Lãnh đạo lương tiền tỷ, công nhân móc cống tủi phận

Anh Sang nói: “Đời mà, họ “ăn” trên đầu, trên cổ những thân phận lương lậu bèo bọt của tụi tui”.Ảnh: Cao Thăng

 

Gần 11h trưa 29/8, tại ngã tư đường Hai Bà Trưng-Điện Biên Phủ (quận 1), dòng người xe hối hả qua lại như mắc cửi. Ai cũng né, muốn đi cho nhanh qua cái miệng hố ga đang mở đen ngòm, bốc mùi hôi thối nồng nặc. Quanh hố ga, 3 người đàn ông trong bộ trang phục màu xanh, ướt sũng nước bùn sền sệt, đen kịt. Chúng tôi lại gần họ, cố gắng để không nhăn mặt, bịt mũi bởi cái mùi thum thủm bốc ra từ quần áo, cơ thể họ…

Một trong 3 người đàn ông, ước chừng ngoài 40 tuổi, ngước nhìn với nét mặt rất ngạc nhiên kèm câu hỏi: “Ủa, có chuyện gì vậy anh?”. “Tôi là phóng viên, muốn đến hỏi thăm, đi thực tế, tìm hiểu về công việc của mấy anh thôi”. Người đàn ông nói tiếp, vẫn chưa hết ngạc nhiên: “Trời đất, hết chuyện làm rồi hay sao mà lôi mấy thằng móc cống này lên báo vậy? Tụi tui có gì đâu mà viết, mà chụp hình.”. Người đàn ông ngồi cạnh tôi cười, rồi… dọa: “Anh mà ngồi đây một buổi với tụi tui, về rồi thế nào cũng phát ốm. Không say nắng thì chỉ cần ngửi mùi cống thôi là đủ bệnh rồi. Hồi mới làm, tụi tui ai cũng bị, phải mấy tháng sau mới quen được”. Anh cho biết, mình tên Đỗ Văn Tuấn, năm nay 48 tuổi và đã có thâm niên 25 năm trong nghề móc cống. Các anh là công nhân Xí nghiệp thoát nước Nam Nhiêu Lộc (trực thuộc Công ty TNHH MTV Thoát nước đô thị TP HCM).

 

 “Sao mấy anh không đeo khẩu trang, hoặc bôi dầu lên mũi cho bớt mùi hôi?”, chúng tôi hỏi vọng xuống cống. Người công nhân được giới thiệu tên Hoàng Đình Thắng vừa tiếp tục xúc từng mớ rác đen ngòm, vừa đáp: “Không được. Vì nước bùn văng lên, ướt khẩu trang, lúc đó chỉ tổ “ăn” bùn thối mà thôi”. Anh Thắng cho biết, mùa mưa là thời gian vất vả nhất. Bởi rất nhiều tuyến cống ngầm bị tắc nghẽn vì rác, rồi đường bị ngập vì triều cường. Các anh phải thay phiên nhau túc trực gần như 24/24 để “canh” nước rút thì tranh thủ làm. Bất kể giờ giấc, có thể 12 giờ trưa, có thể nửa đêm về sáng.

“Đặc thù của công nhân làm việc tại trung tâm là thường tiếp xúc với chất thải độc hại từ các tòa nhà cao ốc xả thẳng xuống cống. Ở quận 5, ô nhiễm nhiều nhất là khu vực kênh Tàu Hủ, kênh Tân Hóa-Lò Gốm. Còn khu vực kênh Nhiêu Lộc-Thị Nghè, tiếp giáp quận 1 và Bình Thạnh thì rất nhiều kim tiêm và đủ thứ những món đồ không tên, khó tưởng tượng ra được. Vì vậy, công nhân mắc rất nhiều bệnh. Gần như ai cũng bị rộp da bàn chân, bởi phải ngâm cái thứ nước cống độc hại này quá lâu.”, anh Sang cho biết.

“Tôi theo nghề này cũng gần 20 năm. Nghề này chẳng cần nói, ai cũng thấy, không chỉ vất vả mà còn “thấp kém” trong cái nhìn của xã hội nữa. Bởi thế, chẳng ai muốn làm. Nhưng tụi tui đã theo nghề này rồi mới thấy, dù hôi hám, dù thu nhập chẳng bao nhiêu, nhưng nó cũng đáng tự hào chứ không phải “thấp kém” đâu. Đáng tự hào bởi tụi tui đã góp phần làm cho môi trường sạch sẽ hơn, khang trang, đẹp đẽ hơn, bởi cái nghề không phải ai cũng dám làm”, anh Thắng nói.

