Cửa Lò - Ngày ấy, bây giờ (1)

Đền Vạn lộc (đền Sư Hồi) thờ Thái úy Quận công Sư Hồi người đã có công khai ấp lập ra làng Vạn Lộc

Đây là vùng đất cù lao Vạn Lộc, ngót hơn 500 năm lịch sử, đã từng được biết đến là đại danh thắng địa linh, nhân kiệt. Nơi đây có đền Vạn Lộc, chùa Lô Sơn, có nhà thờ các dòng họ lớn: họ Nguyễn, họ Dương, họ Hoàng… Cho đến tân bây giờ, dường như chính là nơi hội tụ giá trị tâm linh, là điểm tựa tinh thần thiêng liêng cho người dân Cửa Lò.

Đền Vạn Lộc thờ Thái úy Quận công Sư Hồi, hướng mặt ra phía bắc, soi bóng xuống dòng sông Cấm, 3 bề 4 bên là núi non sống động “sơn thủy hữu tình” chính là nơi vẫn thường diễn ra các lễ hội sông nước, chốn đi về hương khói tâm linh, cầu an bình, no ấm, xuôi chèo mát mái của người dân.

Ông Nguyễn Trung Hiếu, phó ban quản lý đền kể lại, Thái úy Quận công Sư Hồi là người có công khai ấp lập ra làng Vạn Lộc. Ngài chính là con trai trưởng của Thái sư Cương quốc công Nguyễn Xí, người có công 2 lần khai quốc. Nguyễn Sư Hồi đã từng được vua Lê Thánh Tông tin dùng phong làm Nhập nội Thái uý, tham dự triều chính, Phò mã đô uý tước quận công, trấn thủ nhập nhị hải môn. Năm 1469, Thái Úy Quận công Nguyễn Sư Hồi được giao chỉ huy lực lượng thuỷ quân làm nhiệm vụ bảo vệ phía Nam quốc gia Đại Việt gồm 12 cửa lạch kéo dài từ Sầm Sơn Thanh Hoá đến Cửa Tùng tỉnh Quảng Trị. Lúc bấy giờ ông đã chọn Cửa Xá là nơi sông Cấm đổ ra biển làm đại bản doanh. Bao bọc Cửa Xá ba bề bốn bên là núi. Những ngọn núi như bức tường thành tự nhiên che chắn cho cửa Xá. Dù ông đã mất cách đây hơn 500 năm nhưng công lao khai cơ lập làng Vạn Lộc cùng với những chiến công hiển hách đánh giặc ngoại xâm và trấn giữ 12 cửa lạch của ông mãi mãi được lưu truyền trong sử sách.

Theo lời chỉ dẫn của ông Hiếu, chúng tôi tìm gặp Cụ Nguyễn Văn Tam (80 tuổi), một trong nhưng cao niên vốn rất đam mê sử làng. Khoát vòng tay chỉ ra phía kè đá không còn nguyên vẹn nhưng đã ghi lại chứng tích về công lao to lớn của Nguyễn Sư Hồi đối với nhân dân làng Vạn Lộc, cụ Tam bắt đầu câu chuyện vị thành hoàng Nguyễn Sư Hồi với lòng tôn kính, ngưỡng vọng: “Thuở đó còn đi bộ bằng ngựa, đi thuỷ bằng thuyền, thuở đánh nhau bằng gươm đao, cung kiếm thì việc trấn giữ Cửa Xá thể hiện được tầm nhìn chiến lược quân sự của đô đốc Nguyễn Sư Hồi. Lúc bấy giờ cùng với 2 người em ruột, ngài đã tập hợp dân lại để hướng dẫn khai hoang đồn điền, đắp đê ngăn mặn. Ngài còn cho phép những người lính theo ông được đưa vợ con theo chồng về đây cùng dân lập ấp”.

Những người già trong làng còn cho biết thêm: Nguyễn Sư Hồi không chỉ có công lao khai cơ, lập ấp mà ngài còn tạo ra công ăn việc làm cho ngư dân từ nghề đan lưới, đóng tàu thuyền, đánh bắt hải sản. Với kiến thức và tài năng song toàn của mình, cùng với tấm lòng trung nghĩa “yêu dân như con”, ngài đã truyền dạy cho dân chúng bắt đầu từ hai nghề chính, đó là nông nghiệp và ngư nghiệp. Nông nghiệp là để người dân biết mở mang bờ cõi đất đai, biết trồng trọt, chăn nuôi trên chính mảnh đất của mình; mạnh nhất là nghề đánh bắt hải sản bởi nơi đây là một vùng biển hoang sơ với nguồn hải sản, phong phú, dồi dào. Cũng từ đó đến nay cuộc sống của ngư dân Vạn Lộc đã gắn bó với nghề chài lưới.

