Lần đầu tiên mở một cuộc triển lãm cá nhân với cái nhìn và thể hiện mới nên nhà báo Đặng Hào (Báo Diễn đàn doanh nghiệp) chỉ khiêm tốn gọi nói bằng cái tên “Gợi ý từ ánh sáng”.

Triển lãm gồm 40 bức hiện đang được triển lãm tại Trung tâm nghệ thuật Việt Art (42 Yết Kiêu-Hà Nội) từ 6-11/3/2008.

Làm báo để thỏa mãn ý thích chụp ảnh

- Từ bao giờ anh có ý định chụp những bức ảnh như thế này trong khi công việc chính của anh là viết báo?

-Tôi cầm máy cũng chừng 15 năm rồi, có những bức chụp cách đây gần 10 năm. Nhưng để ý tưởng hiện lên như hiện nay thì chỉ trong khoảng từ 1-2 năm nay thôi. Năm 1996 tôi đi làm báo chẳng qua là vì thích chụp ảnh. Vì thích chụp ảnh nên nghĩ làm báo để có điều kiện đi đây đi đó và được chụp theo ý thích của mình.

- Cuộc triển lãm của anh là “Gợi ý từ ánh sáng”, vậy bắt nguồn từ sự “gợi ý” nào mà anh nghĩ đến ngôn ngữ ánh sáng?

- Lý do là xuất phát từ suy nghĩ rằng mọi thứ trong vũ trụ này không có gì là đứng yên cả. Nó vẫn chuyển động kể cả khi ta đang ngồi. Vạn vật thì vẫn phát triển và luôn có sự thay đổi. Vậy thì không có lý do gì để mình cứ chụp mãi mãi cái hiện tại. Mình không chụp cái tại thời điểm mà nó đang diễn ra nữa mà chụp cái chu trình của nó. Ví dụ chụp 1 cái cây thì hãy tưởng tượng là nó xanh hơn, hoặc già đi.

- Nghĩa là anh đang “điều khiển” cả những cái tưởng chừng như bất biến, những cái tưởng chừng là hiển nhiên tại thời điểm nào đó?

- Lâu nay con người ta hay sống bằng những thói quen và chính những thói quen đó làm cho mình bị đóng khung. Ăn phở thì cứ ăn ở Nam Ngư mà không biết rằng có thể có nhiều nơi còn ngon hơn nhưng vì do thói quen, người ta không có cơ hội để tìm hiểu và biết những nơi khác. Tại sao mình không “cởi trói” cho cái đầu của mình ra để nghĩ đến một cái khác, chắc chắn mình sẽ thành một con người khác mới hơn. Và đây cũng là cách để tôi cởi bỏ một thói quen của mình chứ cũng không phải cái gì đó ghê gớm cả.

Cần sự cảm nhận hơn là hiểu

- Tôi nghe có người bảo rằng xem tranh của anh có cảm giác như đang nghe nhạc Trịnh?

- Đó cũng là một ý kiến. Rất cám ơn nhưng ví như thế thì cao siêu quá, tôi chỉ mong được ví với loại nào đó vừa vừa thôi.

- Anh nghĩ rằng sẽ có bao nhiêu phần trăm người sẽ hiểu được những bức ảnh của anh?

- Tôi không nghĩ là nó quá khó hiểu. Nhưng khi nghe nhạc hoặc xem tranh đừng nên cố hiểu nó. Cái hiểu ở đây không quan trọng bằng sự cảm nhận. Đừng có cố hiểu nó để rồi mình lại bị chính cái hiểu của mình làm cho sự hiểu ấy bị hạn chế. Tất nhiên cũng không thể nói là không hiểu gì mà hãy chuyển hóa nó thành cảm nhận. Nếu cứ hiểu một cách khô cứng thì sản phẩm của anh sẽ không còn thú vị nữa.

Nhà báo Đặng Hào.

