Hà Nội
23°C / 22-25°C

Đờn ca tài tử lên đẳng cấp toàn cầu

Thứ tư, 15:11 11/12/2013 | Giải trí

GiadinhNet - Ngày 5/12 vừa qua, tại phiên họp Ủy ban Liên chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 8 của UNESCO tại thành phố Baku, nước Cộng hòa Azerbaijan, Đờn ca tài tử Nam bộ của Việt Nam đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Đờn ca tài tử lên đẳng cấp toàn cầu 1

Đờn ca tài tử là sinh hoạt văn nghệ dân dã của người dân Nam bộ. Ảnh: T.G

 
Gốc quyền quý, nếp bình dân

Cục Di sản văn hóa (Bộ VH, TT&DL) cho rằng, nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ đã đáp ứng được các tiêu chí để đăng ký vào Danh sách di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại như: Được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua giáo dục chính thức và không chính thức tại khắp 21 tỉnh phía Nam; được tái tạo thông qua trao đổi văn hóa với các dân tộc khác nhau, thể hiện sự hoà hợp và tôn trọng lẫn nhau giữa các dân tộc.

Sau lễ vinh danh, UNESCO hy vọng, Việt Nam sẽ có các biện pháp bảo vệ nhằm mục đích hỗ trợ cộng đồng trong việc trao truyền và phương pháp giảng dạy truyền miệng cũng như trong chương trình giáo dục chính thức. Những hình thức này sẽ được thực hiện với sự tham gia tích cực của các học viên, các chuyên gia, các tổ chức chuyên ngành và với sự hỗ trợ tích cực của Nhà nước.

Theo GS.NS Trần Văn Khê, cố vấn cấp cao trong việc xây dựng hồ sơ về Đờn ca tài tử Nam Bộ trình UNESCO thì đây là một dòng nhạc dân tộc, đã hình thành và phát triển từ cuối thế kỷ 19, bắt nguồn từ nhạc lễ (Nhã nhạc cung đình Huế). Đờn ca tài tử là nghệ thuật của đàn và ca, do những người bình dân, thanh niên nam nữ nông thôn Nam bộ hát ca sau những giờ lao động. Xuất hiện hơn 100 năm trước, Đờn ca là loại hình diễn tấu có ban nhạc gồm 4 loại là đàn kìm, đàn cò, đàn tranh và đàn bầu (gọi là tứ tuyệt). Sau này có cách tân bằng cách thay thế độc huyền cầm bằng cây guitar phím lõm. Những người tham gia đờn ca tài tử phần nhiều là bạn bè, chòm xóm với nhau.

Ban nhạc thường dùng năm nhạc cụ, gọi là ban ngũ tuyệt gồm: Đàn tranh, tỳ bà, đàn kìm, đàn cò và đàn tam. Phụ họa thêm là sáo, thường là sáo bảy lỗ. Về trang phục, những người tham gia đờn ca tài tử phần nhiều là bạn bè, chòm xóm với nhau nên thường chỉ mặc các loại thường phục khi tham gia trình diễn. Khi nào diễn ở đình, miếu hoặc trên sân khấu họ mới mặc các trang phục biểu diễn.
 
Bình dân và… đỉnh cao

Theo GS Trần Văn Khê, những năm gần đây, nhằm đáp ứng nhu cầu của khách du lịch nên các nhóm nhạc tài tử hợp lại với nhau thành các câu lạc bộ đờn ca tài tử mang tính bán chuyên nghiệp. Một số người nói rằng, từ “nghiệp dư” có nghĩa là “tài tử”. Trong thực tế, từ này có nghĩa là tài năng nhưng hoạt động âm nhạc chỉ để cho vui chứ không mang tính hiệu quả vật chất. Vì thế, dù là tài tử nhưng không có nghĩa là nghệ sỹ không phải là chuyên gia âm nhạc. Để trở thành một nghệ sĩ trong ý nghĩa xác thực nhất của từ này, họ phải thực hành trong một thời gian dài.

