Máu nóng, máu lạnh

Điểm tin không xuể. Nhiều tin không dám đọc. Nhiều người sợ bản thân mình… chán. Chán vì có những thứ họ không thể tin nổi vẫn xảy ra. Chán vì ranh giới sống – chết, thiện – ác mong manh quá. Chán vì một người lành lặn cả về thể xác lẫn tâm hồn bỗng một ngày, trong phút chốc, có thể biến thành ác nhân, thành sát thủ máu lạnh. Chán vì chúng ta đang phải chứng kiến ngày càng nhiều hơn những chuyện như thế. Chán chứ chưa chắc đã sợ.

Rút cuộc, chuyện gì đang xảy ra? Hôm trước trên phố Ngô Quyền (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội), tôi va chạm xe với 2 thanh niên đi ngược chiều. Cậu ngồi trước tóc nửa vàng nửa đen, cậu ngồi sau mặc áo ba lỗ với đầy hình xăm ở bả vai và hai cánh tay. Và cả hai toét miệng cười hì hì: “Em xin lỗi anh nhé”. Tôi hơi bất ngờ rồi cũng toét miệng cười với họ, gật đầu một cái và đi tiếp.

Mấy nụ cười đó là biểu hiện đẹp của văn hóa giao thông? Chưa chắc. Trong tích tắc, tôi đã nghĩ đến tình huống xấu nhất là 2 cậu choai choai kia lao vào mình bất biết đúng sai. Nhưng biết đâu, 2 cậu ấy cũng sợ tôi nóng máu mà có “đồ” rút ra thì phiền (báo chí đã đưa đầy vụ như vậy). Có thể cả đôi bên đều “trông thế mà lịch sự”, cũng có thể đều vì sợ hãi.

Hẳn là không ít người đã sống trong sợ hãi vì những kẻ máu nóng, máu lạnh liên tục làm nóng xã hội. Không ít người chúng ta cứ ra đường là đề phòng, là làm “em” của cả thiên hạ mỗi khi xảy ra va chạm. Và đôi lúc, chính những người biết sợ hãi ấy, trong tích tắc mất kiểm soát, đã “nóng máu”, đã làm ra những việc lạnh xương sống, mà lúc bình tĩnh lại thì bản thân họ cũng không thể lý giải nổi.

Nghĩa là, thẳm sâu trong mỗi con người đều ẩn chứa khả năng làm việc ác. Vậy rút cuộc, cái gì đang kích hoạt khả năng ấy bộc lộ nhiều hơn và ở cấp độ ngày càng nguy hiểm hơn? Hoặc là, xã hội chúng ta đang mất đi một hoặc nhiều thứ gì đó mà trước nay nó đóng vai trò ức chế khả năng kia.

Toàn là mấy thứ mơ hồ, khó định hình. Nó có thể là chuyện giáo dục, đạo đức, văn hóa, tâm lý, là áp lực vật chất… Thật phức tạp vô cùng. Đã bao giờ các nhà chuyên môn, những người có trách nhiệm, những bậc cha mẹ ở Việt Nam nhìn thấy vấn đề nghiêm trọng này chưa nhỉ?

Chúng ta đang thừa thãi cái gì, đang mất đi cái gì? Cần lắm một cuộc điều tra xã hội, tâm lý học nghiêm túc, công phu và trên diện rộng.

Việt Nguyễn/Báo Gia đình & Xã hội