Nghệ nhân gần 60 năm đạp xe đi sưu tầm từng câu ví, giặm

| Giải trí

GiadinhNet - Việc lưu truyền, gìn giữ dòng nhạc dân ca có thể là thách thức đối với lớp trẻ, nhưng còn đó một nghệ nhân vì đam mê, say đắm làn điệu dân ca, không màng đến cuộc sống biến thiên ngoài kia mà gần 60 năm, đạp xe đến từng bản làng để nghe, sưu tầm những câu ví, giặm.

Sống là phải cho đi!

Chính lối suy nghĩ "sống là phải cho đi" mà hơn 60 năm nay, cụ Trần Khánh Cẩm quê Kỳ Bắc, huyện Kỳ Anh (tỉnh Hà Tĩnh) vẫn rong ruổi đến từng thôn xóm, bản làng để sưu tầm những câu ví, giặm với một mong muốn lưu truyền lại cho thế hệ mai sau. 

Ngoài 80 tuổi, da đã đồi mồi, tóc bạc hoa râm nhưng giọng ca của cụ Cẩm mỗi khi cất lên làm nức lòng người. Cụ luôn tự hào trước mọi người gia sản lớn nhất của mình là hàng ngàn câu ví, giặm được chép bằng tay để lưu truyền lại cho thế hệ mai sau.

Nghệ nhân gần 60 năm đạp xe đi sưu tầm từng câu ví, giặm - Ảnh 1.

Nghệ nhân Trần Khánh Cẩm đang truyền dạy cho lớp trẻ những làn điệu dân ca ví, dặm.

Cái tên Trần Khánh Cẩm trở nên thân quen và là địa chỉ để thế hệ trẻ mỗi khi cần một làn điệu, một vở diễn dân ca ví, giặm trong các cuộc văn nghệ. Năm 2019, cụ Cẩm được phong tặng danh hiệu là Nghệ nhân nhân dân. Đây chính là niềm vui lớn nhất khi xuân này cụ bước sang tuổi 83 sau bao nhiêu năm cống hiến, lưu truyền làn điệu dân ca ví, giặm. 

Cụ Cẩm chia sẻ, vốn sinh ra và lớn lên trong một gia đình bần nông ở Kỳ Bắc, mẹ cụ trước là đào nương hát chèo Kiều đẹp người, đẹp nết, nức tiếng, làm say đắm bao nhiêu chàng trai.

 Ngấm ngầm chất giọng từ bầu sữa mẹ rồi lớn lên cậu được mẹ dạy đôi ba câu ví dân ca, nên cậu bé thích lắm. Rồi đến năm 8 tuổi, chàng trai Cẩm được mẹ dạy hát, những lời hát của cậu cất lên văng vẳng bắt đầu từ những buổi diễn văn nghệ ở xóm, trường. Nhiều người bất ngờ khi cậu bé Cẩm mới còn ít tuổi mà bày ra nhiều chiêu trò hát chèo, hát ví, đối đáp với những vở diễn khiến người xem cười vỡ bụng. 

Thấy con trai không lo học cái chữ mà suốt ngày hát hò, ghi chép ra vở những làn điêu ví, giặm, mẹ Cẩm đã nhiều lần xé toanh quyển vở, cũng có những lần cậu bé bị ăn đòn roi, nhưng cái nghiệp cầm ca như là cái duyên khiến cụ không thể rứt được.

"Ngày đó mẹ không muốn tôi theo nghiệp cầm ca, nhiều lần bị chửi, thậm chí bị đánh nhưng cái nghiệp này như lúc đó tôi thích hát hò, thích làm kịch bản các vở diễn lắm", cụ Cẩm chia sẻ.

Nghiệp ca hát vận vào người cụ Cẩm từ năm 17 tuổi, khi được Ty Văn hóa Hà Tĩnh đưa về tham gia Đội tuyên truyền văn hóa lưu động tỉnh. Trong quãng thời thiếu niên, cậu được đưa đi diễn, đi hát nhiều nơi, rồi đến một ngày, tai ương giáng xuống gia đình khi mẹ cậu mất đi trong một trận bom hủy diệt của đế quốc. Thế rồi cậu suy nghĩ mình cần phải về quê nhà, phải làm một điều gì đó cho đời, cho quê hương nơi sản sinh ra làn điệu ví, giặm. Nhà thời đó nghèo, nhưng bỏ mặc những gánh nặng trong cuộc sống, cậu lao vào sáng tác như một con "thiêu thân" ngày ngày cưỡi con xe đạp cọc cạch đi hết xóm này đến bản khác để ghi chép những câu ví, dặm.

Gần 60 năm đạp xe sưu tầm ví, giặm

Nói đến đam mê, cụ Cẩm khẳng định không ai sống và làm theo đam mê được như cụ. Cụ yêu làm điệu dân ca quê mình trong chính những câu hát ví. Vì tình yêu âm nhạc, vào năm 1968, cụ Cẩm thành lập đội văn nghệ để lấy "tiếng hát át tiếng bom" với nhiều vở diễn cổ vũ tiền tuyến, khích lệ hậu phương. 