Đờn ca tài tử được xướng lên trong các lễ hội, đám cưới, sinh nhật, trong bóng mát của vườn cây, trong lòng một con thuyền giữa dòng sông hoặc trong đêm trăng sáng.
 
Nghe tin Đờn ca tài tử được UNESCO vinh danh, GS. NS Trần Văn Khê không giấu được niềm vui và sự mãn nguyện. Ông chia sẻ: “Niềm đam mê về thể loại nhạc này đã “lận” vào tôi từ thuở thiếu thời, qua các cậu, các cô của mình trong gia tộc. Rồi tôi tự hào và nghiên cứu nó. Chính sự tự hào được truyền qua hàng chục thế hệ cùng với sự đi sâu vào học thuật, đã cho tôi biết rằng, đây là loại nhạc vừa bình dân như chính tâm hồn con người miền Nam, vừa là đỉnh cao trong các thể loại nhạc thuộc họ đàn dây của Việt Nam. Trong thâm tâm mình, tôi biết đờn ca tài tử sẽ xứng đáng với sự công nhận và vinh danh cao quý này”.

Hiện nay, TP HCM có 118 CLB Đờn ca tài tử quy tụ hơn 2.000 thành viên. Hàng năm, ngành văn hóa thành phố đều đặn tổ chức liên hoan Đờn ca tài tử toàn thành. Đây là một mạch ngầm chảy mạnh mẽ, duy trì sức sống bền bỉ của đờn ca tài tử. Sự trân trọng và vinh danh thể loại nghệ thuật này, một lần nữa sẽ được tái hiện trong lễ hội Đường hoa TP HCM năm 2014 vào dịp Tết Giáp Ngọ này.
 

“Loại âm nhạc này đúng ra là một loại nhạc thính phòng, thường

Đờn ca tài tử lên đẳng cấp toàn cầu 2
trình diễn trong phạm vi không gian tương đối nhỏ như trong gia đình, tại các đám cưới, đám giỗ, sinh nhật… hoặc trong các lễ hội, sau khi thu hoạch mùa vụ, thường được biểu diễn vào những đêm trăng sáng ở xóm làng. Nguồn gốc của nhạc tài tử là ca Huế, pha lẫn âm nhạc từ các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi. Loại nhạc này mang đậm tính cách giải trí, vui chơi chứ không thuộc loại nhạc lễ”. GS Trần Văn Khê
 
Quốc Định
phamhuongthuviec
Bình luận (0)
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Lisa - con gái Khánh Thi khiến khán giả 'tan chảy' trong bộ ảnh đầu năm

Lisa - con gái Khánh Thi khiến khán giả 'tan chảy' trong bộ ảnh đầu năm

Giải trí - 1 giờ trước

GĐXH - Lisa - con gái Khánh Thi mới có bộ ảnh đầu xuân năm mới khiến khán giả mê mẩn vì vẻ ngoài đáng yêu như thiên thần.

Á quân Giọng hát Việt nhí quê Nghệ An diện áo dài mừng Tết

Á quân Giọng hát Việt nhí quê Nghệ An diện áo dài mừng Tết

Xem - nghe - đọc - 2 giờ trước

GĐXH - Ca sĩ Felix Tiến Quang - Á quân Giọng hát Việt nhí 2015 cũng hòa nhịp Xuân Bính Ngọ 2026 về đã tung ra bộ ảnh áo dài đầy nghệ thuật, vừa mang nét đẹp truyền thống vừa mang nét trẻ trung năng động.

Phim Việt nào đang có doanh thu cao nhất đường đua phim Tết 2026?

Phim Việt nào đang có doanh thu cao nhất đường đua phim Tết 2026?

Xem - nghe - đọc - 2 giờ trước

GĐXH - Theo thống kê của Box Office Vietnam, phim “Thỏ ơi!!” của Trấn Thành đang thống lĩnh cuộc đua phòng vé Tết 2026.

