Dân khổ trăm bề khi đi xe khách: Nơi cần không có, nơi có không cần

Các tuyến vận tải khu vực miền Trung và phía Nam tập trung chủ yếu ở bến xe Nước Ngầm. Ảnh: Chí Cường

Nhà xe đỡ cảnh “lụy” Sở

Một trong những nội dung quan trọng ảnh hưởng lớn đến hoạt động vận tải, chi phối đến việc đi lại của người dân đó chính là quy định về đăng ký khai thác tuyến. Nghe qua không ít người cho rằng, việc đăng ký khai thác tuyến là chuyện của doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong hoạt động vận tải, quy định này lại ảnh hưởng lớn đến quyền lợi của người dân vì hoạt động kinh doanh vận tải là hạng mục kinh doanh có điều kiện. Nếu không đủ điều kiện thì doanh nghiệp không được chấp thuận khai thác và đương nhiên, người dân không có phương tiện để đi lại. Nếu có, cũng phải đi nhiều chặng tuyến, chi phí tiền nong tốn kém gấp bội.

Thông tư số 60/2015/TT-BGTVT được Bộ trưởng Đinh La Thăng ký ngày 2/11 sửa đổi, bổ sung một số điều của thông tư số 63/2014 ngày 7/11/2014 quy định về tổ chức, quản lý hoạt động kinh doanh vận tải bằng xe ô tô và dịch vụ hỗ trợ vận tải đường bộ. Mục 4, thông tư 60 quy định sửa đổi điều 14 về đăng ký khai thác tuyến. Theo đó, doanh nghiệp, hợp tác xã có giấy phép kinh doanh vận tải (GPKDVT) bằng xe ô tô theo tuyến cố định được đăng ký khai thác tuyến. Căn cứ quy hoạch chi tiết tuyến vận tải hành khách cố định được cấp có thẩm quyền phê duyệt, Sở GTVT địa phương (đối với tuyến nội tỉnh) và Sở GTVT hai đầu tuyến (đối với tuyến liên tỉnh) thống nhất và công bố công khai trên trang thông tin điện tử của Sở biểu đồ chạy xe của từng tuyến do Sở quản lý. Về thời hạn công bố công khai biểu đồ chạy xe Bộ GTVT quy định các Sở phải công bố lần đầu trước ngày 1/1/2016 sau đó công bố định kỳ vào ngày 1 tháng đầu tiên hàng quý. Nếu điều chỉnh quy hoạch chi tiết mạng lưới tuyến vận tải hành khách cố định thì trong 30 ngày phải công bố.

Về quy trình đăng ký khai thác tuyến, căn cứ biểu đồ chạy xe với các giờ xe chạy chưa có doanh nghiệp, HTX khai thác đã được công bố, doanh nghiệp, HTX chủ động lựa chọn và gửi hồ sơ đăng ký khai thác tuyến theo quy định về Sở GTVT nơi đặt trụ sở chính hoặc trụ sở chi nhánh của doanh nghiệp, HTX. Sở GTVT tiếp nhận hồ sơ đăng ký khai thác tuyến và công bố công khai trên trang thông tin điện tử của Sở. Trong 5 ngày làm việc, Sở GTVT phải kiểm tra hồ sơ và trong 2 ngày làm việc tiếp theo phải công bố công khai trên trang thông tin điện tử của Sở việc doanh nghiệp, HTX đăng ký khai thác tuyến thành công hoặc không thành công.

Dân khổ trăm bề vì thiếu xe

Thông tư mới đã bãi bỏ quy định chấp thuận tuyến. Doanh nghiệp chỉ chịu sự chi phối của quy hoạch chi tiết tuyến vận tải hành khách cố định được cấp có thẩm quyền phê duyệt chứ không phải “lụy” các Sở. Anh Trường, có cổ phần trong một doanh nghiệp vận tải hành khách ở tỉnh Hà Tĩnh cho biết, quy định mới đã cởi trói cho doanh nghiệp. Tuỳ vào quy hoạch chi tiết vận tải và nhu cầu thực tế đi lại của người dân, doanh nghiệp có quyền đăng ký để khai thác. Người dân sẽ được hưởng lợi vì tránh được tình trạng nơi quá nhiều xe, nơi không có xe nào. Đồng quan điểm với anh Trường, chị Phạm  Bích Lan, nhà ở Phú Mỹ, quận Nam Từ Liêm (Hà Nội) cho biết, nhà chị ở gần bến xe Mỹ Đình nhưng mỗi lần về quê phải “tăng bo” xuống bến xe Nước Ngầm mới có xe về Hà Tĩnh. Theo chị, khu vực phía Tây, Bắc thành phố Hà Nội vốn phát triển mạnh về nguồn cung nhà ở nên lượng người dân từ các tỉnh thành khác đổ về đây mua nhà nhiều. Từ đó, nhu cầu đi lại ở khu vực này tăng cao nhưng nhiều tuyến vận tải khu vực phía Nam bị “cấm cửa” không cho vào BX Mỹ Đình nên người dân gặp khổ. Chị Lan hy vọng, sắp tới, các doanh nghiệp vận tải các tỉnh phía Nam có thể đăng ký và khai thác thành công ở BX Mỹ Đình để việc đi lại của gia đình chị và hàng vạn hành khách khác được thuận lợi.

“Tiền vé đi 300-400km hết 200.000 đồng nhưng tiền trung chuyển bằng taxi từ nhà ra bến xe Nước Ngầm hết gần 300.000 đồng. Để tiện công việc, người dân toàn phải chọn những khung giờ xe xuất bến muộn, lúc này có muốn đi xe buýt cũng không có. Nếu đi vào giờ có xe buýt thì với hành lý, đồ đạc lủng củng hành khách cũng không thể chọn phương tiện công cộng này để sử dụng. Trong khi đó, nếu đi từ nhà ra BX Mỹ Đình thì chỉ hết chưa đầy 40.000 đồng tiền taxi. Quy định của cơ quan quản lý nhà nước chỉ để tiện cho họ quản lý chứ quyền lợi của người dân chưa được xem xét tới”, chị Lan nói.

Cũng hy vọng vào sự thay đổi nêu trên nhưng anh Đinh Công Thành vốn tìm hiểu kỹ về thông tư mới của Bộ GTVT thì cho rằng chuyện người dân được hưởng lợi sẽ còn dài dài. Theo anh Thành, theo quy định, trong thời gian đăng ký, nếu một tuyến có từ 2 doanh nghiệp, HTX trở lên đăng ký khai thác trùng tuyến và giờ xe chạy thì Sở GTVT hai đầu tuyến phải công bố công khai và thông báo bằng văn bản cho doanh nghiệp, hợp tác xã biết việc tổ chức lựa chọn doanh nghiệp, HTX. Anh Thành cho rằng, việc tổ chức lựa chọn nêu trên theo anh hiểu sẽ là phương án đấu thầu khai thác tuyến. Tuy nhiên, việc đấu thầu và quy định của phương án này anh và nhiều người dân cũng như doanh nghiệp chưa được rõ. Và nếu có phương án này thì anh và doanh nghiệp hy vọng sẽ có một cuộc chơi công bằng, đầu thầu đúng với quy định và tránh được trình trạng “tiền tệ và quan hệ”.

Minh Anh/Báo Gia đình & Xã hội