Hà Nội
23°C / 22-25°C

Đờn ca tài tử lên đẳng cấp toàn cầu

Thứ tư, 15:11 11/12/2013 | Giải trí

GiadinhNet - Ngày 5/12 vừa qua, tại phiên họp Ủy ban Liên chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 8 của UNESCO tại thành phố Baku, nước Cộng hòa Azerbaijan, Đờn ca tài tử Nam bộ của Việt Nam đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Đờn ca tài tử lên đẳng cấp toàn cầu 1

Đờn ca tài tử là sinh hoạt văn nghệ dân dã của người dân Nam bộ. Ảnh: T.G

 
Gốc quyền quý, nếp bình dân

Cục Di sản văn hóa (Bộ VH, TT&DL) cho rằng, nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ đã đáp ứng được các tiêu chí để đăng ký vào Danh sách di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại như: Được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua giáo dục chính thức và không chính thức tại khắp 21 tỉnh phía Nam; được tái tạo thông qua trao đổi văn hóa với các dân tộc khác nhau, thể hiện sự hoà hợp và tôn trọng lẫn nhau giữa các dân tộc.

Sau lễ vinh danh, UNESCO hy vọng, Việt Nam sẽ có các biện pháp bảo vệ nhằm mục đích hỗ trợ cộng đồng trong việc trao truyền và phương pháp giảng dạy truyền miệng cũng như trong chương trình giáo dục chính thức. Những hình thức này sẽ được thực hiện với sự tham gia tích cực của các học viên, các chuyên gia, các tổ chức chuyên ngành và với sự hỗ trợ tích cực của Nhà nước.

Theo GS.NS Trần Văn Khê, cố vấn cấp cao trong việc xây dựng hồ sơ về Đờn ca tài tử Nam Bộ trình UNESCO thì đây là một dòng nhạc dân tộc, đã hình thành và phát triển từ cuối thế kỷ 19, bắt nguồn từ nhạc lễ (Nhã nhạc cung đình Huế). Đờn ca tài tử là nghệ thuật của đàn và ca, do những người bình dân, thanh niên nam nữ nông thôn Nam bộ hát ca sau những giờ lao động. Xuất hiện hơn 100 năm trước, Đờn ca là loại hình diễn tấu có ban nhạc gồm 4 loại là đàn kìm, đàn cò, đàn tranh và đàn bầu (gọi là tứ tuyệt). Sau này có cách tân bằng cách thay thế độc huyền cầm bằng cây guitar phím lõm. Những người tham gia đờn ca tài tử phần nhiều là bạn bè, chòm xóm với nhau.

Ban nhạc thường dùng năm nhạc cụ, gọi là ban ngũ tuyệt gồm: Đàn tranh, tỳ bà, đàn kìm, đàn cò và đàn tam. Phụ họa thêm là sáo, thường là sáo bảy lỗ. Về trang phục, những người tham gia đờn ca tài tử phần nhiều là bạn bè, chòm xóm với nhau nên thường chỉ mặc các loại thường phục khi tham gia trình diễn. Khi nào diễn ở đình, miếu hoặc trên sân khấu họ mới mặc các trang phục biểu diễn.
 
Bình dân và… đỉnh cao

Theo GS Trần Văn Khê, những năm gần đây, nhằm đáp ứng nhu cầu của khách du lịch nên các nhóm nhạc tài tử hợp lại với nhau thành các câu lạc bộ đờn ca tài tử mang tính bán chuyên nghiệp. Một số người nói rằng, từ “nghiệp dư” có nghĩa là “tài tử”. Trong thực tế, từ này có nghĩa là tài năng nhưng hoạt động âm nhạc chỉ để cho vui chứ không mang tính hiệu quả vật chất. Vì thế, dù là tài tử nhưng không có nghĩa là nghệ sỹ không phải là chuyên gia âm nhạc. Để trở thành một nghệ sĩ trong ý nghĩa xác thực nhất của từ này, họ phải thực hành trong một thời gian dài.

