Có một PGS Văn Như Cương thú vị đến thế qua phác thảo của nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên
GiadinhNet - Thỉnh thoảng, thầy Văn Như Cương làm thơ. Ngày ngày gặp cảnh vợ cắm hoa trên bàn làm việc, ông viết: "Em cắm hoa tươi ở cạnh bàn/ Mong rằng toán học bớt khô khan/ Em ơi trong toán nhiều công thức/ Cũng đẹp như hoa lại chẳng tàn".
Dù tính về tuổi tác sẽ là khoảng cách một thế hệ nhưng giữa PGS Văn Như Cương và nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên luôn là mối quan hệ như đôi bạn vong niên.
Trong tâm trạng tiếc thương, bàng hoàng sau khi nghe tin PGS Văn Như Cương qua đời, nhà phê bình xứ Nghệ đã dành cho Báo Gia đình & Xã hội những tâm tư, phác thảo về người thầy đáng kính.
"Ngoài tư cách một nhà giáo, nhà sư phạm, với tôi và nhiều văn nghệ sĩ, PGS Văn Như Cương là người bạn chơi rất thú vị với tính cách chan hòa, cởi mở, đầu óc linh hoạt, hóm hỉnh và đặc biệt là chất "đồ Nghệ". Nghệ ở đây không chỉ là xứ Nghệ, mà còn là nghệ sĩ.
Thầy Cương có một nhóm bạn văn nghệ sĩ, ngoài tôi còn là: Đoàn Tử Huyến, Hồ Bất Khuất, Trần Quốc Trọng... Chúng tôi uống rượu, đánh cờ, nói chuyện văn chương thế sự. Ở ông, chúng tôi học được cách nghĩ, cách nói mới và khác biệt.
PGS Cương là thế! Trong mọi việc từ suy nghĩ đến hành động, ông không bao giờ rập khuôn. Điều đó thể hiện từ những lễ khai giảng, bài phát biểu hay thỉnh thoảng lại bất ngờ tung ra một quan điểm để trở thành nhân vật của truyền thông.

Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên
Ở con người ấy, lúc nào sự sắc sảo cũng đi đôi với hóm hỉnh. Thời bao cấp, đời sống khó khăn, gia đình ông phải nuôi lợn tăng gia. Bị lập biên bản xử lý, ông dí dỏm yêu cầu cán bộ sửa nội dung biên bản từ "Văn Như Cương nuôi lợn" thành "Lợn nuôi Văn Như Cương".
Sau này, một phóng viên nào đó phỏng vấn ông một câu đại ý: Nếu thầy làm Bộ trưởng Bộ Giáo dục, việc đầu tiên thầy làm sẽ làm gì? Thầy Cương trả lời ngắn gọn pha chút hài hước: Việc đầu tiên tôi làm là... từ chức Bộ trưởng!
Thầy Cương là người con xứ Nghệ. Dường như trong dòng máu di truyền của gia đình, quê hương ông luôn đậm đặc chất đồ nho. Chỉ qua cách PGS Văn Như Cương "chơi" câu đối, người ta đã thấm thía điều đó.
Khi ông còn dạy học trong Nghệ An, trưởng Ty Giáo dục ra một vế đối rất hóc búa: "Thầy giáo tháo giầy tháo cả ủng thủng cả áo lấy giáo án dán áo".
Vế đối ấy không phải khó mà là cực kỳ khó. Vừa đúng tình cảnh thầy cô thời bao cấp, vừa đủ những từ chỉ nghề giáo, lại là nói lái. Ấy vậy mà thầy Cương rất nhanh nhạy, thông minh đối lại: "Nhà trường nhường trà nhường cả hoa nhòa cả hương lĩnh lương hưu lưu hương".
Đó là câu chuyện được truyền tụng, ngợi ca mãi. Mươi mười lăm năm gần đây, Tết nào bạn bè thân gần cũng có ý chờ câu đối của Văn Như Cương. Thường thì chẳng ai đối được nên khi ra vế đối, thầy đã sẵn luôn cả vế đối lại.
PGS Văn Như Cương
Còn nhớ Tết năm 2008, từ năm Tí sang năm Sửu, PGS có đôi câu đối ai nghe cũng giật mình, tấm tắc: "Năm chuột đi, cháy nhà vẫn không ra mặt chuột - Tết trâu đến, gảy đàn liệu còn lọt tai trâu".
Thỉnh thoảng, thầy Văn Như Cương làm thơ. Ngày ngày gặp cảnh vợ cắm hoa trên bàn làm việc, ông viết: "Em cắm hoa tươi ở cạnh bàn/ Mong rằng toán học bớt khô khan/ Em ơi trong toán nhiều công thức/ Cũng đẹp như hoa lại chẳng tàn".
Con người đặc biệt ấy vừa có chân dung một nhà giáo, cốt cách một nhà nho, tâm hồn một nghệ sĩ và khí phách của ông đồ xứ Nghệ.
Trong đời sống, thầy Cương hóm hỉnh vô cùng. Tiết lộ một chút riêng tư của ông: Điện thoại ông không đề tên vợ mà là... My Love. Thỉnh thoảng, trong cuộc rượu cùng bạn bè (ông rất thích uống Vodka - một sở thích từ thời sống bên Nga), điện thoại rung lên với cái tên người gọi là "My Love".
