Cúng cô hồn, lễ chay hay mặn?

Cầu siêu ở chùa nhân lễ Vu lan. Ảnh: T.L

Không xin chúng sinh phù hộ độ trì cho gia chủ

Theo chuyên gia phong thủy Linh Quang, với lễ cúng cô hồn, trong chùa hoặc tại các gia đình có truyền thống Phật giáo không cúng đồ ăn mặn mà cúng chay. Bởi người xưa cho rằng, khi cúng mặn sẽ khơi dậy lòng “tham” “sân si” khiến các vong hồn không nỡ rời đi, tiếp tục ở lại dân gian.

Mâm cúng cô hồn ngoài hoa quả, bánh kẹo, bỏng ngô, gạo, muối, chè, thuốc, hương, nến, tiền vàng mã… có thể mua thêm ốc hay cá sống để khi cúng xong mang đi phóng sinh. Những gia đình có điều kiện có thể làm lễ lớn hơn như mua thêm bánh mỳ, các loại bánh kẹo với số lượng lớn. Sau khi cúng xong thì có thể mang đi biếu tặng những người nghèo như một cách làm việc thiện tạo phúc cho bản thân và gia đình chứ không nên vứt bỏ.

Trong khi thực hành lễ cúng cô hồn, nhiều gia đình thường khấn cầu xin cô hồn ban phước, xin tài lộc cho gia chủ… Theo các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, đây là điều không đúng vì việc cúng là chúng ta đang ban phát lộc cho những cô hồn này chứ không phải đi lạy lục để những cô hồn phù trợ cho mình. Nên cúng thành tâm gửi hương hoa trà quả lấy lộc cho các cô hồn.

Ý kiến các nhà văn hóa dân gian cho rằng, khi cúng cô hồn, gia chủ không nên để trẻ em, phụ nữ mang thai hay người già lại gần mâm cúng. Bởi những người này được cho là yếu bóng vía nên dễ bị các “vong hồn” trêu chọc.

Có người có quan niệm rằng, “vong dữ” thì nên được “nhốt” lại để tránh làm hại cho người đang sống. Bởi vậy trong tháng Vu Lan có trường hợp con làm lễ “nhốt vong” mẹ, cháu làm lễ “nhốt vong” ông bà vì sợ rằng họ chết vào ngày, giờ dữ sẽ bắt các con cháu đi theo. Các nhà tâm linh nhấn mạnh đây là quan niệm không thể chấp nhận được. Điều này không những thể hiện sự mê tín dị đoan mà còn mang cả hàm ý phỉ báng “vong linh” của người đã chết vì chẳng có cha mẹ, ông bà nào khi thác đi lại quay về hãm hại con cháu.

Không đặt hai mâm cúng gần nhau

Các nhà tâm linh cho rằng, tháng 7 Âm lịch có hai lễ lớn là lễ Vu Lan và lễ cúng chúng sinh (cô hồn). Hai lễ này hoàn toàn khác nhau nhưng nhiều người nhầm tưởng là một vì trùng trong ngày Rằm tháng 7.

Theo giáo lý nhà Phật, ngày Vu Lan xuất phát từ sự tích về Bồ tát Mục Kiền Liên đại hiếu đã cứu mẹ của mình ra khỏi kiếp Ngạ quỷ. Vì thế, sau này lễ Vu Lan trở thành ngày lễ hàng năm để tưởng nhớ công ơn cha mẹ và tổ tiên nói chung. Vào ngày này, các gia đình nên lên chùa làm lễ Vu Lan, cầu siêu tỏ lòng báo hiếu đến cha mẹ, ông bà, tổ tiên… sau đó về nhà làm một mâm cơm chay thắp hương lên bàn thờ Phật và bàn thờ người thân.

Trong khi đó, lễ cúng cô hồn để bố thí thức ăn cho những vong hồn chưa được siêu thoát, những vong hồn không nơi nương tựa, thờ cúng như những bào thai, người chết oan, chết đói, người lưu vong đất khách quê người... Lễ cúng này tùy vào cái tâm và việc làm phúc của mỗi gia chủ, hoàn toàn không có việc bắt buộc phải cúng cô hồn hay các vong linh vào mỗi dịp Rằm tháng 7 hàng năm.

Khi làm lễ Vu Lan cũng như làm lễ cúng cô hồn nhiều người đua nhau làm mâm cao cỗ đầy, cúng tiến tiền tài vật dụng, làm những khóa lễ cả trăm triệu đồng… với niềm tin rằng điều đó mới là hành động báo đáp tổ tiên, lễ lạt càng to càng tốt, càng thể hiện sự hiếu lễ và thể hiện lòng thành của gia chủ cúng thí cô hồn, giúp người nghèo khó.

Nhưng theo nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Hùng Vĩ, (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội), đây là một quan niệm hoàn toàn sai lầm. Nếu tâm bất thiện thì công đức không những không có mà còn mắc tội phỉ báng Phật, cha mẹ cũng vì thế mà không được hưởng hạnh hiếu của con cái, những linh hồn vất vưởng cũng chẳng vì thế mà siêu thoát được. Con cháu tùy điều kiện từng gia đình không cần phải quá cầu kỳ, miễn là thành tâm là được. Tuyệt đối tránh việc sát sinh, cúng cỗ chay là tốt nhất.

Ngoài ra, mọi người nên làm việc phúc như cúng dường, chia sẻ cho những người khổ đau hay lên chùa tụng kinh lễ bái để cầu sự siêu thoát cho ông bà, tổ tiên; cầu phúc cho cha mẹ sống thọ, khỏe mạnh. Đấy là ý nghĩa của chữ hiếu trong mùa Vu Lan.

Không hiếm gia đình hiện vẫn có thói quen để mâm cúng cô hồn cùng với mâm cúng gia tiên. Song cúng cô hồn tuyệt đối không được cúng trong nhà và cần thực hiện cúng sau lễ cúng Phật, thần linh và gia tiên. Gia chủ nên cúng ở ngoài sân, không được cúng ở trong phạm vi gia chủ ở như phòng khách, phòng bếp…

Hà My