Có một cuộc đời ở phía sau “Quyên”

Nhà văn Nguyễn Văn Thọ. Ảnh: L.Mai

Ngày nuôi phần xác, đêm nuôi phần hồn

Thời gian này, đến nhà riêng của nhà văn Nguyễn Văn Thọ sẽ thường xuyên gặp ông với cái đầu trọc lốc, cặp kính tròn xoe, mặc quần jean áo vest ngồi ngoài sân cọc cạch gõ máy tính “cày” tác phẩm. Qua tấm cửa kính, con trai của nhà văn mới hơn một tuổi tha thẩn chơi một mình trong cũi, thỉnh thoảng đưa hai tay ra đòi bố bế. Ông rủ rỉ tâm sự: “Thương con lắm, nhưng vẫn phải viết thôi, không viết thì “điên” không chịu được”.

Nhiều người bảo Nguyễn Văn Thọ là “dị nhân” bởi suốt 20 năm qua cứ 9h tối là ông đi ngủ, 3h sáng dậy pha ấm trà và ngồi bên bàn viết đến khi mặt trời lên cao thì vác cuốc ra vườn làm… nông dân. Ông tâm sự: “Ban ngày tôi kiếm tiền để nuôi phần xác, ban đêm sự viết giúp tôi nuôi phần hồn của mình. Tôi phản đối ý kiến cho rằng viết văn chuyên nghiệp là sống bằng nghề văn theo nghĩa đen và bóng. Đó là điều không thực tế. Tính chuyên nghiệp nằm ở giá trị tác phẩm chứ không phải ở việc làm thế nào để viết ra nó”.

Tác phẩm của Nguyễn Văn Thọ thu hút độc giả bởi chất văn khi lạnh như tuyết trắng, khi ngồn ngộn, biến hóa và đặc biệt không giấu giếm điều gì dưới những con chữ “như viên đạn ra khỏi nòng đi thẳng”. Nếu viết về trẻ thơ, về vợ cũ, ngòi bút ấy trong sáng, tinh tế và sâu lắng thì với các tác phẩm như “Vàng xưa”, “Nhà 3 hộ” lại đậm đặc, cuồng nộ như một tiếng sói tru.

Con người ấy đã trải qua quá nhiều thăng trầm cuộc sống. Mười năm khoác áo lính ra trận, Nguyễn Văn Thọ trở về Thủ đô chật vật khởi nghiệp bằng công việc bảo vệ kiêm dọn vệ sinh cho một công ty với bao ê chề. Tạo hóa trêu ngươi, 20 năm mưu sinh ở xứ người, ông cũng phải trải qua những công việc ấy, có khác chăng là được sử dụng máy móc thay vì làm thủ công. Không được hướng dẫn cách vận hành, cỗ máy to như con trâu mộng từng phản chủ, đánh bật thân hình còm nhom của ông văng ra xa làm trò cười cho thiên hạ. Và rồi, chỉ một câu hỏi “Mày vẫn còn sống à?” của cô thư ký trước kia là cấp dưới của mình giữa cái chốn chẳng ai muốn chào nhau thì lúc quay lưng, ông bưng mặt khóc vì… nhục quá!

Bao nhiêu năm lăn lộn ở Đức với không ít những mánh lới làm ăn, một tâm hồn Việt thẳm sâu từ tâm thức đã được bảo toàn giữa bão giông, điên đảo về nhân cách con người trong cuộc sinh tồn, lan toả vào những trang văn của người đàn ông xa xứ. Bươn chải, bòn nhặt từng xu lẻ ở xứ người, đến một ngày ông vỡ lẽ: “Phải về thôi! Tha hương thế đủ rồi...”. Thế là Nguyễn Văn Thọ trở về!

