Gian nan cuộc chiến chống tội phạm mua bán người tại Nghệ An

Bốn nạn nhân của nạn mua bán người được giải cứu vào cuối năm 2017 (ảnh do cơ quan công an cung cấp).

Nhức nhối nạn mua bán người

Theo hồ sơ các vụ án, nạn nhân của tội phạm mua bán người chủ yếu trong độ tuổi từ 14-30. Họ sinh sống chủ yếu ở các bản làng vùng sâu vùng xa thuộc các huyện miền núi, dân tộc thiểu số. Ngoài ra, các nạn nhân có đời sống kinh tế hết sức khó khăn, trình độ nhận thức về pháp luật, xã hội hạn chế. Đặc biệt, những người này không có công việc ổn định.

Phần lớn các nạn nhân mà tội phạm mua bán người nhắm tới là những người lười lao động nhưng thích hưởng thụ cuộc sống. Nhiều nạn nhân sau khi bị bán qua bên kia biên giới bị ép làm gái mại dâm, bị bán làm vợ đàn ông Trung Quốc, phải chịu cuộc sống tủi nhục. Đáng lưu ý hơn là không ít trường hợp từ nạn nhân của nạn mua bán người trở thành người điều hành các đường dây mua bán phụ nữ, trẻ em qua biên giới.

Trước tình hình tội phạm mua bán người hết sức nhức nhối này, Nghệ An là một trong 6 địa phương được lựa chọn là đơn vị chỉ đạo điểm thực hiện Chương trình phòng chống tội phạm mua bán người giai đoạn 2016 - 2020. Dưới sự chỉ đạo quyết liệt và thực hiện có hiệu quả của cơ quan chức năng, công tác phòng chống tội phạm mua bán người trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2015-2018 đã có những chuyển biến đáng kể.

Theo thống kê của ngành chức năng, từ ngày 15/11/2015 đến 13/3/2018, toàn tỉnh Nghệ An đã phát hiện, bắt giữ 34 vụ, 57 đối tượng phạm tội mua bán người. Riêng lực lượng công an phát hiện, bắt giữ 30 vụ, 52 đối tượng; lực lượng biên phòng bắt giữ 4 vụ, 5 đối tượng. Trong đó, các cơ quan chức năng đã đấu tranh, bắt giữ 6 vụ, 18 đối tượng mua bán trẻ em, tổ chức lực lượng giải cứu và hỗ trợ kinh phí đưa về địa phương 41 nạn nhân, giúp đỡ họ ổn định cuộc sống. 16 nạn nhân của tội phạm mua bán người đã được giải cứu kịp thời, hỗ trợ và trao trả về gia đình. Trong thời gian qua, có 30 vụ, 53 bị cáo liên quan đến các vụ mua bán người, mua bán trẻ em được TAND hai cấp đưa ra xét xử và tuyên phạt mức án tương xứng với hành vi phạm tội.

Cuộc chiến còn lắm gian nan

Thượng tá Cao Ánh Hồng - Phó trưởng Phòng Cảnh sát hình sự (PC 45, Công an tỉnh Nghệ An) cho biết: “Hiện nay, tại các tỉnh của Trung Quốc sát biên giới Việt Nam thì người Nghệ An sinh sống, lưu vong ở đó tương đối nhiều. Bên cạnh đó, sự mất cân bằng giới tính ở Trung Quốc khiến nhu cầu lấy vợ của đàn ông nước này tăng cao. Nắm bắt được nhu cầu trên, các đối tượng đã câu kết, móc nối với nhau hình thành các đường dây có quy mô, có tổ chức, mục đích về Việt Nam tìm kiếm, dụ dỗ phụ nữ, trẻ em gái nhẹ dạ, thiếu hiểu biết ở các vùng miền núi Nghệ An đưa sang Trung Quốc. Ngoài ra, nguồn lợi nhuận từ các phi vụ mua bán người (mỗi nạn nhân trung bình được bán với giá 6 vạn nhân dân tệ, tương đương 180 triệu đồng) khiến bọn tội phạm không từ mọi thủ đoạn để thực hiện hành vi phạm tội".

Các cơ quan chức năng cũng chỉ rõ, công tác phòng chống tội phạm mua bán người hiện vẫn đang gặp rất nhiều khó khăn. Trong đó phải kể đến tình trạng thiếu việc làm, không có thu nhập và đặc biệt là tư tưởng thích hưởng thụ của không ít nạn nhân. Thủ đoạn của tội phạm mua bán người ngày càng tinh vi, địa bàn hoạt động rộng, đối tượng đông, liên quan đến nhiều địa phương nên công tác nắm tình hình, thu thập tài liệu chứng minh hành vi pham tội hết sức khó khăn. Nhiều đối tượng lợi dụng sơ hở trong quy định kết hôn với người nước ngoài, cho - nhận con nuôi có yếu tố nước ngoài để lừa gạt đưa phụ nữ, trẻ em ra nước ngoài bán.

Đại tá Nguyễn Chí Tý - Trưởng phòng Phòng chống ma túy và tội phạm, Bộ chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh Nghệ An cho biết: “Bên cạnh đấu tranh quyết liệt với tội phạm này cần phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục quần chúng nhân dân trong khu vực biên giới về phương thức, thủ đoạn… của tội phạm mua bán người. Cần chủ động làm tốt công tác phòng ngừa kết hợp chính sách xã hội cụ thể, thiết thực, hiệu quả hơn để hỗ trợ tạo công ăn việc làm, xóa đói giảm nghèo cho các đối tượng phụ nữ có nguy cơ trở thành nạn nhân của tội phạm mua bán người; hỗ trợ, giúp đỡ các nạn nhân tái hòa nhập cộng đồng; xây dựng các mô hình điểm về phòng chống tội phạm mua bán người…”.

Từ đầu năm 2018, việc tổ chức xét xử lưu động đã dừng thực hiện. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng cần duy trì hình thức xét xử đối với các vụ án mua bán người này bởi nó có hiệu quả đặc biệt ở các địa bàn vùng sâu, vùng xa, nơi người dân không có nhiều điều kiện để tiếp cận thông tin cũng như hiểu biết về pháp luật.

H.Vĩnh - V.Đồng