Lao động ngắn hạn được đóng BHXH: Doanh nghiệp “kêu khó” vì thủ tục rườm rà

NLĐ có hợp đồng lao động từ 1 tháng đến dưới 3 tháng được tham gia bảo hiểm xã hội kể từ ngày 1/1/2018. Ảnh: K.O

Nhiều người lao động hào hứng

Để khắc phục tình trạng trốn tránh nghĩa vụ đóng BHXH cho NLĐ bằng hình thức chỉ ký kết Hợp đồng lao động có thời hạn dưới 3 tháng đối với công việc có tính chất thường xuyên trên 12 tháng, Luật BHXH năm 2014 đã quy định mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.

Theo đó, NLĐ có hợp đồng lao động từ 1 tháng đến dưới 3 tháng; NLĐ là công dân nước ngoài vào làm việc tại Việt Nam có giấy phép lao động được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp, hoặc giấy phép hành nghề do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp, được tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc theo quy định của Chính phủ.

Trường hợp NLĐ sau khi kết thúc hợp đồng lao động có thời hạn kể trên, doanh nghiệp sử dụng lao động có thể tiến hành ký kết Hợp đồng lao động mới vẫn là hợp đồng xác định thời hạn nhưng cũng chỉ được ký thêm 1 lần, sau đó nếu NLĐ vẫn tiếp tục làm việc thì phải ký kết Hợp đồng lao động không xác định thời hạn.

Thông tin trên được đưa ra, khiến nhiều người lao động tỏ ra hào hứng. Bởi lẽ, tại Việt Nam số người tham gia BHXH mới chỉ chiếm khoảng 25% lực lượng lao động. Phần lớn trong số này là những người tham gia BHXH bắt buộc, số NLĐ có HĐLĐ dưới 3 tháng, NLĐ thời vụ chiếm số lượng rất lớn nhưng lại không được tham gia BHXH.

Trong khi đó, BHXH được ví như là “của để dành” của NLĐ, nó có ý nghĩa rất lớn khi những rủi ro như ốm đau, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, thai sản, mất việc làm… diễn ra một cách thường xuyên và ngày càng phổ biến hơn, phức tạp hơn.

Vốn là một công nhân xây dựng thời vụ, chỉ kí kết hợp đồng ngắn hạn với doanh nghiệp, khi biết được thông tin mình nằm trong đối tượng được tham gia BHXH kể từ ngày 1/1/2018, anh Nguyễn Ngọc Minh (32 tuổi, Nam Định) tỏ rõ sự phấn khởi: “Công việc của tôi vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro, tai nạn nhưng kể từ trước đến giờ tôi chỉ luôn được kí hợp đồng ngắn hạn với công ty và chưa bao giờ được tham gia BHXH với công ty. Nhưng nay quy định này ra khiến tôi cảm thấy vui mừng khi mỗi lần vào viện sẽ cắt giảm được chi phí đồng thời cũng có chút của để dành khi hết tuổi lao động”.

Cùng quan điểm như anh Minh, anh Thuần – nhân viên của một xưởng mộc tại Hoài Đức (Hà Nội) chia sẻ: “Từ trước đến giờ, tôi chỉ được chủ xưởng cho kí hợp đồng 3 tháng. Cứ hết 3 tháng, lại tiếp tục kí 3 tháng tiếp mà không có bảo hiểm. Qua thông tin tôi được biết, đó là một cách doanh nghiệp trốn đóng BHXH cho người lao động. Nhưng khi quy định này ra, doanh nghiệp sẽ khó trốn hơn và những người lao động như tôi cũng có cơ hội được tham gia BHXH”.

Tuy nhiên, bên cạnh những người lao động hào hứng thì cũng có không ít người lao động tỏ ra băn khoăn trước những quy định trên. “Tôi được kí hợp đồng 3 tháng, được đóng BHXH nhưng trong trường hợp hết 3 tháng đó, tôi không được chủ sử dụng lao động kí tiếp hợp đồng thì số tiền 3 tháng trên liệu có mất đi hay không?” chị Lương – công nhân tại một xưởng may tại Bắc Ninh, thắc mắc.

