Hai tấm bia cổ kỳ lạ về chống sách nhiễu dân

Ông Đức Vịnh, cán bộ Bảo tàng Lịch sử Việt Nam giới thiệu về tấm bia. Ảnh: HP.

Phản ánh tệ hạch sách

Trong khuôn viên của Bảo tàng Lịch sử Việt Nam có một tấm bia khá đặc biệt, được trưng bày khu vực ngoài trời. Ông Lê Đức Vịnh – cán bộ phòng quản lý Trưng bày ngoài trời và không gian tưởng niệm – Bảo tàng Lịch sử Việt Nam cho biết tấm bia này có tên “ Thân cấm khử tệ” đã được Bảo tàng sưu tầm và tiếp nhận lại trên địa bàn Hà Nội. Bia được làm bằng đá, khắc chữ Hán. Các cứ liệu ghi trên văn bia cho thấy bia được làm vào thời vua Tự Đức. Cụ thể, bia do “Hoàng Tổng đốc Hà Ninh” và “Hoàng tuần phủ Hà Nội” ban hành, ghi chi tiết thời gian ra đời là “Tự Đức năm thứ 34 (1881) tháng tư, ngày 12”. Theo sử sách, vào thời điểm nói trên, Tổng đốc Hà Ninh (Hà Nội và Ninh Bình) là tướng Hoàng Diệu và Tuần phủ Hà Nội lúc bấy giờ là ông Hoàng Hữu Xứng. Điều này trùng hợp với cứ liệu được lưu lại trên tấm bia đá.

Ngoài ra, ông Lê Đức Vịnh còn cho biết thêm, nội dung văn bia cho thấy, hai vị Tổng đốc và Tuần phủ nói trên đã ra một tờ sức (một dạng văn bản) về việc cấm sách nhiễu nhân dân. Tờ sức này sau đó được Tổng đốc Hà Ninh và Tuần phủ Hà Nội cho triển khai khắc bia để ở những nơi đông người qua lại.

Nội dung tấm bia được giới thiệu sơ lược.

Bảo vệ dân nghèo, răn đe quan lại

Trong tấm bia cũng đề nội dung trong bia được triển khai trên địa bàn 2 huyện Thọ Xương và Vĩnh Thuận thời bấy giờ.

Theo ông Lê Đức Vịnh, điều kỳ lạ là các nhà nghiên cứu cũng đã phát hiện ra 1 tấm bia khác được coi là “song sinh” với tấm bia kể trên. Tấm bia thứ 2 có kích cỡ, hoa văn trang trí và nội dung giống y hệt với tấm “Thân cấm khử tệ” chính là tấm bia được gắn ở cửa Ô Quan Chưởng. Thời bấy giờ, Ô Quan Chưởng chính là một cửa ngõ quan trọng của Hoàng thành và có lượng người qua lại đông đúc.