Khoảng trống vời vợi trong tim cha mẹ

Việc của mẹ là ăn chứ đừng nói!

Đây là câu chuyện được ghi lại trong cuốn nhật ký tư vấn của Trung tâm tư vấn tâm lý Người bạn tri kỷ (phố Hoàng Quốc Việt, Hà Nội). Chuyên gia tâm lý Trần Hương Ly, người tư vấn qua điện thoại cho cụ Chắt kể: Bữa cơm hôm đó có đủ mặt vợ chồng ông Quang và hai đứa cháu trai đã lớn. Không phải hôm nay cụ Chắt mới khóc lần đầu. Không biết đã bao nhiêu lần cụ phải thầm khóc vì cậu con trai mà cụ hết mực yêu thương.

Cụ Chắt suốt ngày ở nhà một mình. Đến chiều tối thấy con cháu đi làm về thì cụ mừng lắm. Bữa ăn là dịp hiếm hoi trong ngày để nhìn mặt con cháu, hỏi han tình hình sau một ngày làm việc. Vậy nhưng mỗi lần cụ cất lời là ông Quang lại chặn lại ngay. Mỗi lần cụ hỏi điều gì đó, ông Quang lại gắt gỏng: “Mẹ biết gì mà hỏi” hay “thôi mẹ đừng nói nữa”, “con chỉ mong mẹ đến bữa ăn cơm thì chỉ việc ăn, ăn xong thì lên phòng mà nghỉ. Việc gia đình thì đã có bọn con lo, việc xã hội thì đã có người khác lo. Không phải việc của mẹ nên mẹ đừng hỏi. Mà mẹ biết gì mà hỏi chứ. Bọn con ngày đi làm đã mệt mỏi lắm rồi. Mẹ đừng làm khổ con cháu nữa”.

Nhiều hôm buồn, cụ xuống phòng khách ngồi nhìn con cháu đi lại, nhìn người giúp việc làm việc. Ngồi xem thì thể nào cũng góp ý chỉ đạo món này làm thế này, món kia làm thế kia… Đang làm gì mà thấy mẹ ngồi hoặc đi lại trong nhà, thấy vướng víu là ông Quang lại bảo mẹ lên phòng.

Quên mất sự có mặt của cha

Một trường hợp khác là khách hàng của Trung tâm tư vấn Tuổi trẻ hạnh phúc và kỹ năng cuộc sống (Trung ương Đoàn       TNCSHCM) cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Khách hàng là bà Hoa, vợ ông Chính, 55 tuổi ở Hoàng Mai, Hà Nội. Ông Chính là con trai duy nhất của cụ Tâm. Cũng như cụ Chắt, cả cuộc đời cụ Tâm đã hy sinh hết cho con. Cụ bà mất đã lâu, cụ Tâm năm nay cũng gần bước sang tuổi “cửu thập siêu thọ”. Vậy nhưng vài năm trở lại đây cụ Tâm đau yếu liên miên. Vợ chồng ông Chính thuê một người giúp việc chuyên chăm sóc cụ.

Cụ Tâm có tính hay làm nũng con. Ông Chính đi làm suốt ngày, chẳng mấy khi ông có thời gian hỏi han bố. Bình thường cụ Tâm cũng không rên la gì. Vậy nhưng hôm nào được con hỏi một câu là cụ Tâm bắt đầu tuôn một tràng: “Bố đau lắm”, “đêm qua bố đau mình mẩy không ngủ được”, “hôm trước bố đau răng không ăn được”…

Vốn bận bịu, nghe bố than phiền không dứt để làm nũng mình nên ông Chính rút kinh nghiệm là không vào phòng cụ Tâm nữa. Tất cả mọi việc ông giao phó lại hết cho vợ và người giúp việc, ông ít khi bước vào phòng bố. Cụ Tâm đau ốm liên miên nhưng ông Chính cũng chẳng hỏi han. Cùng lắm là những khi cụ Tâm tức ngực, khó thở hay bệnh quá nặng thì ông mới ngó qua, nhưng cũng chỉ đứng ngoài cửa hỏi vọng vào...

Không ai thay thế được con

Theo chuyên gia tâm lý Nguyễn Hương Lan, Trung tâm tư vấn Hạnh phúc gia đình (Tổng đài 1088), với người già, nhu cầu được tôn trọng, yêu thương khẩn thiết hơn cả nhu cầu ăn uống. Ăn uống chỉ là để tồn tại. Còn cảm giác được con cháu tôn trọng, thương yêu mới thực sự mang lại hạnh phúc cho họ. Nhưng cả cụ Chắt và cụ Tâm đều thiếu vắng tình thương và tôn kính của những người con của mình.

Giải thích việc cụ Tâm vì sao hay kêu la rên rỉ khi được con hỏi đến, chuyên gia tâm lý Nguyễn Hương Lan cho rằng: Điều đó chứng tỏ cụ Tâm thiếu sự quan tâm của con. Tính cách của người già rất giống trẻ. Cũng giống như việc đứa trẻ muốn được bố mẹ quan tâm thì giả vờ đau bụng, đến khi bố mẹ đưa đến bệnh viện thì hết đau.

Do vậy, giống như việc bố mẹ phải yêu thương quan tâm trẻ nhiều hơn thì con cái cũng nên ứng xử như thế với cha mẹ già của mình. Muốn cha mẹ không than vãn thì tốt nhất hãy thường xuyên hỏi han, chăm sóc họ. Cho đến lúc cha mẹ thấy đủ, thấy yên lòng thì tự khắc sẽ không còn kêu ca nữa.

Có một thực tế trong văn hóa người Á Đông nói chung, người Việt Nam nói riêng, đàn ông con trai thường ít nhúng tay vào việc nhà. Chính quan niệm này đã khiến cho nam giới hình thành nếp sống xa lạ với những việc gia đình như chăm sóc, phụng dưỡng bố mẹ già. Vì thế, khi cha mẹ già cả hay đau ốm, những người con trai thường giao hết việc chăm sóc phụng dưỡng cho vợ hoặc người giúp việc. Họ tưởng có người chăm sóc cha mẹ là mình đã làm tròn bổn phận mà không hay biết rằng, vợ hay người giúp việc không bao giờ bù đắp được khoảng trống trong trái tim mẹ cha.