Doanh nghiệp “kêu khó” trước thủ tục hành chính

Trái ngược với tâm lý hào hứng của NLĐ thì nhiều doanh nghiệp lại tỏ ra lo lắng trước quy định trên. Anh Nguyễn Mạnh Đăng – chủ của một cửa hàng ăn uống trên đường Phạm Hùng cho hay: “Lao động của chúng tôi chủ yếu là lao động thời vụ, chủ yếu là các bạn sinh viên. Các bạn làm được vài tháng rồi lại chạy việc đi nơi khác. Đối với lao động gắn bó với công ty chúng tôi sẵn sàng để họ tham gia BHXH nhưng với lao động ngắn hạn để họ tham gia BHXH sẽ tốn rất nhiều công sức, thời gian của công ty khi mà thủ tục khai nộp đóng và cắt BHXH rất phức tạp”.

Cũng như anh Đăng, nhiều doanh nghiệp cũng “than trời” trước những thủ tục phức tạp của việc tham gia BHXH. “Với lao động thời vụ, nay họ làm chỗ này mai họ lại làm chỗ khác. Nay chúng tôi đóng BHXH cho họ nhưng được một thời gian họ lại đi chỗ khác, chúng tôi lại tiếp tục đóng cho người mới. Trong khi thủ tục khai báo, tham gia BHXH lại quá rườm rà. Chúng tôi không thể đuổi theo người lao động mãi được và cũng không đủ nhân sự để làm thủ tục đóng BHXH cho từng ấy nhân viên”, anh Thu – chủ một doanh nghiệp sơn – bả công trình xây dựng, cho biết.

Theo Luật sư Lê Văn Thanh – Công ty Luật Apolat Legal cho biết: “Đối với khía cạnh của NLĐ đây là một điều có lợi vì người lao động được hưởng quyền của họ mà trước đây Luật không quy định. NLĐ cần hiểu rằng tham gia BHXH là quyền và nghĩa vụ của họ, họ được hưởng lợi khi gặp các vấn đề liên quan đến sức khỏe, thất nghiệp. BHXH cũng là sợi dây gắn kết giữa doanh nghiệp với NLĐ. Liên quan đến thắc mắc của NLĐ về việc họ tham gia BHXH 3 tháng nhưng sau đó họ không đóng nữa thì số tiền đó có bị mất đi không? Tôi khẳng định là không. Số tiền đó sẽ được tích lũy, cộng tiếp vào khi NLĐ tiếp tục tham gia. Số tiền NLĐ đóng càng lớn thì phần hưởng lương hưu của họ cũng sẽ được nhận nhiều hơn”.

Tuy nhiên, ông Thanh cũng cho biết quy định này lại gây khó khăn cho doanh nghiệp. “Bên công ty của chúng tôi đã nhận được rất nhiều thắc mắc của doanh nghiệp trong việc kê khai, đóng BHXH cho NLĐ. Có những doanh nghiệp làm 1-2 tháng nhưng họ vẫn chưa xong được hồ sơ đăng kí BHXH cho nhân viên vì thủ tục khá lằng nhằng”.

Trước thực trạng trên, ông Thanh cũng đưa ra kiến nghị: “Đối với cơ quan chức năng, cụ thể là BHXH Việt Nam cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp trong việc đóng BHXH cho NLĐ. Hiện nay, cơ chế đóng BHXH cho NLĐ vẫn là doanh nghiệp báo lên bao nhiêu thì BHXH biết số lượng bấy nhiêu. Thứ 2, hệ thống BHXH phải hoàn thiện công nghệ thông tin, cấp thẻ BHXH điện tử, quản lý qua giao diện điện tử, giảm thiểu thủ tục gây phiền hà, khó khăn cho doanh ngiệp cũng như NLĐ. Về phía NLĐ cần nâng cao nhận thức, đòi hỏi quyền lợi cho bản thân khi kí kết hợp đồng lao động.

Kim Oanh