Diễn viên Ngọc Huyền khoe ảnh gia đình, gây chú ý nhất là mẹ chồng - em gái Chí Trung, giảng viên piano

Diễn viên Ngọc Huyền khoe ảnh gia đình, gây chú ý nhất là mẹ chồng - em gái Chí Trung, giảng viên piano

Giải trí - 3 giờ trước

GĐXH - Diễn viên Ngọc Huyền "Thương ngày nắng về" khiến nhiều người ngưỡng mộ khi đăng tải hình ảnh đón Tết thứ hai ấm áp cùng gia đình chồng.

Khoảnh khắc Tết đầu tiên của quý tử 6 tháng tuổi nhà Ngọc Hân

Khoảnh khắc Tết đầu tiên của quý tử 6 tháng tuổi nhà Ngọc Hân

Giải trí - 7 giờ trước

GĐXH - Ngọc Hân chia sẻ khoảnh khắc Tết đầu tiên của bé Pi 6 tháng tuổi. Cô ghi lại những biểu cảm đáng yêu và những khoảnh khắc ấm áp bên gia đình.

Phan Mạnh Quỳnh tiết lộ vai trò đặc biệt của bà xã trong cuộc sống

Phan Mạnh Quỳnh tiết lộ vai trò đặc biệt của bà xã trong cuộc sống

Câu chuyện văn hóa - 7 giờ trước

Sau nhiều năm kín tiếng về đời sống riêng, Phan Mạnh Quỳnh hiếm hoi chia sẻ về bà xã Khánh Vy – người anh xem là điểm tựa tinh thần và hậu phương vững chắc.

Mỹ nhân tuổi Ngọ phim giờ vàng VTV: Người là Thượng úy, người làm dâu hào môn

Mỹ nhân tuổi Ngọ phim giờ vàng VTV: Người là Thượng úy, người làm dâu hào môn

Giải trí - 16 giờ trước

Cùng sinh năm 1990, từng phủ sóng khung giờ vàng VTV, ba mỹ nhân này có lựa chọn khác biệt: người làm dâu hào môn, người ghi dấu trên màn ảnh, sân khấu.

Cặp vợ chồng sao Việt cùng cầm tinh tuổi Ngọ sống hòa hợp, thấu hiểu vượt qua mọi sóng gió bên nhau

Cặp vợ chồng sao Việt cùng cầm tinh tuổi Ngọ sống hòa hợp, thấu hiểu vượt qua mọi sóng gió bên nhau

Giải trí - 19 giờ trước

GĐXH - Tuấn Hưng và vợ - Thu Hương cùng cầm tinh tuổi Ngọ, khi về chung nhà, họ có sự hòa hợp trong cuộc sống. Cặp đôi đồng hành và bình yên bên nhau sau hơn một thập kỷ chung sống.

Đỗ Thị Hà năm đầu đón Tết ở quê chồng, biểu cảm của chồng nàng hậu khiến fan thích thú

Đỗ Thị Hà năm đầu đón Tết ở quê chồng, biểu cảm của chồng nàng hậu khiến fan thích thú

Giải trí - 22 giờ trước

GĐXH - Hoa hậu Đỗ Thị Hà đón Tết đầu tiên ở quê chồng. Hình ảnh đôi vợ chồng son cùng nhau đi du xuân, biểu cảm trái ngược thu hút sự chú ý từ fan.

Quang Thắng đóng 'Tết này ai đến xông nhà' nổi danh cả nước, tuổi U60 sống giản dị luôn tâm huyết với nghề diễn

Quang Thắng đóng 'Tết này ai đến xông nhà' nổi danh cả nước, tuổi U60 sống giản dị luôn tâm huyết với nghề diễn

Giải trí - 23 giờ trước

GĐXH - Diễn viên Quang Thắng lần đầu góp mặt phim điện ảnh trong "Tết này ai đến xông nhà", dù là vai phụ nhưng lại gây nhiều ấn tượng với khán giả.

Top