Chuyện lạ ở Quảng Ninh: Quế rẻ hơn củi, Sở khiến Tỉnh “bị oán”

Gần chục năm nay, ông Chíu Sìu Cắm (bìa phải) không nhớ nổi đã bao lần vượt hàng trăm cây số từ Đầm Hà về Hạ Long để khiếu nại. Ảnh: CT

 

Trước đây, ngày 5/3/2012, Báo GĐ&XH đã phản ánh sự khổ cực, bất bình của người dân xã Quảng Lâm, huyện Đầm Hà qua bài viết: “Xây đập thủy lợi Đầm Hà Động tại huyện Đầm Hà (Quảng Ninh): 87 hộ dân đang chịu thiệt”. Điều đáng nói là các hộ dân thiệt hại đều là người dân tộc Dao, đời sống kinh tế thuộc diện đặc biệt khó khăn. Khi dự án xây dựng đập thủy lợi Đầm Hà Động, các hộ dân từng hy vọng sẽ có điều kiện tốt hơn để đổi đời, nào ngờ cái mà họ nhận được là sự bất bình, thiệt thòi dẫn đến khiếu nại kéo dài.

Người dân xã Quảng Lâm bị thiệt thòi từ dự án trên cho biết, năm 2002, để thực hiện dự án thủy lợi Đầm Hà Động, UBND tỉnh Quảng Ninh đã ra văn bản thu hồi, đền bù trong đó có diện tích cây quế. Sau bao năm vất vả trồng, chăm nom, sắp đến kỳ thu hoạch thì hàng vạn cây quế của người dân bị chặt hạ và được đền bù với giá “bèo”. UBND tỉnh Quảng Ninh lúc đó đã ra chính sách áp dụng mật độ và lượng vượt mật độ. Theo đó, với số cây trong mật độ thì được đền bù 100% giá, cây vượt mật độ chỉ được hỗ trợ có 20% giá.

Sau hơn 1 năm kể từ ngày Báo GĐ&XH đăng bài phản ánh, người dân xã Quảng Lâm mới nhận được tin vui từ văn bản số 1310/UBND-QLĐĐ2 ngày 22/3/2013 do ông Đỗ Thông, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh ký. Văn bản này giao UBND huyện Đầm Hà, các Sở TN&MT, NN&PTNT, Tài chính, Xây dựng làm rõ những kiến nghị của dân. Tuy nhiên, kết quả người dân nghèo nhận được là sự “bảo thủ” của các cấp ngành chuyên môn tỉnh Quảng Ninh, đồng nghĩa quyền lợi của họ không được đảm bảo. Các sở, ngành nêu trên đều đưa ra các căn cứ để khẳng định tham mưu của họ là đúng, là chuẩn và quyết định của UBND tỉnh về đền bù là… “không có vấn đề gì”?!

 

Sự thật có như khẳng định của các sở, ngành nêu trên? PV Báo GĐ&XH đã tìm hiểu vấn đề này và xin chỉ ra một số bất cập trong việc tham mưu của Sở NN&PTNT Quảng Ninh. Công văn số 772 do ông Chu Văn Tuyến, Giám đốc Sở NN&PTNT Quảng Ninh ký giải thích về phương án bồi thường giá trị cây quế như sau: “Vì không thể xây dựng đơn giá cho từng trường hợp cá biệt; nên cơ quan chuyên môn tham mưu cho UBND tỉnh xây dựng đơn giá bồi thường cây trồng lâm nghiệp trên cơ sở chia thang các chỉ tiêu chủ yếu liên quan đến việc tính toán giá trị cây, rừng cây (bao gồm cả vườn cây). Khi mật độ trồng cao hơn mật độ chuẩn thì sẽ ảnh hưởng tới chất lượng và theo đó ảnh hưởng tới giá trị của các cá thể cây trồng trong lâm phần…”.

