Hàng triệu con chim có hành vi lạ trên bầu trời, nhà khoa học kêu gọi người dân làm ngay hành động này

Hàng triệu con chim có hành vi lạ trên bầu trời  

Theo BirdCast, nền tảng theo dõi chim di cư bằng radar thời gian thực của Cornell Lab of Ornithology và các đối tác, mùa di cư xuân năm 2026 tại Mỹ bắt đầu từ ngày 1/3. Giai đoạn chim di cư mạnh nhất thường rơi vào khoảng từ giữa tháng 4 đến giữa tháng 5, còn toàn bộ mùa xuân kéo dài tới ngày 15/6. BirdCast cho biết vào mùa di cư, số chim bay trên bầu trời nước Mỹ có thể biến động từ vài triệu đến vài trăm triệu con trong một đêm, và có những thời điểm vượt mốc một tỷ con.

Những con số cập nhật giữa tháng 4/2026 cho thấy quy mô của hiện tượng này không hề nhỏ. Trên bảng điều khiển BirdCast, riêng King County thuộc bang Washington đã ghi nhận 1.177.800 con chim băng qua khu vực trong đêm 17 rạng sáng 18/4, với khoảng 265.200 con vẫn đang ở trên không lúc 3 giờ sáng. Tại DeKalb County, bang Georgia, 782.100 con chim được ghi nhận đã băng qua trong đêm 17 rạng sáng 18/4, còn Westmoreland County ở Pennsylvania cũng ghi nhận 404.800 con trong cùng khoảng thời gian.

BirdCast cho biết phần lớn các loài chim di cư bắt đầu cất cánh sau hoàng hôn khoảng 30–45 phút, và lượng chim trên không thường đạt đỉnh sau đó 2–3 giờ. Đây là lý do nhiều người không nhìn thấy chúng bằng mắt thường, nhưng radar thời tiết lại có thể ghi nhận rất rõ những "đám mây sinh học" lan rộng quanh các trạm quan trắc sau khi trời tối.

Điều khiến giới khoa học lo nhất 

BirdCast cho biết hơn 80% loài chim di cư ở Bắc Mỹ bay vào ban đêm. Theo phần giải thích của nền tảng này, chim dựa vào bầu trời đêm, chuyển động của các vì sao và cả từ trường Trái Đất để định hướng. Nhưng khi đi qua các đô thị rực sáng, quầng sáng nhân tạo có thể khiến chúng mất khả năng định vị, lệch khỏi đường bay và bị hút về phía những khu vực đầy kính, bê tông và các chướng ngại vật nguy hiểm.

Một nghiên cứu được Cornell Lab of Ornithology giới thiệu từ hiện tượng "Tribute in Light" ở New York cho thấy khi bị ánh sáng mạnh hút vào, chim di cư có thể tụ lại với số lượng lớn, bay chậm đi, bắt đầu quay vòng và kêu nhiều hơn bình thường. Các nhà nghiên cứu ghi nhận mật độ chim ở khu vực Lower Manhattan có lúc tăng lên gấp 60 đến 150 lần mức thông thường. Khi đèn được tắt, đàn chim phân tán chỉ sau vài phút để tiếp tục hành trình.

Đó cũng là lý do vì sao các nhà khoa học và tổ chức bảo tồn liên tục phát đi khuyến nghị người dân tắt các nguồn sáng không cần thiết trong mùa chim di cư. Cornell cho biết chỉ riêng tại Mỹ, mỗi năm có hơn 1 tỷ con chim chết vì va vào cửa kính và các công trình xây dựng. BirdCast cũng nhấn mạnh rằng chỉ khoảng 10% số đêm trong cả mùa lại chiếm tới khoảng 50% lưu lượng chim di cư, nên việc giảm ánh sáng đúng vào những đêm cao điểm có thể tạo ra hiệu quả bảo tồn rất lớn.

Hành động được yêu cầu làm ngay

Khuyến nghị cốt lõi mà BirdCast đưa ra rất đơn giản: tắt các nguồn sáng không cần thiết từ chập tối tới rạng sáng trong các giai đoạn di cư quan trọng. Với mùa xuân, mốc được BirdCast nêu rõ là từ 1/3 đến 15/6. Trong khi đó, chương trình Lights Out của Audubon tại Texas khuyến nghị cụ thể hơn: nên tắt bớt đèn từ 23 giờ tới 6 giờ sáng, đồng thời kéo rèm hoặc đóng mành để giảm ánh sáng hắt ra từ cửa sổ.

Với các nguồn sáng buộc phải duy trì, các tổ chức bảo tồn khuyến cáo nên dùng ánh sáng ấm, hướng đèn chúc xuống dưới, lắp chụp chắn để hạn chế ánh sáng hắt lên trời hoặc chiếu vào cây cối, đồng thời sử dụng cảm biến chuyển động hoặc hẹn giờ để đèn chỉ bật khi thật sự cần thiết. Cơ quan Fish & Wildlife Service của Mỹ thậm chí lưu ý rằng nếu chim đang bị "mắc kẹt" trong một vùng sáng mạnh, chỉ cần tắt đèn khoảng 15–20 phút cũng có thể giúp chúng thoát ra và trở lại hành vi bay bình thường.

Nhìn từ góc độ khoa học, đây không phải một "điềm báo" huyền bí, mà là lời nhắc rất cụ thể về cách con người đang làm biến dạng bầu trời đêm. Hàng triệu con chim vẫn phải đi qua những "xa lộ trên không" ấy mỗi mùa. Và trong nhiều đêm cao điểm, thứ chúng cần nhất từ con người đôi khi chỉ là một động tác rất nhỏ: tắt bớt đèn trước khi đi ngủ.