Những phận người sau vụ sập lán vàng ở Lào Cai

Chị Bàn Thị Hạnh, vợ của nạn nhân Triệu Văn Bách nhập viện sau khi nghe tin chồng qua đời. Ảnh: T.G

Chính quyền: Chỉ có 2 người chết

Đêm 19/8, cơn lũ quét bất ngờ ập xuống khu vực Mà Sà Phìn, xã Nậm Xây, huyện Văn Bàn, cuốn trôi và vùi lấp nhiều lán trại ở khu vực khai thác vàng. Cả trăm phu vàng hoảng loạn bỏ chạy. Trong số đó, có người may mắn thoát chết, có người bị đất đá đè lên và có cả người thi thể không còn nguyên vẹn.

Chiều 22/8, trao đổi với PV Báo GĐ&XH, ông Hoàng Xuân Phủ, Chủ tịch UBND xã Nậm Xây cho biết: “Vụ sập lán vàng đã khiến 2 người chết và 4 người bị thương”. Chiều 23/8, tại buổi PV làm việc với UBND huyện Văn Bàn, ông Phạm Bình Minh, Phó Chủ tịch huyện cho biết “số người thiệt mạng trong vụ việc trên là 2”. Lãnh đạo UBND tỉnh Lào Cai cũng tái khẳng định với phóng viên rằng: “Đến thời điểm hiện tại, qua báo cáo thì vụ sạt lở tại khu vực khai thác vàng ở xã Nậm Xây làm 2 người chết, bị thương 4 người”.

Theo đó, 2 nạn nhân thiệt mạng là Hoàng Văn Từ (SN 1976, nhà ở xã Lâu Thượng, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên) và Phạm Văn Tự (SN 1977, nhà ở xã Mỹ Tâm, huyện Ngọc Lặc, Thanh Hóa). Hai người này được xác định là công nhân của Công ty Cổ phần Vàng Nhẫn Lào Cai.

Tuy nhiên, qua đường dây nóng, chúng tôi nhận được phản ánh của người dân địa phương với nội dung: “Hàng chục phu vàng đã bỏ mạng sau vụ sạt lán vàng đêm 19/8”(?). Để tìm hiểu sự việc, nhóm PV Báo GĐ&XH nhanh chóng tiếp cận hiện trường.

Từ TP Lào Cai, chúng tôi đi 70km ngược Quốc lộ 279 để đến huyện Văn Bàn. Men theo 30km đường rừng trơn trượt sau mưa lũ, nhóm phóng viên tìm đến được trung tâm xã Nậm Xây. Tiếp đó, để đến được bãi vàng Mà Sà Phìn, chỉ có một con đường độc đạo đi qua cầu Nậm Xây Luông. Tuy nhiên, do cầu đã bị lũ cuốn trôi, không thể di chuyển bằng phương tiện giao thông, chúng tôi phải đi bộ khoảng 5 tiếng đường rừng để đến được nơi xảy ra vụ sạt lở.

Dọc đường đi, chúng tôi gặp từng tốp phu vàng lầm lũi đi bộ từ khu sạt lở để về quê. Trên khuôn mặt họ vẫn còn hằn sự thảng thốt, hoảng sợ. Hỏi chuyện, một số người trả lời rụt rè: “Đêm ấy lũ ập đến bất ngờ, đất đá từ trên đồi đổ ập xuống các khu lán trại. Người chạy được, người bị vùi lấp dưới đất đá nên chúng tôi cũng không biết cụ thể”.

Được biết, sau khi xảy ra sự việc, công tác cứu hộ được công ty khai thác vàng thuê những người dân tại đây tìm kiếm với chi phí thuê tìm 1 thi thể là 5 triệu đồng. Anh Giàng A Nam (SN 1990, trú tại thôn Sìn Hồ, xã Nậm Xây) cho hay: “Tôi cùng với đoàn 10 người được công ty thuê khiêng thi thể công nhân đã tìm được ra ngoài, họ trả phí là 30 triệu đồng/thi thể. Còn những người bị thương, chúng tôi cõng họ ra và công ty trả 10 triệu đồng/người. Đến giờ, chúng tôi đã khiêng được 12 thi thể ra ngoài từ hôm xảy ra vụ việc”(?!).

Anh Bàn Tòn Sang (trú tại thôn Nà Đoong, xã Nậm Xây) cũng cho hay: “Chính tôi đã nhìn thấy khiêng 3 thi thể từ trong khu mỏ qua cây cầu này. Nghe nói có nhiều người đã chết. Từng tốp người khiêng nạn nhân bằng đường rừng ra ngoài khiến ai chứng kiến cũng đau lòng”.