“Nếu không có căn cứ là công trình nghiên cứu khoa học đã được công nhận và không dẫn chiếu được quy định của pháp luật có liên quan thì nhận định tại công văn 772/SNN&PTNT của Sở NN&PTNT Quảng Ninh về mật độ cây quế mang tính chủ quan và không có cơ sở”. Luật sư Phạm Ngọc Minh Công ty TNHH Luật YouMe

Với nhận định này, người dân cho rằng nó sẽ phù hợp hơn với một buổi họp khuyến nông, trước khi người dân bắt tay vào trồng quế, chứ không phải lúc cần thu hồi mới đưa “lý luận” này ra để “làm khổ” dân nghèo. Cùng đó, Sở NN&PTNT còn khẳng định: “Việc tính giá trị bồi thường cho vườn cây (rừng cây) quế của 87 hộ dân thuộc dự án công trình hồ chứa nước Đầm Hà Động khi xây dựng phương án bồi thường GPMB cũng như các dự án khác cùng thời điểm đều được tính theo nguyên tắc: Bồi thường hiện giá trị có của vườn cây = giá trị của vườn cây tính theo mức chuẩn (theo mật độ tiêu chuẩn) giá trị hỗ trợ (phần vượt mật độ)”.

Theo tìm hiểu của PV Báo GĐ&XH, một trong những cơ sở quan trọng để Sở NN&PTNT Quảng Ninh tham mưu cho UBND tỉnh này khi áp giá đền bù cho cây quế chính là văn bản quy định về “mật độ”. Mật độ mà Sở này tham mưu là 3.300 cây/ha. Cây trong mật độ được hưởng 100% giá, cây vượt mật độ chỉ được 20% giá. Vậy con số 3.300 cây/ha “trong mật độ” mà Sở NN&PTNT tham mưu cho UBND tỉnh có đúng với quy định của cơ quan chuyên ngành là Bộ NN&PTNT? Theo quyết định 05/2000/QĐ-BNN/KHCN của Bộ NN&PTNT ngày 25/1/2000 về việc ban hành tiêu chuẩn ngành 04TCN 21-2000, 04TCN 22-2000, 04TCN 23- 2000, quy định cây quế được trồng với: “Mật độ trồng 3.300 đến 5.000 cây/ha”.

Quy định của Bộ chuyên ngành là vậy nhưng tại công văn số 772, Sở NN&PTNT tỉnh Quảng Ninh không đề cập tới cơ sở pháp lý là quyết định 05/2000/QĐ-BNN/KHCN nêu trên, lại còn đưa ra nhận định: “Khi mật độ trồng cao hơn mật độ chuẩn thì sẽ ảnh hưởng tới chất lượng và theo đó ảnh hưởng tới giá trị của các cá thể cây trồng trong lâm phần…”, từ đó trình UBND tỉnh Quảng Ninh phê duyệt mật độ tiêu chuẩn đối với cây quế là 3.300 cây/ha.

Khi được PV cung cấp quyết định 05/2000/QĐ-BNN/KHCN quy định về mật độ cây quế, ông Chíu Sìu Cắm, một hộ dân tộc Dao có diện tích quế bị thu hồi và nhận tiền đền bù với giá “bèo” đã bật khóc. Ông Cắm đặt vấn đề, tại sao Sở NN&PTNT tỉnh không làm đúng chính sách, tham mưu sai để UBND tỉnh ra quyết định đền bù ảnh hưởng nghiêm trọng tới quyền lợi của người nghèo? Tại sao mật độ chuẩn là từ 3.300-5.000 cây/ha mà Sở NN&PTNT chỉ tham mưu mức tối thiểu là 3.300 cây/ha? Ai được hưởng lợi trên mồ hôi, của cải, công sức dân nghèo? Ông Cắm và gần 100 hộ dân cần sự phúc đáp thấu lý, đạt tình của lãnh đạo Sở NN&PTNT và Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh về vấn đề này.