Đờn ca tài tử được xướng lên trong các lễ hội, đám cưới, sinh nhật, trong bóng mát của vườn cây, trong lòng một con thuyền giữa dòng sông hoặc trong đêm trăng sáng.
 
Nghe tin Đờn ca tài tử được UNESCO vinh danh, GS. NS Trần Văn Khê không giấu được niềm vui và sự mãn nguyện. Ông chia sẻ: “Niềm đam mê về thể loại nhạc này đã “lận” vào tôi từ thuở thiếu thời, qua các cậu, các cô của mình trong gia tộc. Rồi tôi tự hào và nghiên cứu nó. Chính sự tự hào được truyền qua hàng chục thế hệ cùng với sự đi sâu vào học thuật, đã cho tôi biết rằng, đây là loại nhạc vừa bình dân như chính tâm hồn con người miền Nam, vừa là đỉnh cao trong các thể loại nhạc thuộc họ đàn dây của Việt Nam. Trong thâm tâm mình, tôi biết đờn ca tài tử sẽ xứng đáng với sự công nhận và vinh danh cao quý này”.

Hiện nay, TP HCM có 118 CLB Đờn ca tài tử quy tụ hơn 2.000 thành viên. Hàng năm, ngành văn hóa thành phố đều đặn tổ chức liên hoan Đờn ca tài tử toàn thành. Đây là một mạch ngầm chảy mạnh mẽ, duy trì sức sống bền bỉ của đờn ca tài tử. Sự trân trọng và vinh danh thể loại nghệ thuật này, một lần nữa sẽ được tái hiện trong lễ hội Đường hoa TP HCM năm 2014 vào dịp Tết Giáp Ngọ này.
 

“Loại âm nhạc này đúng ra là một loại nhạc thính phòng, thường

Đờn ca tài tử lên đẳng cấp toàn cầu 2
trình diễn trong phạm vi không gian tương đối nhỏ như trong gia đình, tại các đám cưới, đám giỗ, sinh nhật… hoặc trong các lễ hội, sau khi thu hoạch mùa vụ, thường được biểu diễn vào những đêm trăng sáng ở xóm làng. Nguồn gốc của nhạc tài tử là ca Huế, pha lẫn âm nhạc từ các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi. Loại nhạc này mang đậm tính cách giải trí, vui chơi chứ không thuộc loại nhạc lễ”. GS Trần Văn Khê
 
Quốc Định
phamhuongthuviec
Bình luận (0)
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Quân (Huỳnh Anh) bất thường sau chia tay bạn gái

Quân (Huỳnh Anh) bất thường sau chia tay bạn gái

Xem - nghe - đọc - 3 giờ trước

GĐXH - Nỗi đau quá lớn sau chia tay Thương đã khiến Quân thay đổi, anh chọn sống hời hợt, cam chịu trước bố mẹ.

Chụp ảnh cùng bạn diễn kém tuổi, Lê Phương vẫn trẻ đẹp ở tuổi 41

Chụp ảnh cùng bạn diễn kém tuổi, Lê Phương vẫn trẻ đẹp ở tuổi 41

Giải trí - 3 giờ trước

GĐXH - Lê Phương khi chụp ảnh cùng bạn diễn kém tuổi Quốc Huy, cô vẫn trẻ đẹp, rạng rỡ. Ở tuổi 41, nữ diễn viên vẫn giữ được sắc vóc nhờ chăm sóc bản thân thật tốt.

