Dịch Ebola: Mối đe dọa nghiêm trọng sự sống nhân loại

Bệnh do virut Ebola (sốt xuất huyết do virut Ebola) là một bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm (thuộc nhóm A), có khả năng lây lan nhanh và tỉ lệ tử vong cao tới 90%. Virus gây bệnh này có hàng loạt biến thể, nó được đặt theo con sông Ebola ở Cộng hòa Dân chủ Congo, nơi dịch bệnh bùng phát lần đầu tiên vào năm 1976. Dịch Ebola thường xuất hiện từ những ngôi làng hẻo lánh ở Trung và Tây Phi, gần rừng mưa nhiệt đới. Virus lây truyền từ động vật hoang dã sang người sau đó lan ra trong cộng đồng theo hình thức từ người sang người.

Loài dơi quạ ăn trái (Pteropodidae) là vật chủ tự nhiên của Ebola. Ngoài ra khỉ đột, vượn, lợn... cũng có thể trở thành vật trung gian truyền bệnh nếu chúng tiếp xúc với nước bọt hoặc phân dơi.

Guinea hôm 22/3 thông báo virus Ebola là nguyên nhân một dịch bệnh khi đó hoành hành ở vùng rừng phía nam nước này, với 59 trường hợp tử vong. Các triệu chứng đầu tiên xuất hiện từ 6 tuần trước đó nhưng các chuyên gia không thể nhận dạng bệnh. Sau đó, các nhà khoa học ở thành phố Lyon, Pháp, nghiên cứu mẫu xét nghiệm và xác nhận loại virus chính là Ebola.

Virus Ebola lây lan tới thủ đô Conakry của Guinea 5 ngày sau đó. Hôm 31/3, nhà chức trách Liberia xác nhận có hai trường hợp nhiễm Ebola. Sierra Leone xác nhận trường hợp tử vong đầu tiên do Ebola hôm 26/5 và trở thành quốc gia châu Phi thứ ba chịu ảnh hưởng của dịch bệnh.

Trong vòng hai ngày: 31/7 và 1/8, 4 nước Guinea, Liberia, Nigeria và Sierra Leone báo cáo thêm 163 trường hợp mắc mới, 61 trường hợp đã tử vong. Guinea có 13 ca mắc mới nhưng đến 12 người đãtử vong, con số này tại Liberia là 77 và 28 ca đã tử vong.

Tính đến 4/8, đã có 1.711 trường hợp nhiễm virus trong đó 932 người đã tử vong. Ba nước bị nặng nhất là Guinée, Siera Leone, Liberia. Ba nước này tổ chức chiến dịch chống dịch bệnh thường gây chết người này, trong khi các quốc gia Châu Phi khác cố gắng kiểm soát vùng biên giới để tránh lây nhiễm. Hai người Mỹ bị nhiễm virus Ebola đã quay về Mỹ điều trị. Các chuyên gia cho rằng, bệnh dịch sẽ không phát tán nghiêm trọng ngoài Châu Phi.

Tổng giám đốc WHO Margaret Chan nhấn mạnh, đây là đợt bùng phát dịch chưa từng có, rất khó kiểm soát. Dịch diễn ra tại những khu vực có dân di biến động qua biên giới và lây truyền qua đường hàng không. Điều này trái ngược với những gì diễn ra trong các vụ dịch trước đây. Nếu tình hình tiếp tục trở nên xấu hơn, nguy cơ dịch sẽ lan truyền sang các nước khác là rất lớn.

Đe dọa sự sống nhân loại

WHO cho biết virut này đang phát tán một cách không thể kiểm soát trên toàn cầu. Hiện không có thuốc hoặc vaccine phòng ngừa căn bệnh này, tuy nhiên hiện có một số loại thuốc đang được thử nghiệm hoặc phát triển. Sự việc gần đây nhất có 2 nhân viên y tế làm việc ở Samaritan Purse đã điều trị bằng một loại thuốc mới, điều này đặt ra câu hỏi những loại thuốc chưa từng được thử nghiệm có nên được sử dụng trong trường hợp này. Tuy nhiên, WHO khuyến cáo các loại thuốc mới nên được thử nghiệm trên người để đảm bảo nó an toàn trong điều trị.