- Triển lãm này có phải là một sự đột phá, một sự tiên phong về kỹ thuật và phong cách chụp ảnh không. Hình như từ trước tới nay cũng chưa có một triển lãm ảnh trừu tượng nào được ra mắt công chúng ở VN?

-Triển lãm ảnh trừu tượng? Hình như cũng chưa diễn ra thật. Nhưng chẳng cần ảnh trừu tượng thì Việt Nam vẫn được biết đến với rất nhiều nghệ sĩ tên tuổi. Nhưng kỹ thuật sẽ không phải là điều mà nghệ sĩ quan tâm. Vấn đề là dùng kỹ thuật đó để làm gì. Điều tôi suy tư là một đề tài hay và mới lạ, một cách biểu đạt mới bằng chính ngôn ngữ của nhiếp ảnh.

- Khi chụp những bức ảnh này anh có phải qua xử lý để "mông má" nó lên không?

- Tất cả đều là nguyên bản, tôi không cần phải xử lý bất kỳ cái gì. Thực ra những ai ở trong nghề hoặc hiểu biết một tí về nhiếp ảnh thì sẽ thấy nó không có gì khó chụp cả. Ngay cả chiếc máy kỹ thuật số bình thường nhất cũng có thể chụp được.

Hãy tin cả những điều ta không thấy

- Anh nghĩ sao nếu có người nhận xét rằng những bức ảnh này của anh giống như là một bức ảnh bị chụp hỏng?

- Hôm vừa rồi cũng có người nói với tôi một điều rất hay rằng bạn ấy đi ngoài đường thấy một người nước ngoài cầm máy ảnh, bấm cái rồi tung nó lên trời chụp để xem bức ảnh đấy có hình thù như thế nào. Và bạn ấy nói, kiểu chụp của tôi có phải là cũng tung lên như thế không. Ở đây không có sự “rơi” ảnh vào hay “đón” ảnh. Nếu tung lên có sự kiểm soát thì nó chỉ mang tính tương đối thôi, còn sự kiểm soát của tôi chủ động hơn nhiều.

Tôi chụp ảnh 15 năm nay rồi và tôi đã luyện cách chụp này lâu rồi nên tôi nghĩ thế nào là tôi làm được thế. Chẳng hạn như tôi chụp một bức ảnh trong nhà hát đang biểu diễn nhạc giao hưởng. Trong lúc đang biểu diễn mà vỗ tay sẽ làm hỏng sự thưởng thức. Nhưng tôi nghe và xem thì thấy có vẻ như khán giả đang vỗ tay ở trong lòng và tôi đã chụp để thể hiện nó ra ngoài.

- Tên triển lãm là “Sự gợi ý từ ánh sáng nhưng thấy màu sắc chủ đạo nhất là màu đen. Vậy màu đen ở đây có ý nghĩa như thế nào?

- Màu đen chỉ để làm nền thôi. Nếu sáng hết thì ánh sáng ở đây không có giá trị nghệ thuật và thực hiện những điều mình muốn nói nữa.

- Trong số những bức ảnh triển lãm lần này, anh tâm đắc với bức nào nhất?

- Nếu tìm cái “nhất” thì tôi nghĩ là hơi khó. Không có cái nhất ở đây vì mỗi cái nó có một kiểu khác, nên không thể nói cái này hay hơn cái kia.

- Anh muốn gửi gắm thông điệp gì vào trong những bức ảnh này?

- Hãy tin cả những điều ta không thấy. Hi vọng là mọi người sẽ tìm thấy một vài điều bổ ích, thoát ra khỏi thói quen của mình và những mặc định của xã hội để tìm đến cái gì đó mới mẻ hơn.

- Anh có bán những bức ảnh này không?

- Có chứ, nếu như có nhu cầu.

Dưới đây là một số tác phẩm của Đặng Hào trưng bày tại triển lãm "Gợi ý từ ánh sáng":

Cây cầu

Cây vĩ cầm

Nắng chiều

Phố cổ

Hoàng hôn

Thanh Hà