Không phát triển vì quản lý kém?

Thông tin từ những người đứng đầu ngành giao thông cũng thừa nhận, xây dựng từ năm 1881, đến nay đường sắt Việt Nam không có km cao tốc hay đường đôi nào, thị phần chỉ chiếm 1,9% trong toàn ngành giao thông.

Bình luận về vấn đề này, nhiều người chỉ ra những mặt tồn tại, yếu kém của ngành đường sắt. Không phải do ngành đường sắt ít được đầu tư mà do quản lý kém hiệu quả: Giá vận chuyển cao, thời gian vận chuyển quá dài so với ô tô; nhiều khâu phiền hà như chờ mua vé quá lâu đối với những người không mua được vé qua mạng; bốc hàng chở hàng gây phiền hà; vệ sinh kém; an ninh nhà ga còn lộn xộn...

“Từ khi người Pháp xây dựng đến giờ vẫn thế: Đường ray, đầu tàu, toa tàu... chỉ duy tu, bảo dưỡng, ít đầu tư mới và... kêu ca. Nhìn những đoàn tàu nhếch nhác, ga tàu lộn xộn, ai kham cho nổi? Hơn nữa, không phải ai cũng biết cách đặt vé qua mạng. Mẹ tôi mua vé 5 sao từ Sài Gòn đi Phan Thiết có thời gian vận chuyển là gần 4 tiếng nhưng chờ đợi mua được vé tại ga Hoà Hưng hết 3 tiếng. Bằng đó chưa cải cách được thì đừng nói đến cải cách chuyện khác. Cho tôi mở doanh nghiệp ngồi kế bên quầy bán vé tôi bán vé cho. Tôi chỉ cần hưởng 1% doanh thu, bảo đảm không bao giờ để khách đợi quá 15 phút”, bạn Quỳnh Anh thẳng thắn.

“Ở nước ngoài đi tàu đắt hơn máy bay vì được ngắm cảnh, đóng góp phần rất lớn cho du lịch. Đi tàu ở Việt Nam thì ngắm gì? Trong khi đó, chi phí quá đắt so với hạ tầng, ăn uống đắt, nhà vệ sinh bẩn, toa xe ồn và xóc, đêm không thể ngủ vì thoáng cái là loa thông báo: “Đoàn tàu sắp đến ga”... rồi bán hàng rao ầm ĩ trên toa...”

Vì những lý do đó mà ngành đường sắt mất khách hàng, thua lỗ nên có tiền không nên vội đầu tư mà phải tập trung cải tiến quản lý sao cho tổng giá cước vận chuyển hợp lý hơn, dịch vụ tốt hơn mới nhiều khách hàng tìm đến, kinh doanh có lãi sẽ có tiền để đầu tư.

Những ai đã từng sống và làm việc tại Nhật Bản thì biết rất rõ ngành vận tải đường sắt rất phát triển, chi phí thấp, tiện lợi, giảm thiểu ách tắc giao thông. Ở Trung Quốc cũng vậy, đi tàu cao tốc di chuyển 1.500km hết 5 tiếng đồng hồ, giá vé quy đổi ra tiền VNĐ trung bình là 1.000 VNĐ/km, tức đi 1.500km hết 1,5 triệu đồng, cảm giác ngồi trên tàu êm ái, thích hơn ngồi máy bay, đồ ăn cũng ngon hơn.

Trên thực tế ở nước ta, nhu cầu đường sắt rất lớn, độ an toàn cao nhưng đầu tư và khai thác chưa hiệu quả dù đây cũng là xương sống của nhiều ngành kinh tế khác. Phải chăng, đường sắt không phát triển vì quản lý quá kém?

Mai Hạnh