Doanh nghiệp vay tiền làm ăn ở Agribank Cần Thơ: Có hình sự hóa quan hệ dân sự?

Bị hại khẳng định chưa có thiệt hại

Theo kêu gọi đầu tư vào lĩnh vực chế biến sản phẩm nông thủy sản xuất khẩu của TP. Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang, Công ty Tây Nam tiến hành tham gia đầu tư dự án tại đây.

Năm 2012 Công ty làm hợp đồng tín dụng vay 289 tỷ đồng từ Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Cần Thơ (Agribank Cần Thơ) để đầu tư xây dựng cụm nhà máy sản xuất, chế biến nông thủy sản xuất khẩu tại TP.Vị Thanh.

Ngay khi được giải ngân vốn vay, công ty bắt tay vào xây dựng nhà máy. Đang lúc việc thi công, lắp ráp thiết bị sắp hoàn thành, khoảng tháng 5/2014, Công an TP Cần Thơ nhiều lần mời ông Nhân lên hỏi chuyện vay ngân hàng, quá trình làm việc nhiều lần, kéo dài trong thời gian hơn 17 tháng. Rắc rối này buộc ông Nhân phải dừng hoạt động đầu tư cụm nhà máy và có văn bản đề nghị Agribank Cần Thơ thanh lý hợp đồng vay.

Ngân hàng đồng ý và gửi đơn yêu cầu TAND quận Ninh Kiều giải quyết. Khi tòa dân sự thụ lý vụ án kinh doanh thương mại giữa Agribank Cần Thơ và Công ty Tây Nam thì tháng 6/2016, Công an TP Cần Thơ khởi tố, bắt tạm giam ông Nhân 4 tháng với hành vi “làm khống hồ sơ để lừa đảo chiếm đoạt tiền ưu đãi lãi suất của Nhà nước”.

Cụm nhà máy sản xuất, chế biến nông thủy sản xuất khẩu của Công ty Tây Nam tại TP.Vị Thanh hiện còn dang dở. Ảnh: Nam Anh

Ngày14/10/2016, Công an TP Cần Thơ tổ chức họp báo để thông tin cho các cơ quan báo chí về vụ án này. Tại buổi họp báo, Đại tá Bùi Trọng Thế - Phó giám đốc Công an TP Cần Thơ xác nhận Cơ quan An ninh Điều tra Công an TP Cần Thơ có khởi tố bắt tạm giam 4 bị can, trong đó ông Nhân bị khởi tố hành vi “làm khống hồ sơ để lừa đảo chiếm đoạt tiền ưu đãi lãi suất của Nhà nước”.

Công an TP Cần Thơ vẫn tiếp tục xác định bị can đã lừa đảo, chiếm đoạt hơn 59 tỷ đồng tiền lãi suất ưu đãi, gây thiệt hại cho Agribank Cần Thơ vì cho rằng Công ty Tây Nam không thuộc đối tượng được hưởng ưu đãi lãi suất.

Ngoài ra, Công an TP. Cần Thơ cho biết ông Nhân đã mở các công ty con, thuê người làm giám đốc, vay tiền ngân hàng, sử dụng tiền vay không đúng mục đích như dùng mua bất động sản và tiêu xài cá nhân.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, trước và sau khi khởi tố, chính Agribank Việt Nam đã có đến 2 văn bản giải thích rõ về khoản vay và vấn đề áp dụng ưu đãi lãi suất đối với Công ty Tây Nam (văn bản số 2203/NHNo-PC do Phó TGĐ Agribank Việt Nam Phạm Toàn Vượng ký ngày 25/3/2016 phúc đáp gửi cho Cơ quan An ninh Điều tra TP Cần Thơ và văn bản số 653/HĐTV-KHL do Chủ tịch HĐTV Agribank Việt Nam Trịnh Ngọc Khánh ký ngày 1/7/2016 gửi Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND, Giám đốc công an, Viện trưởng VKSND TP.Cần Thơ).

Theo đó, Agribank Việt Nam phê duyệt cho Công ty Tây Nam được vay ưu đãi lãi suất là đúng đối tượng. Agribank Việt Nam cũng xác định 59 tỷ đồng là khoản chưa thiệt hại, bởi khi xét thấy dự án thực hiện chậm tiến độ (vì lý do khách quan), không đáp ứng được theo quy định tại Thông tư số 65/2011/TT-BTC của Bộ Tài chính và theo thỏa thuận với Công ty Tây Nam, Agribank Việt Nam đã chỉ đạo cho Agribank Cần Thơ chuyển toàn bộ khoản vay ưu đãi lãi suất của Công ty Tây Nam sang khoản vay thông thường vào ngày 01/08/2014.