Tổng thống Liberia Ellen Johnson Sirleaf cũng đã thông báo đưa ra chính thể ở vị trí cao nhất có liên quan đến bệnh dịch sốt xuất huyết do virut Ebola. “Chính quyền và nhân dân Liberia yêu cầu các phương án tối cần thiết vì sự tồn vong của quốc gia, cũng như bảo vệ cuộc sống của người dân. Chính thể này đã được ban hành khẩn cấp trên toàn lãnh thổ Liberia, nó có hiệu lực từ ngày 6-8-2014 và kéo dài trong vòng 90 ngày”.

Để phòng ngừa sự lây lan tiếp theo của dịch bệnh nguy hiểm này trên toàn lãnh thổ, Liberia đóng cửa phần lớn các cửa khẩu, trường học và cho phép nhân viên những cơ quan chính phủ "không quan trọng" nghỉ 30 ngày.

Tổ chức Bác sĩ Không biên giới (MSF) cho biết tình trạng hiện tại ở Guinea, Liberia và Sierra Leone chỉ diễn biến tồi tệ hơn và cảnh báo hiện không có chiến lược tổng thể nào để giải quyết sự bùng phát của dịch Ebola.

Các quốc gia châu Phi như Kenya, Ethiopia, Cộng hòa Dân chủ Congo và Benin cho biết họ sẽ tăng cường kiểm tra tại các điểm kiểm soát biên giới và sân bay.

Lãnh đạo 4 nước Tây Phi, Guinea, Sierra Leone, Liberia và Bờ Biển Nga, hôm 1/8 đã có cuộc gặp Tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới, bà Margaret Chan, ở thủ đô Conakry của Guinea để bắt đầu triển khai kế hoạch 100 triệu USD đối phó với dịch Ebola.

Tổng thư ký Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) - Raymond Benjamin, nói: "Chúng ta cần phải hành động nhanh chóng. Cho đến giờ, virus Ebola vẫn chưa tác động đến hàng không thương mại, nhưng chúng ta đang bị ảnh hưởng",

Truyền thông Canada cho biết một bác sĩ Canada đã tự nguyện cách ly để đề phòng sau nhiều tuần chữa trị cho bệnh nhân ở Tây Phi. Bác sĩ người Mỹ, làm việc cùng ông, hiện đã bị nhiễm Ebola.

Một nguồn tin từ Liên minh châu Âu (EU) cho biết đã trang bị và sẵn sàng chữa trị cho bất kỳ bệnh nhân nào mắc Ebola trong 28 quốc gia thành viên. "Chúng tôi không thể loại trừ khả năng người nhiễm bệnh tới châu Âu nhưng EU có biện pháp để theo dõi và kiềm chế bất cứ sự bùng phát nào", nguồn tin nói. Trường hợp cách ly và xét nghiệm âm tính một ca nghi ngờ mắc Ebola ở thành phố Valencia, Tây Ban Nha cho thấy "hệ thống này có tác dụng".

Tân Ngoại trưởng Anh Philip Hammond gọi Ebola là "một mối đe dọa nghiêm trọng". Nhà chức trách Anh trước đó xét nghiệm một người nghi ngờ nhiễm Ebola nhưng kết quả là âm tính. Một cuộc họp khẩn cấp đã quyết định giải pháp tốt nhất là cung cấp "thêm các nguồn lực để giải quyết bệnh dịch tại nơi phát sinh" ở Tây Phi, ông Hammond cho biết thêm.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Pháp nói họ đang hỗ trợ về kỹ thuật và chuyên môn ở khu vực Tây Phi.

Nhà chức trách y tế Thái Lan yêu cầu toàn bộ bệnh viện theo dõi sát các triệu chứng của bệnh nhân, đặc biệt là công dân Thái hoặc khách du lịch từng ở Tây Phi.

Chính quyền Hong Kong công bố các biện pháp kiểm tra đối với những trường hợp nghi ngờ. Trường hợp gần đây nhất là một phụ nữ từ châu Phi tới Hong Kong có nhiều dấu hiệu giống triệu chứng bệnh Ebola nhưng kết quả xét nghiệm là âm tính.

Australia hôm 31/7 cho biết đã sẵn sàng chuẩn bị trong trường hợp Ebola xuất hiện tại đây. Chính quyền nước này cũng cảnh báo không nên tới Guinea, Liberia và Sierra Leone.

Lan Dương tổng hợp