Ông tinh nghịch chỉ chỉ nói với bạn bè: "My... lo về! Phải về thôi!". Rồi đôi khi, muốn về mà nể tình bạn bè không bước chân về nổi, ông đưa điện thoại cho bạn nghe hộ, trong điện thoại luôn là giọng nói nhỏ nhẹ, ngọt ngào: "Anh ơi! Nhà em sức yếu lắm. Chỉ mời anh ấy một ly thôi nhé". Chờ có thế, cả hội ồ lên đồng tình và dấm dúi với nhau: "Mời một ly, rót nhiều lần!"
Tính đến nay, trường Lương Thế Vinh hình thành, tồn tại đã gần 30 năm rồi. Đó là một mô hình được khẳng định về giá trị. Không phải người tài năng, đau đáu và tâm huyết chắc chắn không làm được. Đương nhiên, một mô hình vận hành khó tránh khỏi những khiếm khuyết, song cái được chúng ta cần ghi nhận.
Sau PGS Văn Như Cương, có lẽ khó ai khai sinh ra một ngôi trường kiểu như thế. Khi nằm xuống, ông đã có một sự nghiệp, hình ảnh, tên tuổi vẻ vang và đáng tự hào!
Thành Nam (ghi theo lời nhân vật)
Nếu cuộc sống quá vất vả đừng nản lòng: Sinh vào những ngày Âm lịch này thành công thường đến muộn
Đời sống - 33 phút trướcGĐXH - Theo tử vi, những người sinh vào các ngày Âm lịch dưới đây ngay từ đầu đã không gặp nhiều may mắn trên con đường sự nghiệp. Cuộc sống của họ phải trải qua không ít thử thách.
Dự báo bất ngờ cho con giáp tuổi Sửu trong tháng Chạp năm 2025
Đời sống - 47 phút trướcGĐXH - Chuyên gia đã dự báo những bất ngờ cho con giáp tuổi Sửu trong tháng Chạp năm 2025. Cùng tìm hiểu về sự nghiệp, tài lộc và tình duyên trong tháng cuối cùng của năm này.
Hà Nội: Danh sách 42 trường hợp không đội mũ bảo hiểm bị Camera AI 'tóm gọn' ngày 21/1
Pháp luật - 1 giờ trướcGĐXH - Trong vòng 24 giờ (từ 12h ngày 20/1 - 12h ngày 21/1) hàng chục trường hợp người đi xe máy "quên" đội mũ bảo hiểm và tài xế ô tô không thắt dây an toàn đã bị hệ thống Camera AI ghi lại.
Dùng sổ đỏ giả lừa hơn 700 triệu đồng
Pháp luật - 2 giờ trướcGĐXH - Chu Văn Lưu sử dụng sổ đỏ giả để lừa đảo, chiếm đoạt 740 triệu đồng của nạn nhân. Công an Hà Tĩnh khởi tố đối tượng về các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản và làm giả giấy tờ.
Cha mẹ ‘chiếm giữ’ tiền lì xì của con trong dịp Tết có thể bị phạt đến 30 triệu đồng?
Đời sống - 3 giờ trướcGĐXH - Thông tin dưới đây sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ việc cha mẹ “chiếm giữ” tiền lì xì Tết của con có vi phạm quy định pháp luật.
Lật tẩy thủ đoạn tinh vi của 2 ‘nữ quái’ sản xuất, tiêu thụ hàng chục nghìn chai thuốc nhuộm tóc giả
Pháp luật - 3 giờ trướcGĐXH - Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Ninh vừa triệt phá chuyên án, khởi tố vụ sản xuất, buôn bán mỹ phẩm giả trên không gian mạng do Vũ Thị Thu Hà (SN 1996, Giám đốc Công ty TNHH Celab Cosmetics) cầm đầu.
Khối không khí lạnh rất mạnh tràn xuống, miền Bắc nhiều nơi xuống dưới 10 độ C
Thời sự - 3 giờ trướcGĐXH - Theo dự báo thời tiết, không khí lạnh đã bao trùm toàn Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Nhiệt độ thấp nhất khu vực Bắc Bộ dưới 13 độ, vùng núi cao có thể thấp dưới 0 độ. Dự báo đến cuối tuần nắng ấm xuất hiện trở lại.
Có quý nhân 'chống lưng', 3 con giáp gặp hung hóa cát, bước qua năm Bính Ngọ nhẹ tênh
Đời sống - 3 giờ trướcGĐXH - Bước sang năm Bính Ngọ, có những con giáp lại may mắn sở hữu một năm bình yên hiếm có, gặp khó được giúp, gặp nạn có người che chở.
Tin sáng 22/1: Miền Bắc rét buốt đến ngày nào? mãn nhãn màn tổng duyệt bắn pháo hoa chào mừng Đại hội XIV của Đảng
Xã hội - 3 giờ trướcGĐXH - Không khí lạnh đã ảnh hưởng đến khu vực Đông Bắc Bộ, một số nơi ở khu vực Tây Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ; tối 21/1, tại sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) diễn ra buổi tổng duyệt chương trình bắn pháo hoa hỏa thuật chào mừng thành công Đại hội XIV của Đảng.
Anh em song sinh xứ Thanh cùng dẫn đầu cuộc thi học sinh giỏi Toán quốc gia 2026
Giáo dục - 4 giờ trướcLê Vĩnh Kỳ và Lê Phúc Khánh lớp 12T2, Trường THPT chuyên Lam Sơn (Thanh Hóa) cùng đạt 29/40 điểm, đồng giải Nhất kỳ thi học sinh giỏi Toán quốc gia 2025 - 2026.
Từ năm 2026, những người có năm sinh sau cần lưu ý đổi thẻ căn cước
Đời sốngGĐXH - Dưới đây là những đối tượng cần đổi thẻ căn cước khi đến những độ tuổi nhất định theo quy định của Luật Căn cước 2023.