Nhạc sĩ Nguyễn Thụy Kha và con số 13 đầy ám ảnh

Nhạc sĩ Nguyễn Thụy Kha tại chương trình giới thiệu sách và nhạc ở Nhà hát Lớn Hà Nội. Ảnh: N.T

“Duyên” với con số 13

Trong không khí đầy trang trọng của buổi giới thiệu “kỷ lục xuất bản” 13 đầu sách và một phần âm nhạc sáng 15/6 tại Nhà hát Lớn Hà Nội, MC Lê Anh đọc hết tên các “nhà” được Nguyễn Thụy Kha gây dựng trong suốt 27 năm cầm bút. Vậy mà bên dưới khán đài, có khán giả vẫn trách là đọc thiếu. Ấy là nhà kinh doanh, vì ông đang là giám đốc của công ty mang tên mình - TKK (tức Thụy Kha Khờ).

Gọi là “khờ” thế thôi nhưng khi làm việc thì ở lĩnh vực này, ông bảo “đừng có đùa với tôi về kiểm soát tài chính”. Người ta nói ông sống khỏe là nhờ sự nhanh nhạy với công việc kinh doanh, chứ viết lách có khi chả đủ tiền cho ông uống rượu, vì ông có sở thích uống rượu ngoại.

Nói là kinh doanh cho gọn chữ, chứ thực ra công ty của ông chuyên về tổ chức các chương trình âm nhạc, tổ chức các chương trình sản xuất CD, DVD, sản xuất phim, xuất bản sách, tạp chí.

Ngay từ năm 2001, Công ty TKK đã đưa dàn nhạc giao hưởng ra biểu diễn ngoài trời tại Trung tâm Triển lãm Giảng Võ (Hà Nội), kết hợp cả nhạc trẻ vào trong đó; đầu tư cho phim “Chuyện của Pao” - mời quay phim nước ngoài vào Việt Nam (có thể nói đây là trường hợp đầu tiên mời người nước ngoài vào quay phim ở Việt Nam); bắt tay với Trường Nghệ thuật MECA (thành phố Houston, Texas, Mỹ) đưa hơn 20 người về Việt Nam biểu diễn từ thiện; tổ chức một dàn hợp xướng với 500 người biểu diễn tại Đại lễ Phật đản Liên Hiệp Quốc 2008...

13 đầu sách với một tác giả chuyên biệt đã được coi là nhiều, với sự “phân thân” như Nguyễn Thụy Kha lại càng đáng ngưỡng mộ. Điều ý nghĩa ở chỗ, dù ở dạng khảo cứu, phê bình hay tiểu thuyết chân dung... ông cũng gần như xoay quanh trục âm nhạc là chính.

Đó là những công trình nghiên cứu về lịch sử âm nhạc vô cùng giá trị: “Thuở bình minh Tân nhạc”, “Thế kỷ âm nhạc Việt Nam - Một thời đạn bom”, “Thế kỷ âm nhạc Việt Nam - Một thời hòa bình”; hay những bài viết chân dung về các cây đại thụ âm nhạc Văn Cao, Nguyễn Xuân Khoát, Hoàng Việt, Huy Du, Nguyễn Thiện Đạo... cho thấy hàm lượng thông tin và những ghi chép cảm xúc do ông có một đời sống văn nghệ đầy quảng giao với các văn nghệ sĩ.

Với mỗi nhân vật, nhạc sĩ Nguyễn Thụy Kha dường như hiểu tường tận từ tiểu sử chính thống đến giai thoại và thậm chí là những chuyện “thâm cung bí sử”. Ở góc độ này, giới nghệ sĩ không ngần ngại gọi ông là “cuốn từ điển sống”. Ông có trí nhớ tuyệt vời đến độ, “hễ muốn tìm hiểu ai hoặc quên điều gì về âm nhạc thì cứ gọi Nguyễn Thụy Kha”- như cách mà nhạc sĩ Nguyễn Cường tổng kết.

Nguyễn Thụy Kha viết nhiều và viết khỏe. Trong suốt 27 năm cầm bút, “tinh thần kỷ luật sắt” của một người lính đã rèn giũa ông phải viết 2 trang mỗi ngày. Ngày nào có chuyện không viết được thì hôm sau phải viết bù.

