“Dấu khắc bằng khoai lang”

Khi xem vở “Thủ Thiệm ở chợ Được”, tôi nghĩ đến những loại dấu khoai lang khác, không chỉ là chuyện thật thật giả giả, mà cả sự sinh sôi của những con dấu, cả cái sự “miệng nhà quan, không có gang cũng có thép”. So với thời bây giờ, dấu khoai lang của Thủ Thiệm chả là cái gì.

Mới hôm kia, hẳn một cơ quan cấp cục ở Đồng Nai, mẹ sếp chết, đã dùng dấu đỏ chót cộp vào cái thông báo hiếu sự, gửi khắp các ban ngành đoàn thể. Lâu hơn thì năm 2012, tại một sở của Hà Nội, cũng một thông báo dấu đỏ liên quan đến hiếu sự kèm cụ thể ngày giờ truy điệu, địa chỉ, lộ trình đường đi tới đám tang bố sếp. Hay năm 2011, một đơn vị công an cấp huyện ở Kiên Giang cũng bị kiểm điểm vì gửi thông báo dấu đỏ “mời” đám tang nhà sếp trưởng. Và còn nữa, nhiều lắm…

Điểm chung của những câu chuyện trên là ai cũng một tâm trạng đau buồn vì tang sự, có điều gì sơ suất mong được lượng thứ. Ai cũng nhận lỗi sau khi đã “được” lên báo. Và người ngoài cuộc, nếu dễ dãi, thường bỏ qua chuyện này với suy nghĩ: Nghĩa tử là nghĩa tận, là cái tình ở công sở, chứ chắc gì có mục đích khác. Thôi thì đành hi vọng như vậy: Họ không có mục đích gì khác!

Nhưng con dấu, mà dấu không phải khắc bằng khoai lang của Thủ Thiệm, thì có dùng vào mục đích trong sáng hay trong tối đều không chấp nhận được nếu đó không phải việc công, không thể hiện quyền lực hành chính mà con dấu đại diện. Đó là sự tùy tiện của người cầm cân nảy mực khi được trao quyền lực hành chính. Những hành vi trong sáng nhưng sai luật dần dần sẽ đóng vai trò tác nhân biến đổi tâm lý mỗi con người, khiến người ta thấy bình thường kể cả khi “trong tối”.

Họ không nâng niu, tôn trọng cái quyền lực uy nghiêm mà Nhà nước trao để tùy tiện dùng vào hiếu hỉ, mời mọc, thì liệu có biết tôn trọng nhân dân? Hay chỉ tranh thủ sử dụng quyền lực được ban để phục vụ mưu cầu của mình.

Qua vụ mời tang, lại nhớ mấy lần mời cưới. Chúng ta đã tìm ra “mối quan hệ” giữa văn hóa tang lễ với con dấu, giữa chức danh của bố mẹ cô dâu chú rể tới văn hóa cưới hỏi. “Ma chê, cưới trách”, chúng ta lại là những con người nhân từ, rộng lượng và bỏ qua tất cả. Rồi mai đây, có khi nào người ta cộp dấu vào tấm cáo phó không?

Việt Nguyễn