Những năm đó, người ta thấy cụ đạp xe, rong ruổi khắp thôn xóm, bản làng để ghi chép những câu ví, giặm. Nhiều người tâm đắc cổ vũ đó là việc tốt, nhưng có những người bảo cụ vì già rồi còn đạp xe đi sưu tầm làm gì nữa. Bởi vốn liếng sưu tầm của cụ, đã đủ là một khối di sản khổng lồ về dân ca ví, giặm. Nhưng không, cụ nghĩ mình còn khỏe, còn nhiệt nên sẽ đi sưu tầm, vì đó chính là nguồn sống, đam mê của cụ.

Nghệ nhân gần 60 năm đạp xe đi sưu tầm từng câu ví, giặm - Ảnh 2.

Tuổi trẻ Hà Tĩnh tặng hoa Nghệ nhân Trần Khánh Cẩm trong buổi giao lưu nhận danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân.

"Năm nay 83 tuổi rồi, nhưng trời cho còn sức khỏe nên còn đi, còn đạp xe đi sưu tầm dân ca ví, giặm. Lương thưởng không có đâu, nhưng cuộc sống này phải sống theo đam mê của riêng mình", cụ Cẩm hóm hỉnh nói.

Để lưu truyền những làn điệu ví, giặm, năm 2010, cụ Cẩm thành lập CLB dân ca Kỳ Anh do mình làm chủ nhiệm và sinh hoạt tại chính căn nhà nơi cuối làng với với 6 thành viên. Tuy nhiên, đến nay trong CLB này đã có đến hơn 20 hội viên tham gia, có trẻ đến già đầy đủ độ tuổi.

Cụ bảo, điều khiến cụ hạnh phúc nhất là đến giờ, câu ví, giặm đã có được sự truyền dạy một cách bài bản, nhưng cụ không dấu nỗi lo lắng khi để hát ví, giặm len lỏi vào trong đời sống người dân Hà Tĩnh sẽ rất khó.

 "Những làn điệu ví, giặm sản sinh ra từ hoạt động nông dân, nông thôn như ví phượng ví đi cấy, phượng vải... Giờ nói để lưu truyền trong dân rất khó vì cuộc sống quá khó khăn mà kinh phí cho mọi người tham gia sinh hoạt thì không có. Nên để thế hệ trẻ hiểu và hát được dòng nhạc dân ca này cần phải truyền dạy từ trong trường học đến đời thường ", cụ Cẩm trầm ngâm chia sẻ.

Để ghi nhận những công lao đóng góp quý báu của nghệ nhân Trần Khánh Cẩm, năm 2011 T.Ư Đoàn TNCS HCM tặng Kỷ niệm chương "Vì thế hệ trẻ" về thành tích đóng góp vào sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ và xây dựng tổ chức Đoàn, năm 2016, nghệ nhân Trần Khánh Cẩm được Nhà nước tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh và băm 2019, nghệ nhân Trần Khánh Cẩm Nhà nước tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân.

                                                                                                                                     Khánh Chi

Khánh Chi
Bình luận (0)
Ý kiến của bạn
Tags:

Cùng chuyên mục

Diễn viên trẻ có cơ hội thử vai cho 3 phim Nhà nước đặt hàng tại HANIFF 2026

Diễn viên trẻ có cơ hội thử vai cho 3 phim Nhà nước đặt hàng tại HANIFF 2026

Xem - nghe - đọc -

GĐXH - Trong khuôn khổ Liên hoan Phim quốc tế Hà Nội lần thứ VIII (HANIFF VIII), mới đây, tại Hà Nội, buổi tuyển chọn diễn viên mở cơ hội thử vai cho ba phim do Nhà nước đặt hàng và một dự án hợp tác Việt Nam – Hàn Quốc. BTC dự kiến chọn 30 ứng viên tham gia các lớp huấn luyện với chuyên gia Hàn Quốc và Ấn Độ.

Vừa về Việt Nam, Tuấn Trần lập tức đến ủng hộ Phương Anh Đào, xúc động trước diễn xuất của Hồng Đào

Vừa về Việt Nam, Tuấn Trần lập tức đến ủng hộ Phương Anh Đào, xúc động trước diễn xuất của Hồng Đào

Xem - nghe - đọc -

GĐXH - Chỉ vài tiếng sau khi trở về từ Hàn Quốc, Tuấn Trần đã có mặt tại rạp chiếu phim để ủng hộ đoàn phim Ngày con còn mẹ. Nam diễn viên không giấu được sự xúc động trước câu chuyện tình mẫu tử trong phim, đặc biệt là diễn xuất của Hồng Đào trong phân đoạn gặp lại mẹ ruột.

Gala Sao Mai 2026 tại Sầm Sơn: Các thế hệ nghệ sĩ cùng hội ngộ, tiếp sức cho thí sinh trước đêm Chung kết

Gala Sao Mai 2026 tại Sầm Sơn: Các thế hệ nghệ sĩ cùng hội ngộ, tiếp sức cho thí sinh trước đêm Chung kết

Giải trí -

GĐXH - Lần đầu tiên được tổ chức tại Thanh Hóa, Gala Sao Mai 2026 quy tụ 11 nghệ sĩ trưởng thành từ cuộc thi qua nhiều mùa giải cùng 16 thí sinh Vòng Chung kết. Không chỉ là đêm nhạc nhìn lại hành trình Sao Mai, chương trình còn tạo cơ hội để các thế hệ ca sĩ gặp gỡ và truyền kinh nghiệm cho những gương mặt trẻ.

Bạn cần đăng nhập để thực hiện chức năng này!

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.