Ban đầu viết vì mưu sinh, sau khi phải về “một cục” với quân hàm Thiếu tá, nghề viết báo với khởi đầu ở Tạp chí Sông Trà - một tạp chí văn nghệ của tỉnh Quảng Ngãi - đã nuôi sống ông những ngày đầu đang “bơ vơ chưa biết làm gì”.

Sau 13 là sự sung sức

Ở tuổi ngót nghét 70, nhạc sĩ Nguyễn Thụy Kha còn thấy mình thực sự sung sướng và hạnh phúc khi có một sự kiện trang trọng do những người yêu mến ông tổ chức nên. Cả 13 tác phẩm được nhạc sĩ Nguyễn Thụy Kha đặt trên giá hoa mô phỏng hình khung nhạc, thể hiện sự trân quý với nhân vật và nghề viết.

Ban đầu, ông định lấy tên chương trình là "Những tài danh âm nhạc Việt Nam, 13 và..." nhưng người bạn thân của ông là họa sĩ Lê Thiết Cương đã có một ý tưởng đầy ẩn dụ với thân cây màu đỏ, trên đó là con số 13 và dấu ba chấm. Theo họa sĩ, con số 13 gắn với nhiều sự kiện, dấu mốc quan trọng trong cuộc đời của nhạc sĩ, còn dấu 3 chấm là hàm ý về những tác phẩm tiếp theo vì ông vẫn còn sung sức lắm.

Chính vì con số 13 có ý nghĩa trong cuộc đời ông (trong đó, 13 tuổi ông viết ca khúc đầu tiên, học và làm kỹ sư thông tin đúng 13 năm thì có bước ngoặt sang học văn) mà NXB Văn học và Công ty Vina Book đã nỗ lực suốt 1 năm để xuất bản cùng lúc 13 cuốn sách của ông.

Bản thân ông không có ý phô trương để tạo nên một kỷ lục xuất bản vì dù có như thế thì ông vẫn là một Nguyễn Thụy Kha âm thầm, lặng lẽ dâng hiến. Quan trọng hơn, nhờ có sự kiện ấy mà ông có dịp quy tụ những người bạn thân thiết và đáng kính.

Nhà thơ Hồ Ngọc Sơn - tác giả bài: "Tình em" được nhạc sĩ Huy Du phổ nhạc đã đem đến câu chuyện xúc động về cuộc gặp gỡ lần đầu tiên giữa ông với nhà thơ Nguyễn Thụy Kha và cả những lần sau đó như một sự hữu duyên. Ông cũng gửi tặng nhạc sĩ Nguyễn Thụy Kha đôi câu đối như món quà nhiều ý nghĩa trong ngày vui này. “Thuở chiến tranh thơm danh đời chiến sĩ/Thời hòa bình đẹp tiếng nghiệp văn nhân”.

Có mặt tại khán phòng, nhạc sĩ Văn Ký hào hứng: "Anh Thụy Kha viết nhiều bài về tôi nhưng hôm nay tôi mới đọc, không ngờ anh viết về tôi rất sâu sắc, toàn diện. Nếu không có những người như Thụy Kha ít ai biết chúng tôi đã hoạt động như thế nào. Đó là tài năng của người cầm bút".

Nhạc sĩ Phạm Tuyên nhận xét: "Thụy Kha nghĩ khác với thế hệ của Thụy Kha, vượt qua mọi định kiến, suy nghĩ xơ cứng của lịch sử".

Nguyên Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Vũ Mão bộc bạch, ông quen biết và quý mến đứa em này từ lâu vì “Thụy Kha là người có nghị lực hơn tôi, thông minh hơn tôi”. Các nhạc sĩ Văn Ký, Phạm Tuyên, Hồng Đăng, Doãn Nho cũng dành những tình cảm chân thành qua câu chuyện gặp gỡ nhân duyên giữa thơ ca, âm nhạc và cả trong cuộc sống đời thường.

Cùng với phần giao lưu với các nhạc sĩ, nhà văn, nhà thơ, những người bạn của nhạc sĩ Nguyễn Thụy Kha. Các nghệ sĩ Kim Tiến, Quỳnh Hoa, Đăng Dương, ca sĩ Minh Thu, Ngọc Châm và một người bạn thân thiết của ông là ca sĩ Lộc Vàng cũng đã đến chia vui, cất tiếng hát tôn vinh những tài danh âm nhạc qua tác phẩm của họ đã được nhạc sĩ Thụy Kha viết trong những cuốn sách của mình.

Minh Nhật