Từ khi phim “Quyên” rục rịch quảng bá, hễ Nguyễn Văn Thọ bước chân ra khỏi nhà là mọi người lại xúm vào chúc mừng ông có “lộc”. Ông cười nói sang sảng: “Tiền tiêu hết từ đời nào rồi”. Đúng là số tiền bản quyền đoàn làm phim trả cho ông cách đây đã 5 năm. Từ lúc ấy đến giờ, nhà văn hoàn tất xong hai việc lớn là cưới vợ, xây nhà. Ông hào hứng chia sẻ: “Đạo diễn phim đối xử với tôi tử tế lắm. Tôi rất hài lòng về cách làm việc chuyên nghiệp và sự tôn trọng tác giả bởi không phải cứ trao tiền là xong tay”. Ông cũng tiết lộ thêm, so với tác phẩm gốc, phim có những sáng tạo riêng. Chẳng hạn, cảnh Hùng đưa Quyên đi sinh con, ở tiểu thuyết là đi bằng ô tô nhưng trong phim là cảnh người đàn bà được đặt vào chiếc cáng gỗ kéo trên tuyết trắng tạo nên sự xúc động mạnh cho khán giả.

Sau lần này chắc “rửa tay gác… bút”

Hiện tại, nhà văn Nguyễn Văn Thọ đang “lên đồng” với 4 “dự án chữ nghĩa”, trong đó cuốn tiểu thuyết về đề tài chiến tranh đã viết được 15 chương. Bí quyết làm việc của ông là sự kết hợp lao động trí óc với lao động chân tay. Những lúc rời máy tính thì nhà văn lại ra cuốc vườn. Nhiều lần, bạn bè có ý can ngăn  nhưng ông gạt phăng đi, xởi lởi “khoe” mảnh vườn nhỏ được “quy hoạch” đâu ra đó. Có đủ cây cối truyền thống, từ mộc, ngâu, trà, sói các cụ xưa dùng ướp trà đến trầu, cau, khế, bưởi lại thêm cây thuốc cho con, thảo mộc cho vợ gội đầu. Đang dở câu chuyện, ngoảnh lại bỗng thấy chủ nhà mất hút mà giọng nói vẫn oang oang. Thì ra ông đã kịp vắt vẻo trên cây khế hái quả xuống tặng anh em, bạn bè, không quên dặn dò cách nấu nướng sao cho hợp vị.

Đó là một nửa khuất lấp của nhà văn Nguyễn Văn Thọ đằng sau cái “bản mặt đáng gườm” cùng khẩu khí ngang tàng, bất chấp. Vấn đề nào đang nhức nhối dư luận ông sẵn sàng lên tiếng một cách chính danh, ai lôi thôi ông đến tận nhà “chửi”. “Gã Nguyễn Văn Thọ được đúc từ những mảnh bom sót lại trong chiến tranh. Song thực ra, gã rất nhũn và bấy, mong manh dễ vỡ hơn cả thủy tinh. Chơi với gã sẽ không sợ gã mang con bỏ chợ và đi với bạn tới cùng trời cuối đất, nhưng cẩn thận vì gã vốn sinh ra từ lửa nên nóng và thẳng như lửa”, ông phác thảo về mình như thế.

Tuổi tác, thăng trầm cuộc sống có thể mang đến cho con người những mặc cảm, già nua nhưng tiếp xúc với nhà văn Nguyễn Văn Thọ sẽ không có cảm giác ấy. Ông trẻ hơn rất nhiều người trẻ. Có lẽ vì thế mà “trời thương” để ông tìm được bến đỗ hạnh phúc sau hai lần đổ vỡ hôn nhân và làm bố khi qua tuổi 60 chăng? Ông tếu táo: “Cũng thú vị nếu như trong cảnh huống nào đó mình tuy 66 tuổi rồi mà chợt biến thành trẻ con để vợ cưng chiều răn dạy từ hạt cơm vãi trên mặt bàn vô ý, vợ nhắc nhở âu yếm cũng đủ như tiếng nhạc kinh coong trong trái tim của một người quá nhiều bất hạnh”.

Căn nhà nhỏ của ông mang dáng hình của ngôi nhà xứ tuyết, có tầng áp mái, có mùi gỗ thơm, có màu trắng toát nhưng đặt giữa khu vườn xanh um và tiếng con thơ bi bô tập nói. Ông gọi đó là “chốn bồng lai”, là nơi quên mình với “trận địa chữ”. Nhìn vào khuôn mặt ông đã bớt dần đi sự khắc khổ, nhiều người tin nhà văn đang “cải lão hoàn đồng”. Nghe xong, ông rít sâu hơi thuốc, trầm ngâm: “Có thể đây là lần bùng cháy cuối cùng của ngọn lửa ấy”.

Lữ Mai