Công ty Tây Nam cũng cam kết trả nợ đầy đủ bao gồm lãi suất phát sinh (59 tỷ đồng do chuyển từ lãi suất ưu đãi sang lãi suất thông thường). Hơn nữa, ngân hàng chưa thực hiện quyết toán với Bộ Tài chính và Bộ Tài chính chưa cấp bù lãi suất ưu đãi cho khoản vay của Công ty Tây Nam. Vì vậy, Ngân hàng xác nhận không bị thiệt hại như Cơ quan An ninh Điều tra Công an TP. Cần Thơ cáo buộc.

Nhà máy sản xuất, chế biến nông thủy sản xuất khẩu của Công ty Tây Nam tại TP.Vị Thanh hiện còn dang dở. Ảnh: Nam Anh

Cũng theo các văn bản nêu trên của Agribank Việt Nam, Công ty Tây Nam vay tiền có tài sản thế chấp là Tòa nhà siêu thị Citimax (gần 3.000m2) tại đường Nguyễn Trãi, trung tâm kinh doanh sầm uất, sôi động của thành phố Cần Thơ, được đơn vị thẩm định giá độc lập Hoàng Quân có trụ sở chính tại TP. HCM định giá 360 tỷ đồng.

Sau đó, ngân hàng định giá lại còn 333 tỷ đồng, cộng với tài sản hình thành từ vốn vay là nhà xưởng, máy móc, kho tàng, bến bãi… tại cụm nhà máy đã được xây lắp ở TP.Vị Thanh có giá trị 190 tỷ đồng, tổng số giá trị tài sản của Công ty Tây Nam là 523 tỷ đồng, lớn hơn giá trị khoản vay 258 tỷ đồng và lãi suất phát sinh 100 tỷ đồng của ngân hàng. Và theo xác nhận của Agribank Việt Nam, khoản vay của Công ty Tây Nam theo hợp đồng tín dụng có kỳ hạn 10 năm và chưa tới hạn trả cho ngân hàng.

Cũng theo ngân hàng, khi dự án dừng triển khai bởi những lý do khách quan ngoài ý muốn của doanh nghiệp và ngân hàng, Agribank Cần Thơ đã khởi kiện Công ty Tây Nam ra tòa dân sự. Nếu công ty không thực hiện thì chỉ cần phát mãi tài sản thế chấp để ngân hàng thu hồi nợ.

Chuyên gia luật nói gì?

Nhận định về vụ việc, luật sư Bùi Quang Nghiêm - Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP. HCM cho rằng: “Các hợp đồng tín dụng và thế chấp tài sản được ký giữa Công ty Tây Nam với Agribank Cần Thơ đúng luật. Cả về hình thức và nội dung của các hợp đồng đều phù hợp với quy định của Nhà nước, do Agribank Việt Nam - Hội sở ngân hàng xét duyệt hồ sơ.

Bên vay có tài sản thế chấp với giá trị cao hơn giá trị của các khoản vay và tài sản này có thật. Việc sử dụng vốn vay đúng mục đích là xây dựng nhà máy sản xuất nông thủy sản xuất khẩu tại TP.Vị Thanh là làm thật, dự án có thật”.

Cụm nhà máy sản xuất, chế biến nông thủy sản xuất khẩu của Công ty Tây Nam tại TP.Vị Thanh hiện còn dang dở. Ảnh: Nam Anh

Ngoài ra, luật sư Nghiêm cũng khẳng định, không thấy có bất cứ thiệt hai nào cho ngân hàng là bên cấp tín dụng, cũng như không có thiệt hại nào cho ngân sách nhà nước. Các văn bản của Agribank Việt Nam đã nêu rõ, Agibank Việt Nam đã chỉ đạo Chi nhánh Cần Thơ không thực hiện hỗ trợ lãi suất nữa và áp dụng lãi suất cho vay thông thường đối với khoản vay của Công ty Tây Nam.

Thực tế, Bộ Tài chính cũng chưa cấp bù lãi suất cho Agribank. Công ty Tây Nam cũng đã cam kết trả toàn bộ số lãi theo lãi suất thông thường bằng văn bản.

“Không thấy có hành vi gian dối, cả Nhà nước và Ngân hàng có thiệt hại. Hơn nữa, như đã nói, bên vay có tài sản thế chấp với giá trị cao để đảm bảo khoản vay và do vậy không có ai chiếm đoạt của ai. Không có dấu hiệu của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 139 Bộ Luật hình sự”, luật sư Nghiêm nói và nhận định cơ quan công an có dấu hiệu hình sự hóa mối quan hệ dân sự.

Hiếu Huỳnh