Phóng viên ảnh Hoàng Chí Hùng và kỳ tích 2 lần đi vòng quanh Việt Nam

Hồi sinh nhờ chiếc máy ảnh

Nhắc đến cái tên Hoàng Chí Hùng, có lẽ giới nhiếp ảnh không ai không biết đến anh. Đầu tiên là ở ngoại hình nổi bật với bộ râu quai nón dài và rậm. Bộ râu với nhiều người chỉ đơn thuần là "thuận theo tự nhiên" nhưng với Hoàng Chí Hùng, đó còn là một "đạo cụ" giúp anh dễ nhận diện. Cao hơn, có lần râu là "vũ khí" giúp anh được tác nghiệp ở những sự kiện lớn, chỉ vì nghĩ anh là người ngoại quốc nên cần được… ưu tiên. Mỗi khi bị hạn chế tác nghiệp, anh vận dụng ngoại hình rồi xì xồ vài câu ngoại ngữ. Thể nào cũng nhận được cái phất tay hay hất cằm "vào đi"…

Nhưng hành trình để lại sau 20 năm làm nghề của phóng viên ảnh Hoàng Chí Hùng mới thực sự đáng nể. Từ khi bắt đầu cầm máy, dấu chân anh đã in dấu trên nhiều nẻo đường khắp trong Nam ngoài Bắc, vùng sâu, hải đảo. Hai kỳ tích nổi bật trong cuộc đời làm phóng viên ảnh của anh là 2 chuyến đi xuyên Việt. Lần đầu đi 162 ngày, chuyến thứ hai dài 2 năm bằng xe máy. Trải nghiệm đã mang về cho anh một tài sản làm nghề độc đáo, với nhiều cuộc triển lãm cá nhân và trọn bộ hình ảnh 54 dân tộc Việt Nam đầy sống động.

Phóng viên ảnh Hoàng Chí Hùng

Nói về cơ duyên đến với nhiếp ảnh, Hoàng Chí Hùng nói rằng đó không chỉ là duyên nợ mà còn hồi sinh cuộc sống của anh theo đúng nghĩa đen.

Năm 1998, anh mắc bệnh lao phổi khá nặng. Khi đó anh đang là giám đốc của một công ty cơ khí. Những ngày nằm trong viện điều trị là những tháng ngày vô cùng bi đát với anh, thậm chí có lúc, bác sĩ còn thông báo cho gia đình chuẩn bị tinh thần. Thật may, một người bạn của vợ anh đã giới thiệu một loại thuốc được mua ở nước ngoài. Sức khoẻ của anh dần bình phục. 

Dẫu vậy, Hoàng Chí Hùng không thể theo nghề cơ khí được nữa. Biết chồng buồn, vợ anh đã mua tặng chiếc máy ảnh "để chụp chơi chơi". Anh đăng kí học một lớp nhiếp ảnh tại Hội Nhiếp ảnh TP.HCM. Hằng ngày, anh vác máy đi khắp nơi để tập tành thực hành. "Người ta chụp một cuộn phim thì tôi phải "đốt" đến 4 cuộn. Ngốn phim kinh khủng mà sao thấy người ta chụp đẹp vậy mà mình chụp thì…". Vậy là lại đi học.

2 lần xuyên Việt và hành trình của… điếc không sợ súng

"Tầm sư học… ảnh" mãi, năm 2001, anh chính thức bước vào nghề "săn". Được thầy Nguyễn Viết Thân - Hội Nhiếp ảnh TP.HCM giới thiệu, anh chính thức trở thành phóng viên ảnh cho một tạp chí thời trang. Năm 2005, anh chuyển sang Tạp chí Điện ảnh TP HCM và cũng là thành viên CLB Ảnh Báo chí Hội Nhà báo. Với mong muốn được làm gì đó thể hiện tay nghề, anh gửi đơn lên Chủ tịch Hội Nhà báo TP.HCM xin chụp danh lam thắng cảnh, các vùng đất, con người trên khắp đất nước.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Hoàng Chí Hùng tặng quà cho bà con trong chuyến đi

Anh nhớ, chuyến đi lúc đó là một sự kiện trong giới nhiếp ảnh nên ngày đi có hẳn một lễ xuất quân rất hoành tráng. Nhóm xuất phát từ TP.HCM ngược về miền Tây, xuống mũi Cà Mau rồi ngược ra Bắc. Đến Hà Nội thì tài xế xin dừng bước để về nhà vì quá vất vả. Đến Hà Giang, một phóng viên đi cùng anh bỏ cuộc. Còn lại anh và nhà báo Bùi Ngọc Tuấn tiếp tục lên đường. 

Chiếc xe Toyota Camry trị giá 150 triệu và ông chủ kiêm tài xế mới có bằng lái 15 ngày liều lĩnh tiến lên miền núi phía Bắc. Vì không có kinh nghiệm nên lẽ ra phải đi phía Bắc vào mùa xuân, họ lại xuống miền Tây Nam Bộ thời gian ấy. Khi ra Bắc Trung Bộ họ được thưởng thức cái nóng rát mặt của gió Lào, còn ra tới biên giới Tây Bắc thì chịu lạnh thấu xương và những cung đường đèo luôn rình rập sạt lở. Anh bảo, ngày ấy, đường xá giao thông còn kém, không được thuận lợi như bây giờ.