Tại hiện trường, nhiều lán trại của phu vàng đã bị mưa lũ cuốn trôi, đất đá đè sập. Chiều 23/8, trời đã ngừng mưa, đoàn cứu hộ đang tiếp tục đến hiện trường để tìm kiếm cứu nạn.

Làm phu vàng trả nợ xây nhà ai ngờ mất mạng

Lần theo thông tin một số nạn nhân tử vong trong vụ sập lán vàng, chúng tôi tìm đến xã Cam Cọn (huyện Bảo Yên, Lào Cai). Bà La Thị Liên, Bí thư Đảng ủy xã Cam Cọn xác nhận với PV Báo GĐ&XH trên địa bàn của xã có 5 người thiệt mạng và 3 người bị thương hiện đang được cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Thái Nguyên. Danh tính các nạn nhân thiệt mạng được xác định gồm: Đào Văn Nhung (SN 1966); Bàn Văn Lợi (SN 1999), Bàn Văn Ngân (SN 1999), Trương Văn Nhất (SN 1995), Triệu Văn Bách (SN 1985). 3 người bị thương gồm: Trương Văn Sơn (SN 1993), Bàn Văn Chi và Lý Văn Mão (cùng SN 1984).

Trả lời câu hỏi của chúng tôi về việc, các nạn nhân thiệt mạng và bị thương trên địa bàn của xã làm việc cho công ty vàng hay đi khai thác vàng trái phép, bà Liên cho biết, về vấn đề này chính quyền xã không nắm được vì trước khi đi làm không một nạn nhân nào báo cáo với chính quyền.

Một đại diện chính quyền địa phương ở đây cũng cho biết, tất cả những trường hợp thương vong của xã đều có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Trong đó có hoàn cảnh của chị Bàn Thị Hạnh (SN 1985) vợ của nạn nhân Triệu Văn Bách trú tại bản Cam 1 đặc biệt éo le. Khi biết tin chồng chết, chị đã đổ bệnh và hiện đang được cấp cứu tại Trạm Y tế xã.

Tại Trạm Y tế, chị Hạnh nằm bất động trên giường bệnh, người đàn bà này vẫn chưa hết bàng hoàng trước sự ra đi đột ngột của chồng. Trong cơn đau đớn tột cùng, chị Hạnh kể: “Tôi và anh Bách mới cưới nhau được mấy năm, trước khi cưới nhau chồng tôi đã có 2 người con riêng, lấy nhau được một năm thì chúng tôi sinh được 1 cháu. Năm ngoái sau khi ăn Tết Nguyên đán xong, chúng tôi có vay mượn hơn 100 triệu đồng để làm nhà. Quá khó khăn, chồng tôi đi làm vàng để lấy tiền trả nợ. Từ lúc chồng đi tới giờ anh ấy chỉ về thăm mẹ con tôi một lần, lần đấy anh ấy có cầm về được ít tiền để sửa sang nhà”.

“Hôm 20/8, tôi đang làm ngoài vườn thì nghe một người thân nói, hầm vàng chỗ chồng tôi làm vừa bị lũ đánh sập, không biết chồng sống chết ra sao. Tôi vội vàng gọi điện cho chồng nhưng mãi không liên lạc được. Đến đêm, tôi nhận được tin báo là chồng mình đã tử vong và xác anh ấy đang được đưa về nhà. Tôi ngã quỵ xuống đất và ngất đi lúc nào không biết. Lúc tỉnh dậy đã thấy mình nằm trong trạm y tế xã rồi”, vợ nạn nhân Bách nghẹn lời.

Chị Hạnh cũng chia sẻ, sau khi xảy ra sự việc, chiều 22/8, đại diện một công ty vàng có đến gặp chị để thỏa thuận về việc đền bù tính mạng cho chồng chị. “Họ nói sẽ đưa cho tôi 130 triệu đồng để gia đình không đưa vụ việc ra pháp luật nhưng tôi chưa đồng ý. Trước đó, công ty này cũng đã đưa cho tôi 20 triệu đồng để lo hậu sự cho chồng”.

Tiếp tục xác minh, chúng tôi nắm được tại xã Bằng Vân, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn có một cặp vợ chồng làm vàng bị lũ cuốn trôi tại Mà Sà Phìn, xã Nậm Xây. Ông Nông Văn Quảng, Chủ tịch UBND xã Bằng Vân cho hay, vợ chồng bị lũ cuốn trôi tại Mà Sà Phìn là Chu Đình Ngao và vợ tên là Chiến. Hiện tại, thi thể ông Chu Đình Ngao đã được tìm thấy, người thân đã đưa về quê mai táng; người vợ vẫn mất tích.

Con số nạn nhân thực sự của vụ việc đau lòng này cho đến nay vẫn là một “ẩn số”.

Cao Tuân – Đình Việt