Nhờ người mang thai hộ: “Khoanh vùng” chị em trong nhà

Ông Nguyễn Huy Quang cho rằng, Bộ Y tế chỉ nêu ý kiến về mặt chuyên môn, còn việc “cho phép” hay “không cho phép” thì cần phải nghiên cứu sâu hơn về mặt pháp luật và xã hội.        Ảnh: VT

- Hiện nay dư luận đang nóng lên vấn đề cho phép mang thai hộ khi Bộ Y tế nêu ý kiến ủng hộ. Ông có thể cho biết cụ thể của việc cho phép mang thai hộ theo quan điểm của Bộ Y tế là như thế nào?

- Trong buổi tổng kết Luật Hôn nhân và gia đình vừa qua, khi đề cập về vấn đề vô sinh, Bộ Y tế đã nêu ý kiến rằng: Nếu cho phép mang thai hộ thì những phụ nữ vì lý do sức khỏe không có khả năng mang thai sẽ có cơ hội được làm mẹ. Ý kiến này đơn thuần về mặt chuyên môn. Bộ Y tế không khuyến khích mà chỉ là đề xuất làm sao áp dụng việc mang thai hộ cho những người không có khả năng mang thai có được đứa con mang dòng máu của mình. Mục đích là để mang lại hạnh phúc cho những gia đình thiếu may mắn đó.

Bản chất của từ mang thai hộ có nghĩa là tự nguyện. Vậy thì việc mang thai hộ chủ yếu dựa trên cơ sở tự nguyện và chỉ áp dụng cho những người không có khả năng mang thai. Mục đích là nhân đạo, nhưng có ý kiến lo ngại nhiều người sẽ lợi dụng việc mang thai hộ để mua bán. Dịch vụ đẻ thuê   chính là biến tướng của vấn đề mang thai hộ.

- Hiện nay, trên thế giới có những quốc gia nào đã cho phép mang thai hộ, thưa ông?

- Theo tôi được biết, hiện có một số nước cho phép mang thai hộ như: Anh, Bỉ, Đan Mạch, Hà Lan, Phần Lan... Còn lại hầu hết các nước trên thế giới đều cấm.

Đối với những cặp vợ chồng hiếm muộn hay vô sinh, người ta khuyên, nếu có tình cảm rồi thì không nhất thiết phải đẻ con mà nên nhận con nuôi. Việc nhận trẻ bị bỏ rơi mang về nuôi ngay từ bé thì đứa trẻ đó hoàn toàn là con của mình chứ không phức tạp như việc nhờ người mang thai hộ.

Những nguyên tắc bị phá vỡ

- Nhiều người cũng đã đề cập đến tính phức tạp khi luật pháp cho phép mang thai hộ. Ông có thể nói rõ hơn về những vấn đề phức tạp nảy sinh từ việc này?

- Về pháp luật, theo nguyên tắc thì người nào đẻ ra thì đứa trẻ đó là con của họ. Nếu bây giờ mình đi ngược lại nguyên tắc đó là hỏng. Thế nhưng khi cho phép mang thai hộ thì sẽ phá vỡ nguyên tắc đó. Lúc này sẽ nảy sinh tranh chấp về mặt đứa con sinh học. Ai đẻ con thì đứa trẻ đó sẽ là con của họ, nhưng họ lại phải giao con cho người khác vì đứa trẻ đó không mang dòng máu của họ. Lúc này sẽ dẫn đến chuyện bố mẹ về mặt pháp luật và bố mẹ về mặt sinh học. Nếu có sự tranh chấp giữa hai bà mẹ đó thì sẽ rất khó xử.

Tôi lấy ví dụ trường hợp khiến tòa án nước Anh phải đau đầu khi giải quyết tranh chấp con giữa bà mẹ da đen người châu Phi (người mang thai hộ) và cặp vợ chồng người Anh (người nhờ mang thai hộ)  mới đây. Theo hợp đồng, cặp vợ chồng người Anh này thuê bà mẹ châu Phi mang thai hộ với mức tiền thỏa thuận. Sau khi sinh, bà mẹ da đen sẽ giao lại con cho cặp vợ chồng người Anh. Thế nhưng khi đẻ con ra, bà mẹ da đen đó lại yêu thương đứa con mình mang nặng đẻ đau. Bà ấy muốn nuôi con và tự ý phá bỏ hợp đồng. Khi vụ việc đưa ra tòa án liền nổ ra một cuộc xung đột về mặt pháp luật và đạo đức. Về mặt pháp luật, theo hợp đồng thì bà mẹ da đen phải trả con cho cặp vợ chồng người Anh và nhận mấy nghìn bảng Anh như đã ký. Nhưng khi bà mẹ da đen quá yêu đứa trẻ, chị ta lại mang nặng đẻ đau đứa bé đó, chị ta không cần gì chỉ cần đứa con. Nếu xử theo luật pháp thì việc mang đứa trẻ về cho cặp vợ chồng người Anh kia giống như việc giằng con khỏi tay người mẹ…

- Vậy làm thế nào để giúp những người không may mắn có cơ hội được làm mẹ nhưng vẫn tránh được những vấn đề phức tạp đó, thưa ông?

- Tránh thì khó lắm. Điều quan trọng là khi làm luật, chúng ta phải cân nhắc giữa lợi ích của số đông hay lợi ích của vài người. Nguyên tắc thì luật pháp bao giờ cũng phải tính đến lợi ích của xã hội, lợi ích của đất nước. Sau đó mới tính đến lợi ích nhỏ của từng cá thể mang tính chất khác biệt.

- Trong trường hợp luật vẫn cấm vấn đề mang thai hộ thì đồng nghĩa với việc một số người  hiếm muộn sẽ không có cơ hội để có con, trong khi khoa học giải quyết được trong tầm tay?

Mang thai hộ liên quan đến nhiều vấn đề về mặt pháp luật và đạo đức. Cho nên Bộ Y tế chỉ nêu ý kiến về mặt chuyên môn thôi, còn việc “cho phép” hay “không cho phép” thì cần phải nghiên cứu sâu hơn về mặt pháp luật và xã hội. Nếu có cho phép thì cũng chỉ nên áp dụng đối với những trường hợp mang tính chất bệnh lý và cũng chỉ nên cho phép người trong gia đình mang thai hộ (ví dụ như chị mang thai hộ em hoặc ngược lại). Bởi nếu cho phép người ngoài mang thai hộ thì lập tức sẽ trở thành mua bán ngay.

Hơn nữa, việc cho phép mang thai hộ sẽ nảy sinh rất nhiều vấn đề. Nó liên quan đến một loạt vấn đề về cả mặt pháp luật, cả mặt đạo đức như tôi đã nói ở trên. Do vậy, để “cho phép” hay “không cho phép” thì cần phải có nghiên cứu sâu, cần phải bàn thảo, lấy ý kiến của các nhà làm luật, của các nhà xã hội học, các nhà tâm lý và dư luận cả nước.

- Xin cảm ơn ông!

 Khê An (thực hiện)