Chiếc xe 1 cầu gầm thấp gặp địa hình đường núi chẳng khác gì ông lão 70 thều thào leo đèo, vượt dốc. Lắm đoạn xe không đi được phải nhờ bà con khiêng qua. Anh bảo, cũng chính vì không biết về địa hình miền núi nên thành ra lại hay. "Điếc không sợ súng" nên cứ đi, chứ biết rồi có khi lại chùn bước.

Dân tộc Chăm (Ninh Thuận) - ảnh Hoàng Chí Hùng

Có rất nhiều kỷ niệm đáng nhớ và cả sự nguy hiểm trong chuyến đi này. Anh nhớ những lúc đang đi thì gặp trời mưa, trong địa hình đường dốc và nhỏ, lại đầy khúc cua tay áo nhưng vẫn chưa đáng sợ bằng nỗi lo sạt lở. Rồi có lần, trời tối rồi mà vẫn không tìm được điểm nghỉ. Nếu không phải dừng lại để đi vệ sinh thì xe và người đã rơi xuống vực. "Hai anh em xuống xe thì phát hiện, hoá ra phía trước là vực thẳm", Hoàng Chí Hùng nói.

Hay có lần xe sa lầy giữa đường, cả hai phải đi bộ vào bản nhờ trợ giúp. Người dân tộc thấy bộ dạng râu tóc lượt thượt, áo quần bụi phủi của hai phóng viên thì sợ hãi bỏ chạy hoặc không dám tiếp chuyện.

Sau 3 tháng với hành trình 63 tỉnh thành, nhóm của anh đã trưng bày triển lãm với 430 bức ảnh mọi miền Tổ quốc mang tên "Xuân, Đất và Người" tại Hội Nhà báo TP.HCM.

Dân tộc Ba Na (Gia Lai) - ảnh Hoàng Chí Hùng

Nhờ chuyến đi này, tên tuổi của anh được nhiều người biết đến. Một năm sau, anh nhận được đặt hàng của một đơn vị chuyên làm sách tài trợ toàn bộ cho chuyến đi ghi lại hình ảnh vùng miền Việt Nam.

Chuyến đi lần 2 còn phá vỡ "kỷ lục" trước đó. Lần này, anh đi bằng xe gắn máy với hành trình kéo dài từ tháng 5/2008 đến 5/2010. Mỗi tỉnh, thành phố, anh dừng lại ít nhất 10 ngày, chụp đủ mọi ngóc ngách đặc trưng nhất của vùng đất, con người nơi đó rồi mới chuyển sang địa bàn khác. Anh cũng đã tiếp xúc trực tiếp với đồng bào Rục ở Quảng Bình, người Mông, người Thái ở Tây Bắc, người Tày, Nùng, Sán Chỉ, Sán Dìu ở Bắc Giang, Lạng Sơn, Cao Bằng… Giở mỗi tấm hình, anh lại có cả một câu chuyện trong đó để kể lại.

Chuyến đi xuyên Việt bằng xe máy kéo dài 2 năm của phóng viên ảnh Hoàng Chí Hùng

Anh bảo, điều anh ấn tượng nhất với anh trong mỗi chuyến đi là trang phục của đồng bào dân tộc, nhất là các tỉnh phía Bắc. Bất cứ lúc nào, dù ở nhà hay khi lao động vất vả; nóng nực hay lạnh giá, đồng bào thiểu số vẫn luôn mặc trang phục truyền thống. Họ như hoạ phẩm giữa hoang sơ kỳ vỹ, không chỉ níu chân mà còn khao khát được quay lại nhiều lần.

Một trong những quan điểm làm nghề xuyên suốt của nghệ sĩ nhiếp ảnh Hoàng Chí Hùng là tôn trọng thực tế, không dàn dựng, không lệ thuộc vào ánh sáng, thời gian, thời tiết... Anh bảo, ảnh của tôi với nhiều người cho là không đẹp nhưng ở đó là sự chân thực và sống động như hiện thực. Anh không tiếc công sức, thời gian để bắt cho được khoảnh khắc tự nhiên của mỗi chuyển động sự vật hay con người.

Dân tộc Dao (Lai Châu) - ảnh Hoàng Chí Hùng

Cho đến nay, anh là một trong số ít những nghệ sĩ nhiếp ảnh có được trọn bộ ảnh 54 dân tộc ở khắp 63 tỉnh thành. Những bức ảnh về đất nước, con người mà anh đã đi qua cũng nhận được nhiều lời đề nghị mua lại nhưng anh từ chối. Anh bảo, đó là tài sản dễ gì có được lần thứ 2 trong đời nên ngoài việc để triễn lãm hằng năm về chủ đề đất nước và con người Việt Nam, mong muốn của anh trong tương lai là xây dựng một bảo tàng riêng để trưng bày những tác phẩm trong hành trình hơn 20 năm qua.

Lê Thanh Hà