Đặc biệt Quận công Nguyễn Sư Hồi đã tuyển chọn những người thợ bắc đóng tàu thuyền giỏi về để dạy và phục vụ cho việc sửa chữa, đóng tàu thuyền cho các hãm đội. Vạn Lộc và Trung Kiên, chính hai làng đầu cửa biển có nghề đóng tàu thuyền thủ công nổi tiếng cho đến nay.

Bởi những công lao to lớn đó, anh em Thái úy Quận Công Sư Hồi được người dân nơi đây xem như Thành hoàng làng, từ bấy đến nay luôn giữ niềm tôn kính, ngưỡng vọng đặc biệt.

Đền Sư Hồi, nơi hội tụ giá trị tâm linh

Tưởng nhớ công đức của Quận công, 3 năm sau kể từ ngày ngài mất, ngư dân Vạn Lộc đã xây cất lại phần mộ và tôn ngài làm thành hoàng, lập đền thờ để muôn đời hương khói. Trải qua bao biến động thiên tai, dịch họa, đền thờ Nguyễn Sư Hồi, người một thuở mang gươm đi mở cõi vẫn trường tồn cho đến nay. Để xứng đáng với những đóng góp to lớn của ngài, năm 1991 Đền Vạn Lộc đã được Bộ Văn Hoá xếp hạng Di tích quốc gia.

Câu chuyện đến đây, các cụ ai cũng hồ hởi: “Vạn Lộc” là tên chữ của làng được ngài đặt với ý nghĩa hết sức lớn lao là mong muốn cho “muôn lộc đổ về vùng đất này”. Tự hào lắm chứ! Bởi từ ước muốn đó đến nay làng Vạn Lộc đã trở thành vùng đất trù phú, giàu truyền thống văn hoá xứ Nghệ. Nhiều hộ dân Vạn Lộc đã khấm khá từ nghề đánh bắt hải sản, chế biến nước mắm, nướng cá …

Lần theo con đường đầy băng rôn, đi qua những ngôi nhà thơm đặc mùi vị biển, mùi của nước mắm, mùi của cá biển tươi nướng, chúng tôi vào thăm cơ sở nướng cá của vợ chồng chị Nguyễn Thị Hương ở khối 6, nơi tạo việc làm thường xuyên cho gần 10 lao động, trả lương 3- 4 triệu đồng/ tháng/ người. Chị Hương cho hay, mỗi ngày trung bình lò của chị nướng khoảng bảy đến chín tạ cá, ô tô trọng tải nhẹ chở cá lên nhập chợ Đô Lương, Anh Sơn, Thanh Chương, tháng ba mươi ngày đều đặn như thế, cuộc sống cũng khấm khá dần.

Chùa Lô Sơn tọa lạc vị trí sơn thủy hữu tình là một trong những điểm tham quan hấp dẫn của du khách khi về với Cửa Lò

Hàng năm cứ vào dịp rằm tháng giêng, nhân dân làng Vạn Lộc- Cửa Lò lại tổ chức lễ hội ở đền thờ Nguyễn Sư Hồi và chùa Lô Sơn. Dịp “Lễ hội sông nước Vạn Lộc - Cửa Lò”, ngư dân Vạn Lộc  long trọng lấy lửa từ ngôi đền thờ thần linh thiêng rước tới khán đài chính của bãi biển du lịch, khai mạc mở đầu cho lễ hội một mùa du lịch mới.

Chùa Lô Sơn, nơi lắng lòng bình an cho tâm mình thanh thản…

Mỗi lần ra khơi, ngư dân lại đến đền thắp hương cầu cho niềm tin và sức mạnh vững tay lái vươn thuyền bám biển ra khơi

Tôi trở ra ra Cửa Xá, hôm nay ngày rằm, đền Vạn Lộc lại lần lượt có bao nhiêu người dân khắp nơi về thắp hương. Nhiều nhất vẫn là những ngư dân làng biển, đến cầu cho biển lặng sóng êm, cho cá đầy thuyền, cho thêm niềm tin và sức mạnh vững tay lái vươn thuyền bám biển ra khơi.

Hồ Hà- Hồ Lài