Điều khó khăn nhất của công nhân là nhiều nắp hố ga ở gần các quán xá bị người buôn bán che bạt, bịt kín để không còn mùi hôi. Khi mưa xuống, họ lại không tháo dỡ khiến nước mưa không kịp thoát, gây úng ngập. Bên cạnh đó, rất nhiều quán ăn sử dụng hố ga như cái thùng rác của gia đình. Lúc dọn, rửa, họ trút xuống hố ga mọi thứ, từ rác đến thức ăn thừa, xương động vật... Đến dọn hố ga ở những khu vực này là khổ nhất. Công việc có “đặc thù”, vất vả là vậy, nhưng thu nhập của một công nhân móc cống cũng chỉ 4-5 triệu đồng/tháng và vài trăm ngàn tiền phụ cấp độc hại.

 

Đồng hồ chỉ gần 12h, tổ công nhân móc cống mới dừng tay sau khi đã móc từ lòng cống lên hàng chục thùng bùn, rác. Họ “tắm” qua loa bằng chính vòi nước thải gần miệng cống rồi nhoài người lên miệng hố ga, tiếp tục lau chùi sơ đôi tay rồi ra chiếc xe máy dựng gần đó, lấy ra mấy hộp cơm, bắt đầu bữa trưa ngay miệng hố ga mới đậy, vương vãi đầy sình bùn và tỏa ra mùi hôi thối muốn… điếc mũi.

 

Tại khu vực Chợ Vườn Chuối (đường Nguyễn Đình Chiểu, quận 3), một nhóm công nhân đang lặng lẽ làm công việc móc cống. Những người bán hàng gần đó đã “tránh xa” khu vực hôi thối này. Anh công nhân Nguyễn Văn Sang vừa leo lên từ miệng cống, khuôn mặt nhem nhuốc đầy bùn đen, bộ quần áo ướt sũng, dính đầy rác, nước bẩn chảy ròng ròng dưới chân. Anh dùng tay áo ướt lau mặt và nói: “Chui xuống cống ngộp thở lắm, vì dưới đó oxy ít mà mùi xú uế thì nặng, người mới làm có thể ngất. Chưa kể, mảnh chai, kim tiêm, xương động vật, nhớt… rất nhiều. Dọn rác ở những cống lớn thì có thể đứng thẳng người để cào bùn, còn ống nhỏ hơn thì phải lom khom chui, bò… rất khổ”.

Anh Sang cho biết thêm: “Ngâm mình trong đủ các loại hóa chất độc hại. Trong người tụi tui gần như mang đủ thứ bệnh, nhiều nhất là viêm phổi, xoang, nhiễm trùng da... Còn dẫm phải kim tiêm, mảnh chai, những vật sắc nhọn, sốt vài ngày là chuyện thường xuyên”.

Anh Sang là tổ trưởng phụ trách địa bàn khoảng 6km ống cống ở khu vực này cho biết, xí nghiệp có 66 công nhân, chia làm 4 tổ. Nam giới làm đến 55 tuổi phải “giải nghệ”, phụ nữ 50 tuổi. Lao động xin vào làm được thử việc vài tháng trên miệng cống trước. Quen mùi rồi họ mới được đưa xuống lòng cống. Giờ giấc làm việc của công nhân cũng rất thất thường vì tùy thuộc vào con nước thủy triều. Với những con đường đông đúc như Võ Thị Sáu, Điện Biên Phủ hoặc xung quanh các ngôi chợ, các anh phải làm ban đêm để tránh gây ùn tắc cục bộ.

“Buồn nhất là sau một ngày làm việc vất vả, về đến nhà, cô con gái 4 tuổi chạy ào ra mừng, đòi ôm hôn ba, vậy mà mình không dám, phải gạt nó ra, đi tắm rửa thật kỹ rồi mới đến gần nựng con, lúc ấy, phải dỗ mãi nó mới hết giận”, công nhân Tuấn tâm sự. Một “thợ cống” tên Thắng thì nói: “Nghề này do cha tôi để lại, nhà có 3 anh em, đều nối nghiệp cha. Nghề này cực lắm, tối ngày cứ chui rúc trong ống cống, hôi hám, bệnh tật, có đủ. Đã vậy còn bị người ta coi thường. Tôi không để 2 đứa con “nối nghiệp” nữa. Tôi đang đầu tư cho tụi nó học để sau này nó được “ngẩng đầu” khi làm việc chứ không phải cứ mãi chui rúc như… chuột thế này”.

Khi chúng tôi đề cập về mức “lương khủng” của lãnh đạo Công ty, các anh chỉ cười buồn... “Tụi tui không dám đọc mấy bài báo đó mấy ông à. Thà rằng mình không biết, biết rồi chỉ thêm tủi phận mà thôi. Đời mà, họ “ăn” trên đầu trên cổ những thân phận, lương lậu bèo bọt của tụi tui”- Anh Sang nói rồi ngoảnh mặt đi, lùa vội mấy muỗng cơm.