Phim kinh dị chiếu vào mùa hè 2026 gây tò mò bởi tín ngưỡng 'thờ ma' trong đời sống người Hà Giang

Phim kinh dị chiếu vào mùa hè 2026 gây tò mò bởi tín ngưỡng 'thờ ma' trong đời sống người Hà Giang

Xem - nghe - đọc - 4 giờ trước

GĐXH - Trong đời sống tâm linh dân gian Việt Nam, bàn lễ không đơn thuần là nơi thờ cúng, mà là không gian giao thoa giữa niềm tin, nghi thức và ký ức cộng đồng. Ở mỗi vùng miền, cách bày biện bàn lễ thờ ma mang những sắc thái khác nhau, phản ánh điều kiện tự nhiên, tập quán sinh hoạt và quan niệm riêng về linh hồn và thế giới vô hình.

Thiếu gia bật khóc khi bạn gái nghèo nói lời chia tay

Thiếu gia bật khóc khi bạn gái nghèo nói lời chia tay

Xem - nghe - đọc - 4 giờ trước

GĐXH - Thương nói lời chia tay trong nước mắt, Quân van xin người yêu đừng rời bỏ mình.

Nam MC VTV duyên dáng, gây sốt với phần thi 'Ai là triệu phú'

Nam MC VTV duyên dáng, gây sốt với phần thi 'Ai là triệu phú'

Câu chuyện văn hóa - 7 giờ trước

Sự xuất hiện của nam MC duyên dáng này tại chương trình "Ai là triệu phú" khiến nhiều khán giả thích thú.

Bạch Cúc 'Người đẹp Tây Đô' nức tiếng một thời ở tuổi trung niên làm mẹ đơn thân, nuôi con trai khôn lớn

Bạch Cúc 'Người đẹp Tây Đô' nức tiếng một thời ở tuổi trung niên làm mẹ đơn thân, nuôi con trai khôn lớn

Giải trí - 19 giờ trước

GĐXH - Việt Trinh ở thập niên 90 nức tiếng với danh xưng "nữ hoàng ảnh lịch" nhờ nhan sắc xinh đẹp cùng tài năng diễn xuất. Ngoài ra, thời điểm đó với vai diễn Bạch Cúc, cô luôn được khán giả quan tâm cho đến tận bây giờ.

Vợ và con gái MC Quyền Linh tiếp tục gây chú ý

Vợ và con gái MC Quyền Linh tiếp tục gây chú ý

Giải trí - 21 giờ trước

GĐXH - Vợ MC Quyền Linh chia sẻ hình ảnh chúc mừng sinh nhật 20 tuổi con gái Lọ Lem. Khán giả trầm trồ sắc vóc rạng rỡ của 2 mẹ con.

Nữ diễn viên phim Sex Education nổi tiếng chỉ sau một đêm

Nữ diễn viên phim Sex Education nổi tiếng chỉ sau một đêm

Giải trí - 21 giờ trước

GĐXH - Diễn viên Aimee Lou Wood sau bộ phim "Sex Education" đã liên tiếp có được những vai diễn đáng chú ý và vươn tầm ảnh hưởng tới khán giả toàn cầu.

Đánh thức tiềm năng phía đông Thủ đô theo hướng văn hóa, tâm linh, làng nghề và trải nghiệm

Đánh thức tiềm năng phía đông Thủ đô theo hướng văn hóa, tâm linh, làng nghề và trải nghiệm

Câu chuyện văn hóa - 22 giờ trước

GĐXH - Là điểm đến quan trọng trong không gian du lịch phía đông Thủ đô, Gia Lâm sẽ hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng theo hướng văn hóa, tâm linh, làng nghề và trải nghiệm, thu hút khách du lịch trong nước và quốc tế.

Người mẫu cùng thời Thanh Hằng, Xuân Lan vừa công khai kết hôn lần 3 với chồng Tây hơn 17 tuổi là ai?

Người mẫu cùng thời Thanh Hằng, Xuân Lan vừa công khai kết hôn lần 3 với chồng Tây hơn 17 tuổi là ai?

Giải trí - 22 giờ trước

GĐXH - Người mẫu Bảo Trúc mới đây đã công bố kết hôn với chồng Tây hơn 17 tuổi. Đây là lần thứ 3, người đẹp làm đám cưới.

Top