Với những công dụng trong việc chữa bệnh, tăng cường sức khỏe tắm thuốc lá đã được truyền từ bao đời nay trong cộng đồng người Dao đỏ.
Không biết từ bao giờ, cứ vào ngày cuối cùng của năm, người Dao lại lên rừng hái lá thuốc nấu nước tắm cho cả nhà. Và bất kỳ khi nào làm việc nhiều, thấy cơ thể mỏi mệt, thời tiết thay đổi, nhức đầu, đi đường xa, đau chân, đau tay… đều tắm lá thuốc. Truyền thống từ rất lâu đời được gìn giữ tới tận bây giờ và các cây thuốc tắm đã trở thành một đặc trưng của người Dao.
Bản Tả Phìn, huyện Sapa lâu nay nổi tiếng vì thổ cẩm rực rỡ, giờ còn được du khách biết đến nhiều hơn bởi dịch vụ tắm thuốc của người Dao đỏ. Bài thuốc tắm của người Dao đỏ ở bản Tả Phìn có nhiều loại cây hơn so với bài thuốc của các nhóm người Dao khác. Số cây thuốc trong một bài thuốc tắm dao động từ 10 đến chừng trăm loại tùy theo mục đích sử dụng.
|
|
|
Ngôi nhà có dịch vụ tắm lá thuốc nằm giữa những vườn cây. |
|
|
|
Người Dao đỏ nổi tiếng với bài tắm lá thuốc cổ truyền. |
|
|
|
Những bà mế người Dao nắm giữ bí quyết bốc thuốc lá. |
Không phải ai cũng lên rừng hái lá thuốc được. Những bà mế người Dao nắm giữ bí quyết bốc thuốc cổ truyền rồi truyền dạy cho con gái nhận mặt cây thuốc. Những người phụ nữ đeo gùi lên vai, cầm con dao quắm, thoăn thoắt leo lên sườn núi lưng nhà mình để lấy lá thuốc. Có cây ở trên rừng nhưng cũng có cây được trồng trong vườn nhà.
|
|
|
Có nhiều loại cây thuốc được hái trên rừng. |
|
|
|
Với hàng chục cây thuốc khác nhau. |
Cây để nấu nước tắm thường dùng tươi hoặc đã làm khô. Nếu sử dụng tại chỗ cho nhu cầu trong gia đình hay cho khách tắm tại nhà thì dùng tươi. Đối với một số cây hiếm, cần dự trữ để sử dụng quanh năm thì người ta phải làm khô (thường bó lại từng nắm nhỏ rồi để trên gác bếp).
|
|
|
Nồi thuốc tắm được đun sôi bằng củi. |
|
|
|
Sau đó được đổ vào các thùng gỗ. |
Lấy đủ các cây thuốc, họ chặt nhỏ và cho vào một chiếc nồi lớn. Nồi thuốc tắm được đun sôi bằng củi, sau đó, được đổ vào cái thùng gỗ tròn trong căn phòng tắm (dành cho khách) ghép bằng gỗ mảnh. Pha thêm nước lạnh cho vừa tắm, một hành trình hưởng thụ thú vị bắt đầu.
|
|
|
Thùng gỗ tròn được ghép bằng gỗ mảnh. |
|
|
|
Tắm lá thuốc đem lại một cảm giác bồng bềnh và êm ái. |
|
|
|
Những thùng gỗ sau khi được pha thuốc. |
Cảm giác tê rát xuất hiện trong vài phút đầu do nhiệt độ của nước. Tiếp đó, mùi lá thuốc xông lên mũi, lên mắt, lên miệng làm ta thoáng khó chịu vì mùi lạ. Nhưng ngay lập tức, mọi giác quan rơi vào trạng thái bồng bềnh và êm ái. Mồ hôi rịn trên trán. Da đỏ như tôm luộc. Các cơ bắp như một sợi dây được nới lỏng. Sảng khoái, thư thái và nhẹ bỗng là cảm giác khi bước ra khỏi thùng tắm.
|
|
|
Hiện nay ở Tả Phìn đã bán những lọ thuốc nước đóng chai để có thể vận chuyển đi xa. |
Bài tắm lá thuốc của người Dao đỏ ở Tả Phìn có khá nhiều công dụng. Dùng để chữa các bệnh đau nhức cơ, xương, khớp, cảm cúm, ngứa, táo bón, đinh nhọt; hoặc để tăng cường thể lực cho phụ nữ sau khi đẻ, người sau khi ốm. Người lao động nặng nhọc, mệt mỏi, sau khi tắm thấy cơ thể nhẹ nhõm, tinh thần sảng khoái, sức khoẻ được hồi phục. Tuỳ từng người, nếu ngâm thuốc tắm quá lâu có thể sẽ bị say thuốc và buồn ngủ. Trong trường hợp này chỉ cần nằm nghỉ hoặc ngủ một lúc sẽ hết.
Thuốc tắm của người Dao đỏ không chỉ đơn thuần là một phương pháp chăm sóc sức khoẻ của người dân tộc, mà còn là một yếu tố cấu thành bản sắc văn hoá của người Dao.
|
Lưu ý không tắm lá thuốc khi:
- Người say rượu, bia
- Phụ nữ có thai hoặc đang kỳ kinh nguyệt
- Một số trường hợp có thể mất thăng bằng, buồn ngủ... thì nên ngừng tắm, nghỉ ngơi 15- 20 phút thì cơ thể sẽ trở lại bình thường. |
Theo Giang Hoàng
aFamily
