Hàng loạt vụ nổ lớn ở độ sâu 37 mét dưới lòng đất, bí mật đằng sau là một nhiệm vụ đặc biệt đã kéo dài 45 năm

Thành phố Lynchburg (bang Virginia, Mỹ) đang triển khai dự án hạ tầng quy mô lớn mang tên LYHBeyond, với hạng mục trọng tâm là đường hầm ngầm dài gần 1,6 km được đào bên dưới suối Blackwater.

Theo cơ quan quản lý nước địa phương Lynchburg Water Resources (LWR), đây là công trình hạ tầng lớn nhất trong lịch sử thành phố, đồng thời là giai đoạn cuối của chương trình xử lý nước thải hỗn hợp (CSO) đã kéo dài suốt 45 năm.

Mục tiêu của dự án là thu gom và lưu trữ lượng nước mưa cùng nước thải phát sinh trong các trận mưa lớn. Khi hoàn thành vào năm 2027, hệ thống được dự báo sẽ giảm 98% lượng nước thải gây ô nhiễm tràn ra môi trường so với thời điểm chương trình bắt đầu.

Về quy mô, đường hầm sở hữu đường kính khoảng 3,7 mét. Khi đi vào vận hành, nó có khả năng chứa tới 17,8 triệu lít (tương đương 4,7 triệu gallon) nước thải kết hợp với nước mưa.

Việc xây dựng một không gian chứa lớn như vậy giúp thành phố ngăn chặn được lượng chất thải đổ trực tiếp vào dòng suối Blackwater mỗi khi có bão lớn, bảo vệ hệ sinh thái địa phương.

Do địa hình khu vực là đá cứng, các đơn vị thi công phải áp dụng kỹ thuật “khoan và nổ mìn” để mở đường. Quá trình này bao gồm việc khoan nhiều lỗ trên đá, đặt thuốc nổ, kích nổ, sau đó loại bỏ các mảnh vỡ.

Đây là công việc đòi hỏi sự cẩn trọng cao độ và tốc độ tiến triển chậm, vì mỗi bước đào đều phụ thuộc vào kết quả của vụ nổ trước đó.

Độ sâu của đường hầm nằm trong khoảng từ 21 đến 37 mét (70 đến 120 feet). Để kiểm soát an toàn, quy trình nổ mìn tại đây được quy định rất chặt chẽ.

Năm phút trước khi kích nổ, năm tiếng còi ngắn sẽ vang lên. Một phút trước khi nổ, một loạt còi tiếp tục báo hiệu. Sau vụ nổ, một tiếng còi dài báo khu vực an toàn và tiếng còi dài thứ hai thông báo đội ngũ kỹ thuật có thể tiếp cận đường hầm.

Vụ nổ thử nghiệm đầu tiên được thực hiện ngày 13/1/2025 với lượng thuốc nổ chỉ bằng 25% mức thông thường. Theo LWR, sau khi đã làm chủ được kỹ thuật, lượng vật liệu nổ được tăng dần lên trong các giai đoạn đào tiếp theo.

Hoạt động đào hầm và vận chuyển vật liệu diễn ra thông qua một giếng đứng có đường kính khoảng 11,6 mét (38 feet) đặt tại khu vực cuối đường Seventh Street, trung tâm thành phố. Giếng này được che phủ để hạn chế tiếng ồn và ngăn chặn đá vụn văng ra ngoài, giảm thiểu tác động đến khu dân cư xung quanh.

Về tiến độ, trong giai đoạn đầu, công trường chỉ thực hiện từ 1 đến 2 vụ nổ mỗi tuần. Khi bước vào giai đoạn cao điểm, tần suất được nâng lên 2 vụ nổ mỗi ngày. Theo kế hoạch, công tác khoan và nổ mìn sẽ kéo dài đến tháng 7/2026.

Công ty Atkinson Construction hiện là đơn vị chịu trách nhiệm quản lý dự án dưới sự giám sát của Lynchburg Water Resources.

Nhìn lại hành trình 45 năm của chương trình CSO từ năm 1979 đến nay, dự án LYHBeyond được xem là "mảnh ghép" cuối cùng quan trọng. Dù nằm sâu dưới lòng đất và gần như vô hình sau khi hoàn thành, công trình này được kỳ vọng sẽ mang lại tác động lâu dài đối với chất lượng nguồn nước và hệ sinh thái địa phương.

Không chỉ là một dự án thoát nước đơn thuần, LYHBeyond còn phản ánh xu hướng các đô thị đầu tư mạnh cho hạ tầng ngầm để giải quyết những vấn đề môi trường tồn đọng nhiều thập kỷ. Trường hợp của Lynchburg cho thấy các công trình ít được nhìn thấy nhất đôi khi lại đóng vai trò quan trọng nhất đối với sự phát triển bền vững của thành phố.

Đức Minh