ đơn lúc 16 tháng.
-Không tự nói cụm từ đôi lúc 24 tháng (hoặc chỉ lặp lại lời nói của người khác).
-Mất ngôn ngữ hoặc kỹ năng xã hội ở bất kỳ tuổi nào.
Trong khoảng từ 16 đến 30 tháng tuổi, phụ huynh có thể dựa vào bảng dấu hiệu dưới đây để phát hiện những dấu hiệu báo động:
-Trẻ không thích chơi trốn tìm hoặc tìm một đồ vật được che giấu.
-Trẻ không dùng ngón trỏ để yêu cầu người lớn cho một đồ vật.
-Trẻ không chơi cách phù hợp (ví dụ không biết đẩy xe tới lui nhưng lật xe lên để quay bánh xe).
-Trẻ không nhìn vào mắt người khác trong 1-2 giây.
-Trẻ không đáp lại nụ cười của người thân.
-Trẻ không đáp ứng khi được gọi tên.
-Trẻ có những cử chỉ bất thường với đôi bàn tay trước mặt trẻ.
-Trẻ nhìn xa xăm hoặc đi lang thang không chủ đích.
Khi phụ huynh thấy trẻ có vài dấu hiệu trên, nên cho trẻ đến gặp bác sĩ tâm thần hay chuyên viên tâm lý có kinh nghiệm chẩn đoán chứng tự kỷ.
Cha mẹ khôn ngoan không chỉ nhìn tiền và bằng cấp khi con chọn bạn đời, mà đặc biệt để ý 2 điều này
Gia đình - 2 giờ trướcGĐXH - Khi con cái bước vào chuyện yêu đương, nhiều phụ huynh chỉ chăm chăm nhìn điều kiện bên ngoài. Nhưng người có trải nghiệm sống thường hiểu rằng, thứ quyết định hôn nhân lâu dài không nằm ở bảng lương hay tấm bằng.
68 tuổi, người đàn ông nghỉ hưu an nhàn nhiều năm nhờ một quyết định từ năm 20 tuổi
Gia đình - 5 giờ trướcGĐXH - Chính việc chấp nhận thiệt thòi một chút khi còn trẻ đã giúp ông Ngạn đạt được mục tiêu nghỉ hưu sớm từ năm 42 tuổi và tận hưởng cuộc sống an nhàn suốt hơn hai thập kỷ qua.
Những cặp con giáp cưới nhau là đổi vận: Kết hôn càng lâu càng phát tài
Gia đình - 5 giờ trướcGĐXH - Theo tử vi phương Đông, có những cặp con giáp khi kết duyên không chỉ hòa hợp về tính cách mà còn hỗ trợ nhau trong công việc, tài chính và cuộc sống gia đình.
3 điều phụ nữ nên làm ở tuổi trung niên để tuổi già được an nhàn
Gia đình - 5 giờ trướcGĐXH - Người ta thường nghĩ tuổi già có hạnh phúc hay không phụ thuộc vào con cái. Nhưng càng sống lâu, tôi càng nhận ra một điều: Tuổi già bình yên không phải là món quà ai đó mang đến, mà là kết quả của những gì chúng ta chuẩn bị từ tuổi trung niên.
Cung hoàng đạo nào ăn chơi quên lối về?
Gia đình - 10 giờ trướcGĐXH - Mỗi cung hoàng đạo đều có cách tận hưởng cuộc sống khác nhau. Có người thích những bữa tiệc náo nhiệt kéo dài đến tận khuya, có người lại xem công việc là niềm vui lớn nhất.
Cha mẹ càng hay nói 4 điều này, con cái càng dễ tổn thương và xa cách
Nuôi dạy con - 10 giờ trướcGĐXH - Có những câu nói cha mẹ chỉ buột miệng lúc nóng giận nhưng với trẻ nhỏ lại trở thành ký ức khó quên suốt nhiều năm; âm thầm làm trẻ tổn thương, mất tự tin và ngày càng xa cách gia đình.
Được bố mẹ cho hết đất tổ tiên nhưng tôi chỉ dám ngồi im vì điều kiện đính kèm vô cùng khó
Gia đình - 13 giờ trướcMột cuộc gọi từ quê tháng trước đã khiến cả hai vợ chồng mất ăn mất ngủ, suy nghĩ suốt nhiều tuần.
Người phụ nữ có 3 đặc điểm này thường rất 'vượng phúc': Càng lớn tuổi càng sống an yên, hạnh phúc
Gia đình - 14 giờ trướcGĐXH - Nhiều người cho rằng phụ nữ có “số hưởng” là do may mắn. Nhưng thực tế, hậu vận của một người thường được quyết định bởi cách sống, cách nghĩ và cách đối đãi với chính bản thân mình mỗi ngày.
Vệt roi rướm máu và lời tự thú muộn màng của người mẹ trẻ bạo hành con: Đứa trẻ không có 'lốp dự phòng'
Gia đình - 1 ngày trướcGĐXH - "Tôi ân hận đến tận cùng. Điều khiến tôi đau đớn nhất là đứa trẻ từng bị tôi đánh đập vẫn ôm lấy tôi và gọi một tiếng: Mẹ ơi..."
Người cha có 3 đứa con thiên tài tiết lộ thói quen giúp con vượt trội
Nuôi dạy con - 1 ngày trướcGĐXH - Khi một hành động mang lại kết quả mong muốn, con người và động vật đều có xu hướng lặp lại hành động đó nhiều lần cho đến khi nó trở thành thói quen.
Gia đình cha yếu, mẹ mạnh: Con cái lớn lên dễ rơi vào 2 kết cục này
Nuôi dạy conGĐXH - Nhiều người đến tuổi trung niên mới nhận ra những tổn thương trong tính cách của mình bắt nguồn từ chính gia đình thời thơ ấu. Theo các chuyên gia tâm lý, mô hình “cha yếu mẹ mạnh” có thể âm thầm ảnh hưởng đến sự tự tin, cảm xúc và các mối quan hệ của trẻ khi trưởng thành.
